Nowe zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

Odpowiedzialność podmiotu zbiorowego ma być oderwana od uzyskania skazania osoby fizycznej.

Publikacja: 28.09.2018 06:20

Nowe zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych

Foto: 123RF

Projekt nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary i zmianie niektórych ustaw budzi kontrowersje. Nowelizacja ma na celu spełnienie zamierzeń ustawodawcy. Chodzi o pociągnięcie do odpowiedzialności podmiotów zbiorowych w przypadku popełnienia tzw. winy anonimowej – instytucji stosowanej w kilku krajach zachodnich m.in. w Niemczech. Odpowiedzialność podmiotu zbiorowego ma być oderwana od uzyskania skazania osoby fizycznej, które jest konieczne obecnie.

Czytaj także: Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych: kto uniknie kar

Projekt ustawy zakłada również o wiele szerszy zakres odpowiedzialności podmiotów zbiorowych poprzez dodanie kolejnych podstaw odpowiedzialności za zachowania własne podmiotu. Pozwoli to na pociągnięcie do odpowiedzialności podmiotu, gdy nie jest możliwe określenie sprawcy lub, gdy czyn został popełniony przez wiele osób działających wspólnie w celu osiągnięcia korzyści przez ten podmiot. Proponowane przepisy nakładają na podmioty zbiorowe obowiązek wewnętrznej kontroli, profesjonalnego w stosunku do branży postępowania oraz wprowadzenie procedur zarządzania ryzykiem. Dobrym rozwiązaniem i szeroko stosowanym obecnie w praktyce jest zatrudnianie tak zwanego compliance oficer, czyli osoby odpowiedzialnej za analizę i kontrolę procesów zachodzących w organizacji tak, by były zgodne z prawem.

Proponowane przepisy przewidują instytucję sygnalistów (ang. whistleblowers) oraz ich ochronę w przypadku zawiadamiania o nieprawidłowościach. Firmy zobowiązane będą do wdrożenia systemów raportowania o nieprawidłowościach, które zagwarantują sygnalistom ochronę przed konsekwencjami zgłoszenia naruszenia.

Co z procedurą

Zmianie ulegnie również forma postępowania, jaka prowadzona będzie przeciwko podmiotowi zbiorowemu. Nowa procedura zakłada, że postępowanie toczyć się będzie niezależnie od trwajacego postępowania przeciwko osobie fizycznej. W celu przyśpieszenia postępowania karnego, podmiot, przeciwko któremu toczy się postępowanie zobowiązany ma być do każdorazowego informowania organu prowadzącego postępowanie - nie później na 14 dni przed zamierzonym działaniem – o czynnościach mających wpływ na proces jak np. zmiana siedziby, zmiana statutu lub uchwały zarządu. Czynności takie bez uprzedniej informacji będą nieważne.

Sukcesja odpowiedzialności

Nowością będzie odpowiedzialność podmiotu przejmującego za czyny podmiotu przejmowanego. W przypadku, gdy podmiot, który ulegnie przekształceniu lub zostanie przejęty dopuścił się czynu przed zamierzoną transakcją to nowo powstały podmiot lub spółka przejmująca przejmą na siebie odpowiedzialność za te czyny. Dodatkowo znalazł się również enumeratywny katalog środków zapobiegawczych, które oprócz kary finansowej może zostać zastosowany jak np.: zarząd przymusowy, zakaz ubiegania się o zamówienia lub wstrzymanie wypłat dotacji lub subwencji.

Najwięcej wątpliwości budzi instytucja rozwiązania lub likwidacji podmiotu zbiorowego. Sąd może zastosować karę, gdy podmiot w całości lub w znacznej części służył popełnieniu czynu zabronionego zagrożonego karą pozbawienia wolności nie niższą niż 5 lat, a orzeczenie innej kary nie jest wystarczające dla osiągnięcia jej celów, w szczególności nie zapewni przestrzegania przez podmiot zbiorowy zasad należytej staranności. Takie niedookreślenie pojęcia „w znacznej części" może powodować zbyt daleko idące możliwości interpretacyjne. Ważnym z punktu widzenia przedsiębiorstw, będzie możliwość konsensualnego zakończenia postępowania tj. możliwość dobrowolnego poddania się odpowiedzialności. Warto wskazać, iż w takiej sytuacji maksymalna wysokość kary ma zostać obniżona z 30 mln zł do 3 mln zł, a wyrok nie będzie publikowany w Krajowym Rejestrze Karnym.

Czas pokaże, czy ustawa wejdziew życie w obecnym brzmieniu, czy ustawodawca wsłucha się w głos opiniujący. Jednak już teraz można stwierdzić, ze ustawodawca zamierza zrezygnować z „martwych przepisów" i jeszcze ostrzej zwalczać „przestępczość gospodarczą".

—Krzysztof Borżoł, adwokat, senior associate w Kancelarii Taylor Wessing w Warszawie

Projekt nowelizacji ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary i zmianie niektórych ustaw budzi kontrowersje. Nowelizacja ma na celu spełnienie zamierzeń ustawodawcy. Chodzi o pociągnięcie do odpowiedzialności podmiotów zbiorowych w przypadku popełnienia tzw. winy anonimowej – instytucji stosowanej w kilku krajach zachodnich m.in. w Niemczech. Odpowiedzialność podmiotu zbiorowego ma być oderwana od uzyskania skazania osoby fizycznej, które jest konieczne obecnie.

Czytaj także: Odpowiedzialność podmiotów zbiorowych: kto uniknie kar

Pozostało 87% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Nieruchomości
Jak kwestionować niezgodne z prawem plany inwestycyjne sąsiada? Odpowiadamy
Praca, Emerytury i renty
Krem z filtrem, walizka i autoresponder – co o urlopie powinien wiedzieć pracownik
W sądzie i w urzędzie
Jak otrzymać bon energetyczny? Jest wzór wniosku
Nieruchomości
Większe odległości od działki sąsiada. Jakie zmiany się szykują
Materiał Promocyjny
Mała Księgowość: sprawdzone rozwiązanie dla małych i średnich przedsiębiorców
Nieruchomości
Wywłaszczenia pod inwestycje infrastrukturalne. Jakie mamy prawa?