Opłaty za drugi kierunek ?studiów niekonstytucyjne

Studia stacjonarne na uczelniach publicznych są bezpłatne, także te na drugim kierunku. Tak orzekł wczoraj Trybunał Konstytucyjny.

– Odpłatność może dotyczyć usług o charakterze ponadstandardowym lub nadzwyczajnym, świadczeń uzupełniających, z których skorzystanie nie ma wpływu na spełnienie warunków ukończenia studiów. Opłaty mogą dotyczyć też sytuacji wyraźnie zawinionych przez studentów – uzasadniała sędzia Sławomira Wronkowska-Jaśkiewicz.

Ratunek dla uczelni

Wyrok sprzyja nie tylko ambitnym studentom, lecz także uczelniom, które zostałyby zmuszone do zamknięcia niektórych kierunków humanistycznych. To historia, filologia klasyczna, historia sztuki czy socjologia były najczęściej wybierane jako kolejna specjalność. W zeszłym roku władze Uniwersytetu w Białymstoku podjęły decyzję o zawieszeniu rekrutacji na kierunku filozofia. Powodem była jego nierentowność, związana ze zbyt małą liczbą studentów. Środki, jakie otrzymuje z budżetu państwa, są bowiem z liczbą żaków.

Wymóg płacenia za drugi fakultet wprowadziła nowelizacja prawa o szkolnictwie wyższym z 2011 r. Zgodnie z nią student, który zdecyduje się na kolejne studia, musi za nie zapłacić, jeśli nie spełni kryteriów do otrzymywania stypendium rektora. Resort szkolnictwa wyższego zmianę uzasadniał umożliwieniem zdobycia zawodu przede wszystkim osobom, które nie podjęły jeszcze studiów.

– Byli nieuczciwi studenci, którzy rozpoczynali studia na wielu kierunkach tylko po to, by na każdym z nich korzystać z pomocy materialnej. Rekordzista studiował aż na 17. Tacy studenci blokowali miejsca innym – tłumaczyła wiceminister Daria Lipińska-Nałęcz.

Studia to nie usługa edukacyjna

Nowelizacja, orzekł jednak TK, jest niezgodna z art. 70 ust 2 konstytucji. Stanowi on, że nauka w szkołach publicznych jest bezpłatna. Ustawa może dopuścić świadczenie niektórych usług edukacyjnych przez publiczne szkoły wyższe za odpłatnością. Jednak, jak podkreślił wczoraj Trybunał, kształcenie na drugim kierunku nie jest taką usługą edukacyjną.

– Ustawodawca, aby ukrócić nadużycia, zastosował rozwiązania bardzo restrykcyjne. Nie próbowano nawet wprowadzić innych, łagodniejszych środków – zauważyła sędzia Wronkowska-Jaśkiewicz.

Trybunał uznał, że niezgodne z konstytucją przepisy powinny być stosowane do 30 września 2015 r. , aby zapewnić uczelniom finansowanie.

– Wyrok na pewno wywoła komplikacje. Uczelnie będą domagać się wnoszenia opłat za studia na drugim kierunku, bo będą miały do tego podstawę prawną. Studenci będą zaś twierdzić, że jest ona niezgodna z konstytucją. Wskazana byłaby szybka interwencja ustawodawcy – komentuje wyrok Jerzy Stępień.

Pierwsi studenci, którzy rozpoczęli studia na drugim kierunku na nowych zasadach, zostaną wezwani do wnoszenia opłat na jesieni. Dopiero wtedy będzie wiadomo, czy spełniają warunki do zwolnienia z odpłatności czy nie. Złożony przez posłów wniosek o zbadanie konstytucyjności nowelizacji czekał na rozpatrzenie przez Trybunał od grudnia 2011 r.

sygnatura akt: K 35/11

OPINIA DLA „RZ"