Wspólne pożycie z podatkowymi korzyściami – zwolnienie z podatku od spadków i darowizn, wspólne zeznanie PIT

– To przepisy o charakterze godnościowym zwiększające ochronę osób tworzących niesformalizowane związki, niezależnie od płci – tak rząd reklamuje przyjęte pod koniec 2025 r. projekty ustaw: o statusie osoby najbliższej w związku i umowie o wspólnym pożyciu oraz ustawy, którą wprowadza tę pierwszą. Obiecuje też, że nowe przepisy zapewnią partnerom realny dostęp do uprawnień, które wynikają z pozostawania w trwałej relacji.

Zwolnienie z podatku od spadków i darowizn dla par z umową o wspólnym pożyciu

Jednym z takich uprawnień będzie zwolnienie z podatku od spadków i darowizn. Partner/partnerka, zwani w projekcie ustawy wprowadzającej „osobą będącą drugą stroną umowy o wspólnym pożyciu”, będą mogli z niego skorzystać na tych samych zasadach co małżonkowie (oraz najbliższa rodzina: dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo). Podobny przywilej dostaną też dzieci partnera/partnerki.

Jak działa ulga? Darowizny i spadki do 36 120 zł są nieopodatkowane bez żadnych formalności. Większe trzeba zgłosić w urzędzie skarbowym. Nabywca ma na to sześć miesięcy. Zgłoszenie jest niepotrzebne, jeśli umowę darowizny podpisaliśmy u notariusza. Dodatkowy warunek jest przy przekazywaniu pieniędzy – powyżej 36 120 zł muszą być przelane na rachunek albo przesłane pocztą. Trzeba też pamiętać, że sumujemy to, co dostaliśmy od tej samej osoby przez ponad pięć lat.

Jakie będą efekty planowanych przepisów? Takie, że będziemy mogli dać swojej sympatii (z którą podpiszemy stosowną umowę) cały swój majątek i fiskus nie weźmie z tego ani złotówki. Teraz jest inaczej. Darowizna (lub spadek) powyżej 5733 zł dla osoby spoza rodziny oznacza konieczność uiszczenia sporego podatku. Liczymy go według skali z art. 15 ustawy o podatku od spadków i darowizn (potwierdzają to interpretacje, np. nr 0111-KDIB2-2.4015.99.2025.1.PB, oraz orzecznictwo, m.in. sygn. III FSK 124/25).

Czytaj więcej

Podatki

Dostała od konkubenta połowę mieszkania. Czy musi zapłacić podatek?

Przeniesienie praw z umowy deweloperskiej pomiędzy konkubentami to darowizna, która podlega opoda...

Wspólne zeznanie PIT dla partnerów – tak jak dla małżonków

Sformalizowanie związku może też dać oszczędności w PIT. Zalegalizowana u notariusza para będzie mogła bowiem się wspólnie rozliczyć. Czyli złożyć jedno zeznanie roczne (tak jak małżonkowie). Kiedy na tym zyskają? Gdy mają dochody w różnych przedziałach skali podatkowej. Oszczędności są także wtedy, gdy druga połówka w ogóle nie zarabia albo jej dochody nie przekraczają kwoty wolnej, czyli 30 tys. zł rocznie.

Czytaj więcej

Podatki

Przy sprzedaży domu nie można odliczyć spłaty byłego konkubenta

Sprzedawca domu nie odliczy wydatków na spłatę partnera, który inwestował w nieruchomość. Fiskus...

Kiedy można skorzystać z preferencji? Projekt ustawy wprowadzającej stanowi, że zastosujemy ją „do stron umowy o wspólnym pożyciu, które pozostają w umowie o wspólnym pożyciu oraz we wspólności majątkowej ustanowionej umową o wspólnym pożyciu przez cały rok podatkowy”. A co z tymi, którzy zawrą umowę i ustanowią wspólnotę majątkową w trakcie roku, np. w grudniu? Wydaje się, że nie będą mogli skorzystać z preferencyjnego rozliczenia. Proponowany przepis wyraźnie bowiem mówi o całym roku. Tak też wynika z rządowego komunikatu po przyjęciu projektu, w którym napisano: „Umowa o wspólnym pożyciu umożliwi wybór wspólności majątkowej, dzięki czemu osoby w związku zyskają możliwość wspólnego rozliczania się PIT (po pełnym roku podatkowym)”.

Wątpliwości mogą wziąć się z tego, że proponowany przepis odsyła do obecnego, który daje prawo do wspólnego rozliczenia małżonkom zawierającym związek małżeński w trakcie roku. A także z treści oceny skutków regulacji, w której czytamy:  „w przypadku stron umowy o wspólnym pożyciu, które zawrą związek w trakcie trwania roku podatkowego, wspólne rozliczenie będzie możliwe pod warunkiem, że związek ten trwał do końca roku podatkowego”.

Warto byłoby, żeby ustawodawca zwrócił uwagę na tę kwestię podczas dalszych prac nad projektem. Jedno jest jednak pewne – ci, którzy podpiszą u notariusza stosowną umowę, zyskają dwa bardzo istotne przywileje. I pokusa wykorzystania nowych rozwiązań do celów podatkowych może być silna (pisaliśmy o tym już w „Rzeczpospolitej” z 24 października 2024 r. omawiając projekt ustawy o związkach partnerskich, w którym były podobne rozwiązania).