Prawo pracy: Najważniejsze orzecznictwo w 2023 r.

Mijający rok obfitował w wiele orzeczeń z obszaru prawa pracy. Nie były one może tak znaczące, jak te z zakresu ubezpieczeń społecznych, ale warto o nich pamiętać.

Publikacja: 22.12.2023 03:00

Prawo pracy: Najważniejsze orzecznictwo w 2023 r.

Foto: Adobe Stock

Radca prawny dr Marcin Wojewódka z Pracodawców RP uważa, że w tym roku fundamentalnych orzeczeń z zakresu prawa pracy nie było.

–  W tym obszarze bardziej wyróżniał się jednak ustawodawca, aniżeli sądy – uważa ekspert.

Przypomina, że to w tym roku weszła w życie nowelizacja kodeksu pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 641) wdrażająca do polskiego prawa dwie unijne dyrektywy: w sprawie przejrzystych warunków pracy oraz work-life balance.

- Prawodawca zafundował nam też zmiany w k.p.c. (wprowadzone nowelizacją ustawy o emeryturach pomostowych oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. 2023 poz. 1667), które przewidują, że sąd może nakazać dalsze zatrudnienie zwolnionego pracownika podlegającego szczególnej ochronie trwałości stosunku pracy aż do końca prawomocnego orzeczenia. Weszły też w życie regulacje dotyczące pracy zdalnej – wskazuje.

Czytaj więcej

Ubezpieczenia społeczne: najważniejsze orzecznictwo w 2023 r.

Jak przekonuje, to właśnie z uwagi na powyższe przepisy, w wielu kwestiach budzące wątpliwości interpretacyjne, najbliższe lata mogą obfitować w ważne orzecznictwo.

Nie oznacza to, że żadnych ważnych orzeczeń nie było.

Nadgodziny dla pograniczników

Przepis (37 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej; t.j. DzU z 2021 r., poz. 1486 ze zm.), który nie przyznaje funkcjonariuszom Straży Granicznej czasu wolnego w zwiększonym wymiarze za nadgodziny jest niezgodny z Europejską Kartą Społeczną (EKS) – uznał TK. Trybunał stwierdził, że ustawodawca nie tyle zaniechał ustanowienia rozwiązań prawnych, które pozwalałyby funkcjonariuszowi domagać się za służbę w nadgodzinach rekompensaty w zwiększonym wymiarze, ile wprowadził jednoznaczne rozwiązania dopuszczające możliwość udzielenia im czasu wolnego wyłącznie „w tym samym wymiarze”. Wyrok spowodował utratę mocy obowiązującej wspomnianego przepisu i jego eliminację z systemu prawa. Dr Marta Derlatka, która w imieniu pograniczników zajmowała się tą sprawą wskazuje, że orzeczenie TK otwiera drogę do postępowań odszkodowawczych od Skarbu Państwa za potencjalne delikty legislacyjne na podstawie art. 417 {1 } par. 1 i 4 kodeksu cywilnego. Wyrok TK z 28 listopada 2023 r. (sygn. K 17/19).

Fikcyjne umowy

Liczba zawartych umów o pracę może świadczyć o ich pozorności – uznał Sąd Najwyższy. SN orzekał w sprawie kobiety, która miała wykonywać obowiązki w ramach pięciu pełnych etatów na rzecz pięciu różnych płatników (firm). Z tego tytułu została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych. SN wskazał, że faktyczna realizacja obowiązków wynikająca z tak dużej liczby umów jest raczej mało prawdopodobna. A tylko bowiem faktyczne wykonywanie zadań w ramach danego stosunku pracy powoduje konieczność podlegania ubezpieczeniom społecznym. Wyrok SN z 22 listopada; sygn. I USKP 60/23.

