Spór o nominacje sędziowskie. Sąd Najwyższy udzielił wytyku sędziom Sądu Apelacyjnego

Sąd Apelacyjny w Warszawie z urzędu stwierdził nieważność postępowania w I instancji z powodu wadliwego powołania sędziego w wyniku konkursu przed tzw. neoKRS (sygn. I ACa 522/24). W ocenie SA sędzia ten otrzymał nominację do Sądu Okręgowego, choć miał niewspółmiernie krótszy staż orzeczniczy niż jego kontrkandydaci. To zaś oznacza, że  o rekomendowaniu jego kandydatury przez KRS zdecydowały względy pozamerytoryczne, a mianowicie związki, jakie sędzia miał z władzą wykonawczą.  Zdaniem SA, one też zapewniły mu wcześniej objęcie funkcji wiceprezesa jednego z sądów rejonowych w lutym 2018 r. 

Czytaj więcej

Prawo karne

Sąd uchylił wyrok dożywocia za potrójne zabójstwo. Powodem neosędzia

Sąd Apelacyjny w Poznaniu uchylił wyrok dożywotniego więzienia dla Serhija T., oskarżonego o zabi...

Sąd Najwyższy: poważne zagrożenia ustrojowe i systemowe 

21 stycznia Sąd Najwyższy w jednoosobowym składzie (sędzia Mariusz Załucki) uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie (sygn. III CZ 273/24), a w uzasadnieniu sprzeciwił się „praktyce kwestionowania statusu sędziego w drodze pozaproceduralnej kontroli sądowej” , wskazując na brak podstaw prawnych oraz poważne zagrożenia ustrojowe i systemowe takiego podejścia.

„Nienależyta obsada sądu – jako przesłanka nieważności postępowania – zachodzi wyłącznie w sytuacjach, gdy skład orzekający jest niezgodny z ustawowymi regułami właściwości, a nie wtedy, gdy sąd odwoławczy dokonuje własnej, merytorycznej oceny procesu nominacyjnego sędziego” - wskazał SN. - "Sądy powszechne nie posiadają kompetencji do badania skuteczności ani »trafności« powołań sędziowskich. Procedura nominacyjna została w Konstytucji jednoznacznie rozdzielona pomiędzy Krajową Radę Sądownictwa oraz Prezydenta RP, a akt powołania sędziego ma charakter ostateczny i niepodważalny. Podejmowanie przez sąd powszechny prób weryfikowania tych aktów – nawet pod pozorem ochrony prawa do sądu – stanowi działanie ultra vires i narusza zasadę legalizmu oraz podziału władz" - czytamy w komunikacie SN.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Prof. Marcin Wiącek: Nabór do KRS musi się zmienić

Możemy spodziewać się kolejnych niekorzystnych orzeczeń – mówi prof. Marcin Wiącek, rzecznik praw...

Nie tylko uchylenie wyroku, ale i wytyk sędziowski

Sąd Najwyższy podkreślił również, że dopuszczenie praktyki nieprzewidzianego w ustawie kwestionowania statusu sędziego w toku postępowania sądowego prowadziłoby do destabilizacji wymiaru sprawiedliwości, erozji pewności prawa oraz zachęcania stron do podnoszenia zarzutów ustrojowych zamiast merytorycznej polemiki z rozstrzygnięciem. „Tego rodzaju działania – podejmowane dodatkowo z urzędu, bez zarzutów stron – nie mogą być uznane za realizację standardów rzetelnego procesu” - zaznaczył SN.

Sąd Najwyższy nie tylko uchylił zaskarżony wyrok, lecz także sformułował wytyk wobec sędziów Sądu Apelacyjnego: Marzanny Góral, Marzeny Konsek-Bitkowskiej i Doroty Markiewicz, które wydały uchylony wyrok. SN wskazał, że przekroczyły kompetencje i naruszyły konstytucyjny porządek państwa. SN podkreślił, że nie godzi się na uchylanie orzeczeń wyłącznie z powodu rzekomo wadliwego powołania sędziego, opartego na subiektywnej ocenie przebiegu konkursu lub dorobku orzeczniczego.

Przypomnijmy, że sędziowie w Polsce kwestionują składy orzekające, w którym zasiadają tzw. neosędziowie, powołując się na standardy Konstytucji RP i prawo Unii Europejskiej. SN w składzie 7 sędziów w uchwale z 2 czerwca 2022 r. stwierdził, że neoKRS nie jest organem, o którym mowa w Konstytucji i określił trzystopniowy test na bezstronność i niezawisłość sędziów powołanych z jej rekomendacji.