Zdaniem Oskara Sobolewskiego, eksperta emerytalnego i rynku pracy HRK Payroll Consulting, najbardziej kluczowe wydaje się rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego w sprawie tzw. czerwcowych emerytów.
- Już podczas prac legislacyjnych nad zmianą niekorzystnych przepisów w tym zakresie pojawiały się głosy, że ograniczenie kręgu beneficjentów nowych regulacji jest wątpliwe konstytucyjnie. Wówczas nie było jednak woli politycznej, aby nowelizacja miała zastosowanie w szerszym zakresie. Chodziło głównie o kwestie finansowe, co pośrednio przyznawali przedstawiciele ówczesnej władzy - mówi ekspert.
Jego zdaniem, dobrze natomiast, że temat zostanie w końcu w pełni załatwiony.
Podobne spostrzeżenia ma też Łukasz Kozłowski z Federacji Przedsiębiorców Polskich.
- Kwestie naliczania świadczeń powinny odbywać się bez podziału na „lepszych” i „gorszych” świadczeniobiorców – dodaje.
Staż potrzebny do świadczenia
Trybunał Konstytucyjny uznał, że metoda obliczania stażu uprawniającego do świadczeń musi wynikać z ustawy. Skutkiem wyroku jest utrata mocy obowiązującej § 31 rozporządzenia w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. nr 237 z 2011 r., poz. 1412), który określa metodę obliczania okresów składkowych i nieskładkowych. Ustawodawca dostał 12 miesięcy na przygotowanie przepisów w tym zakresie. Wyrok TK z 13 grudnia 2023 r.; sygn. SK 109/20.
Czytaj więcej
Metoda obliczania stażu uprawniającego do świadczeń musi wynikać z ustawy – uznał w środę TK.
Podstawa wymiaru składek
Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów uznał, że ZUS, nie negując tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, jest uprawniony do weryfikacji podstawy wymiaru składek przedsiębiorcy, gdy w początkowym okresie prowadzenia firmy ubezpieczony deklaruje podstawę, której wysokość nie ma odzwierciedlenia w przychodach. Rozstrzygnięcie ma szczególne znaczenie dla tzw. przedsiębiorczych matek, czyli kobiet, które krótko po założeniu działalności zachodziły w ciążę i korzystały ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. To im ZUS wielokrotnie obniżał podstawy wymiaru składek deklarowane w wyższych wysokościach, argumentując, iż są niezgodne z zasadami współżycia społecznego. Eksperci uważają jednak, że uchwała dała ZUS potężny oręż do walki z tą grupą. Dlatego sugerują, aby kwestie ograniczania podstawy wymiaru składki uregulować w ustawie. Tak, aby organ rentowy nie miał w tym zakresie nieograniczonej swobody. Uchwała SN z 29 listopada 2023 r.; sygn. III UZP 3/23.
Czytaj więcej:
Organ może obniżać przedsiębiorcom podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Pro
Składka wypadkowa
W uchwale siedmiu sędziów SN uznał, że wskaźnik częstości zatrudnionych w warunkach zagrożenia stosowany przy obliczaniu stopy procentowej składki wypadkowej jest ustalany z uwzględnieniem osób wyposażonych w środki ochrony indywidualnej. W efekcie, niezależnie od stosowanych przez firmę rozwiązań technologicznych, które minimalizują uciążliwości w środowisku pracy, składka na ubezpieczenie wypadkowe z tego tytułu nie ulegnie obniżeniu. Uchwała SN z 29 listopada 2023 r. sygn. III UZP 6/23.
Czytaj więcej:
Do osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia zalicza się też pracowników wyposażonych w indywidualne środki ochrony, które je minimalizują – uznał...
Pro
Czerwcowi emeryci
Trybunał Konstytucyjny uznał, że przepisy obowiązującej od końca 2021 r. nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (DzU z 2021 r., poz. 1621), która miała poprawić sytuację osób przechodzących na emeryturę w czerwcu, ale pominęła tych z lat 2009–2019 są niezgodne z konstytucją. W konsekwencji ustawodawca będzie musiał dokonać odpowiednich zmian w prawie, które będą uwzględniać pominiętą grupę świadczeniobiorców. Wyrok TK z 15 listopada 2023 r.; sygn. P7/22.
Czytaj więcej
Przepisy obowiązującej od końca 2021 r. nowelizacji, która miała poprawić sytuację osób przechodzących na emeryturę w czerwcu, ale pominęła tych z...
Delegowanie
Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że w sytuacji gdy ZUS chce z urzędu anulować zaświadczenie A1 (potwierdzające podleganie ubezpieczeniom społecznym w Polsce przez pracowników delegowanych do pracy w UE), nie musi konsultować tego z zainteresowanymi instytucjami zabezpieczenia społecznego z innych krajów unijnych. Wyrok TSUE z 16 listopada 2023 r. w sprawie C 422/22 (ZUS Oddział w Toruniu).
Czytaj więcej:
ZUS wyda A1 cudzoziemcowi – obywatelowi państwa trzeciego, jeżeli spełni on warunek legalnego zamieszkania w Polsce. Od 29 marca br. nie wymaga już...
Pro
Staż rolniczy
Brak regulacji umożliwiającej zaliczenie do okresów podlegania ubezpieczeniom stażu w KRUS nie może zostać uznany za naruszenie istoty prawa do zabezpieczenia społecznego- uznał TK. W efekcie taka osoba ( z mieszanym stażem) nie dostanie z ZUS świadczenia z tytułu niezdolności do pracy. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt SK 75/19.
Czytaj więcej
Ograniczanie prawa do wypłaty świadczenia z tytułu całkowitej niezdolności do pracy osobom, które w przeszłości były ubezpieczone w KRUS jest konst...
Forma załatwienia spraw
Sądowe uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu następuje w drodze wyroku – uznał w uchwale SN. Postać orzeczenia ma wpływ na rodzaj środka odwoławczego, a w konsekwencji także na postępowanie przed sądem drugiej instancji i jego rozstrzygnięcie. Uchwała SN 21 czerwca sygn. III UZP 5/23.
Czytaj więcej:
Sądowe uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu następuje w drodze wyroku – uznał w środę w uchwale SN.
Pro