Wymiar czasu pracy a nadgodziny

Dodatkowe wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych powinno uwzględniać wymiar czasu pracy pracownika - uznał Trybunał Sprawiedliwości UE. Zdaniem TSUE, inne podejście prowadziłoby do mniej korzystnego traktowania zatrudnionych na niepełny etat, co jest niezgodne z prawem UE. W efekcie jeżeli pracownik ma zaplanowane np. 5 godzin pracy, ale musi pozostać w firmie przez kolejne 2 godziny, to za nie powinien otrzymać dodatkowe pieniądze. Pomimo, iż nie doszło do przekroczenia normy dobowej. Co prawda orzeczenie dotyczyło niemieckich przepisów, ale ma też zastosowanie w polskich realiach. Wyrok TSUE z 19 października 2023 r. w sprawie C-660/20 | Lufthansa CityLine.

Dane w świadectwie pracy

Pracodawca nie musi zamieszczać w świadectwie pracy informacji o wykonywaniu przez pracownika zadań w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze świadczonych po 31 grudnia 2008 r. – uznał Sąd Najwyższy. Taki staż jest ważny w kontekście uprawnień do emerytury pomostowej. SN uznał bowiem, że organ rentowy posiada już niezbędne informacje w tym zakresie. Dlatego nie ma potrzeby obarczać pracodawców dodatkowymi zadaniami. Wyrok SN z 12 października 2023 r. sygn. III PZP 5/22

Zakaz handlu

Przedsiębiorca, który zorganizował wypożyczalnię sprzętu sportowego czy książek na terenie sklepu, nie będzie mógł handlować w niedzielę. Tak wynika z wyroków Sądu Najwyższego w sprawie zakazu handlu w niedziele. Sąd Najwyższy stwierdził, że możliwość korzystania z wyjątku istnieje wyłącznie wówczas, gdy placówka handlowa zlokalizowana jest w zakładzie prowadzącym działalność w dziedzinie kultury, sportu, oświaty, turystyki i wypoczynku. Wyroki SN (20 września 2023 r. sygn. akt III KK 647/23 oraz 13 września 2023 r. sygn. akt III KK 155/23).

Dyskryminacja

Miejsce pracy powinno być wolne od wszelkiej indoktrynacji światopoglądowej. I nie powinno się – nawet w imię szeroko pojętej tolerancji – doprowadzić do sytuacji, by pracownicy czuli się przymuszani do zmiany własnych przekonań- uznał Sąd Okręgowy w Krakowie. Orzeczenie to efekt głośnej sprawy pracownika sklepu IKEA, zwolnionego za wpis dotyczący społeczności LGBTQ, który został przywrócony do pracy. Orzeczenie spotkało się z krytyką ekspertów i zrodziło obawy pracodawców o stosowanie choćby polityki równościowej i antydyskryminacyjnej w firmach. Wyrok SO w Krakowie z 9 listopada 2023 r. , sygn. VII Pa 41/23

Wypowiedzenie

Lakoniczne stwierdzenie o braku możliwości dalszej współpracy pracownika z firmą nie uzasadnia odmowy przywrócenia do pracy po zwolnieniu. W takim wypadku powołanie się na zasady współżycia społecznego jest niewystarczające. Potrzebna jest dogłębna analiza stany faktycznego – uznał Sądu Najwyższy. Wyrok SN z 27 września 2023 r., sygn. I PSKP 2/23

Sądy i trybunały
Sędzia Piebiak może stracić immunitet. Oskarża go były lider KOD
Materiał Promocyjny
Tajniki oszczędnościowych obligacji skarbowych. Możliwości na różne potrzeby
Konsumenci
Frankowicze mają nowy sposób na banki. Donoszą do prokuratury
Podatki
Ryczałtowcy chcą dzielić biznes, by obniżyć składkę zdrowotną
Praca, Emerytury i renty
Będzie dodatkowa waloryzacja emerytur i rent. Rząd odsłania karty
Materiał Promocyjny
Naukowa Fundacja Polpharmy ogłasza start XXIII edycji Konkursu o Grant Fundacji
Nieruchomości
Mieszkania społeczne. Koniec wyodrębniania na własność