Oddychasz zanieczyszczonym powietrzem? To może przyspieszać rozwój demencji

Zespół badaczy z Emory University w amerykańskim stanie Georgia przeanalizował dane ponad 27 milionów osób w wieku 65 lat i starszych z lat 2000–2018. W trakcie badania u około trzech milionów uczestników rozpoznano chorobę Alzheimera.

Naukowcy zestawili dane medyczne z poziomem narażenia na drobny pył zawieszony PM2.5 – mikroskopijne cząstki, które mogą przenikać głęboko do płuc, a następnie do krwiobiegu. Do głównych źródeł PM2.5 należą spaliny samochodowe, elektrownie, przemysł, pożary lasów oraz spalanie drewna i paliw kopalnych w gospodarstwach domowych.

Wyniki wskazują, że wyższa ekspozycja na zanieczyszczenie powietrza wiąże się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju choroby Alzheimera.

Czytaj więcej

Zdrowie

Ćwiczenia w tym wieku najlepiej chronią przed demencją. Nowe wyniki badań

Regularna aktywność fizyczna w średnim i późnym okresie dorosłości może zmniejszać ryzyko demencji nawet o 45 proc. – wynika z najnowszego badania....

PM2.5 a ryzyko Alzheimera

Zanieczyszczenie powietrza jest już uznanym czynnikiem ryzyka wielu chorób przewlekłych – m.in. nadciśnienia tętniczego, udaru mózgu czy depresji. Schorzenia te same w sobie są powiązane z demencją.

Dotychczas nie było jasne, czy smog prowadzi do chorób przewlekłych, które następnie zwiększają ryzyko Alzheimera, czy też bezpośrednio uszkadza mózg, a współistniejące choroby jedynie nasilają ten efekt.

Analiza wykazała, że wpływ zanieczyszczeń na mózg jest przede wszystkim bezpośredni, a nie pośredni poprzez inne schorzenia. Związek między ekspozycją na zanieczyszczenia a Alzheimerem był jednak silniejszy u osób, które wcześniej przeszły udar mózgu.

Czytaj więcej

Profilaktyka

Te dwie czynności mogą zmniejszyć ryzyko demencji o prawie 40 procent

Naukowcy mają dobre wiadomości dla wszystkich, którzy obawiają się o sprawność swojego umysłu w starszym wieku. W jej zachowaniu mogą pomóc dwie pr...

Autorzy badania podkreślają, że pacjenci z historią udaru mogą być szczególnie podatni na szkodliwe działanie zanieczyszczonego powietrza na mózg. Wskazuje to na istotne powiązanie między środowiskowymi czynnikami ryzyka a czynnikami naczyniowymi.

Badanie ma jednak swoje ograniczenia. Poziom zanieczyszczeń określano na podstawie kodów pocztowych, a nie dokładnych adresów zamieszkania. Analizowano wyłącznie zanieczyszczenia zewnętrzne – bez uwzględnienia źródeł wewnątrz budynków, takich jak gotowanie czy ogrzewanie.

Mark Dallas z University of Reading, który nie brał udziału w badaniu, zaznaczył, że mimo ograniczeń wyniki wpisują się w rosnącą liczbę dowodów wskazujących, iż zanieczyszczenie powietrza jest czynnikiem ryzyka demencji. Jak dodał, badanie wzmacnia prosty wniosek: powietrze, którym oddychamy przez lata, może wpływać na tempo starzenia się mózgu.

Globalne cele redukcji zanieczyszczeń powietrza

Wiele państw przyjęło cele ograniczenia poziomu zanieczyszczeń powietrza, jednak większość z nich może mieć trudności z ich realizacją do 2030 r.

Jakość powietrza w Polsce systematycznie się poprawia, choć nadal w Małopolsce i na Śląsku poziom zanieczyszczenia powietrza budzi niepokój. Jak wynika z najnowszego raportu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) o jakości powietrza w Polsce za 2024 r., opublikowanego w listopadzie ubiegłego roku, dla większości zanieczyszczeń wyniki rocznej oceny jakości powietrza są zbliżone do uzyskanych w 2023 r. Jednak w przypadku prawie wszystkich zanieczyszczeń można mówić o znaczącej poprawie w stosunku do wyników oceny uzyskanych dla roku 2022, a także dla lat wcześniejszych.

Czytaj więcej

Walka o Klimat: Nadzieja w biznesie

Oddychamy coraz lepszym powietrzem, ale smog w Polsce nie zniknął

Kryzys wydaje się mijać. Po ubiegłorocznych problemach rządowy program „Czyste powietrze” nadrabia zaległości, a sytuacja w polskich miast się popr...

Globalne normy dotyczące stężenia pyłów zawieszonych określają wytyczne jakości powietrza z 2021 r. opracowane przez Światową Organizację Zdrowia. Z kolei przyjęta przez Światowe Zgromadzenie Zdrowia mapa drogowa WHO na 2025 r. zakłada zmniejszenie do 2040 r. liczby zgonów związanych z zanieczyszczeniem powietrza o 50 proc. względem poziomu z 2015 r.

Sheona Scales z Alzheimer’s Research UK podkreśla, że wnioski z amerykańskiego badania mają znaczenie globalne. – Ustalanie ambitniejszych, opartych na zdrowiu norm jakości powietrza oraz ograniczanie ekspozycji może chronić nie tylko nasze płuca, lecz także mózgi i zmniejszyć ogólne ryzyko demencji – wskazuje.