Prezydent wetuje reformę Krajowej Rady Sądownictwa. Proponuje własny projekt i mówi o referendum

O swojej decyzji prezydent poinformował w czwartek. – Jako prezydent Rzeczpospolitej mam obowiązek stać na straży konstytucji i dbać o interes obywateli. Ustawa o Krajowej Radzie Sądownictwa nie wypełnia tego celu, a wręcz mu przeczy, dlatego podjąłem decyzję o jej zawetowaniu. Nie mogę podpisać ustawy, która pod hasłem „przywracania praworządności” w rzeczywistości wprowadza nowy etap chaosu i otwiera drogę do politycznego wpływu na sędziów. Ustawa wprowadza segregację sędziów i oddaje wymiar sprawiedliwości w ręce politycznej grupy interesów. Zdecydowanie sprzeciwiam się dzieleniu sędziów na lepszych i gorszych, bo w rzeczywistości rządowi chodzi o podział na sędziów naszych i obcych – mówił Karol Nawrocki. 

Jego zdaniem zawetowana ustawa jest niezgodna z konstytucją i mogłaby być narzędziem do usunięcia sędziów, których obecna władza się obawia.

– Konsekwencją jednego z przepisów mogłoby być powszechne podważanie statusu sędziów, a potem wzruszanie ich orzeczeń. To oznaczałoby niepewność milionów spraw. To był też cios w bezpieczeństwo Polaków – stwierdził prezydent. 

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Senat za reformą Krajowej Rady Sądownictwa. Czy będzie weto prezydenta?

Senat opowiedział się w środę za nowelizacją reformującą Krajową Radę Sądownictwa. Zgodnie z nią...

Nawrocki poinformował przy tym, że przedstawia własny projekt „ustawy o przywróceniu prawa do sądu oraz rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki”. – Jest on oparty na trzech zasadach: bezstronności sądu, niepodważalności orzeczeń, potwierdzeniu statusu prawidłowo nominowanych sędziów. Celem jest stabilność i realne skrócenie czasu postępowań. Jeżeli propozycje dialogu zostaną odrzucone, zgodnie ze swoim zobowiązaniem ostatecznie zwrócę się do narodu z wnioskiem o referendum w sprawie przywrócenia normalności w funkcjonowaniu sądów – mówił Nawrocki.

Reforma KRS do kosza. Prezydent Karol Nawrocki wetuje flagową ustawę Waldemara Żurka

Zaskoczenia nie ma. Od miesięcy z otoczenia prezydenta płynęły sygnały, że reforma KRS przygotowana przez resort sprawiedliwości ma małe szanse na podpis prezydenta. Resztki złudzeń rozwiała niedawna wypowiedź Zbigniewa Boguckiego, szefa kancelarii prezydenta. – Ta ustawa jest fatalna, dzieli sędziów i próbuje „zabetonować” nadzwyczajną kastę i jest pochodną stanowiska jednego środowiska, stowarzyszenia Iustitia, które nie ma nic wspólnego z prawem. Ta ustawa przywróci stan, w którym sędziowie wybierają sędziów, fatalna ustawa – mówił Bogucki.

Przypomnijmy, że głównym założeniem zawetowanych właśnie przepisów jest odebranie Sejmowi kompetencji wyboru sędziów-członków Rady i przywrócenie tego uprawnienia środowisku sędziowskiemu. Według tych przepisów do KRS mogliby kandydować sędziowie z co najmniej 10-letnim stażem, w tym z co najmniej 5-letnim stażem na aktualnie zajmowanym stanowisku. Oznacza to, że do kandydowania uprawnieni mieliby być także niektórzy tzw. neosędziowie. Wybory do KRS miałyby być powszechne, a organizować je miałaby PKW.

Jak się jednak okazuje, nic nie dały poprawki w ustawie, jak chociażby umożliwienie kandydowania do Rady także dotychczasowym sędziowskim członkom tzw. neo-KRS, czy zapewnienie ministra sprawiedliwości, że jest to ustawa kompromisu.

Co dalej z KRS? Sędziowie i politycy chcą obejść prezydenckie weto

Swoją decyzją prezydent skierował tę ustawę do legislacyjnego kosza, co oznacza, że najbliższe wybory do KRS odbędą się w oparciu o obowiązujące, kwestionowane przepisy. Co ważne, procedura wyboru sędziowskich członków Rady już się rozpoczęła, bowiem kadencja obecnej KRS kończy się 12 maja. Zgodnie z tą niezmienioną procedurą sędziowskich członków KRS wybiera Sejm spośród kandydatów zgłoszonych przez grupę co najmniej 25 czynnych sędziów albo 2 tys. obywateli.

I niektórzy sędziowie w myśl tych przepisów już rozpoczęli zbieranie poparcia. Kandydowanie do KRS zapowiedzieli już sędziowie kojarzeni z byłym ministrem sprawiedliwości Zbigniewem Ziobro, w tym m.in. Łukasz Piebiak, Piotr Schab czy Przemysław Radzik.

Według rządzących weto prezydenta nie przekreśla jeszcze całkowicie szans na uzdrowienie KRS. Od kilku miesięcy mówią oni o planie B na KRS, czyli swoistych prawyborach wśród sędziów. Pomysł ten sprowadza się do przeprowadzenia, w założeniu, powszechnych, przejrzystych i reprezentatywnych wyborów wśród wszystkich sędziów w Polsce i wyłonieniu w ten sposób 15 kandydatów na członków KRS, których wybór w oparciu o obowiązujące przepisy zatwierdzi w głosowaniu Sejm.

Ideę prawyborów poparli prezesi 10 z 11 sądów apelacyjnych w Polsce. Ich zdaniem jest to jedyna realna możliwość wyjścia z obecnego impasu. Prezesi zaproponowali też plan i przebieg tej preelekcji. Zgodnie z nim jeszcze przed rozpoczęciem procesu akceptację wobec takiego sposobu wyboru członków KRS powinien zadeklarować Sejm.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Jak zorganizować prawybory do KRS? Prezesi sądów apelacyjnych ujawniają

Prezesi niemal wszystkich sądów apelacyjnych w Polsce zaapelowali do sędziów o udział w tzw. praw...

W prawyborach sędziowie będą oddawali głosy na osoby spośród wszystkich zgłoszonych marszałkowi Sejmu kandydatów, a każdemu sędziemu będzie przysługiwało 15 głosów. Do głosowania ma dojść na zwołanych na ten sam dzień zgromadzeniach sędziów we wszystkich sądach i wedle takiej samej procedury. Protokoły z wynikami będą jawne i zostaną przesłane drogą służbową prezesom sądów apelacyjnych. W tych ostatnich sądach utworzone zostaną komisje, które zliczą głosy z całej apelacji. Procedurę zakończy przesłanie tych wyników marszałkowi Sejmu i ich publikacja na stronach internetowych sądów apelacyjnych.

Prawybory do KRS. Polscy sędziowie podzieleni, w tle wizja paraliżu sądów

Pomysł prawyborów jest popierany przez resort sprawiedliwości i część środowiska sędziowskiego, w tym największe stowarzyszenie sędziów „Iustitia”.