TSUE: za toll manufacturing nie trzeba wystawiać faktur z VAT

Fakt nabywania usługi toll manufacturingu nie musi oznaczać powstania stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w kraju usługodawcy.

Publikacja: 04.07.2023 10:30

TSUE: za toll manufacturing nie trzeba wystawiać faktur z VAT

Foto: Adobe Stock

Toll manufacturing z założenia polega na tym, że usługodawca ma do wykonania produkt, który wytwarzany w oparciu o powierzany mu wcześniej materiał i komponenty. Istotą jest również wykonywanie produktu w oparciu o wyraźne zalecenia i instrukcje zleceniodawcy. Często zleceniobiorca wykonuje dodatkowe czynności, które mają nieco uatrakcyjnić swoją ofertę.

Tego rodzaju działalność była wielokrotnie przedmiotem sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi w zakresie VAT. Zgodnie z zasadami ustalenia miejsca opodatkowania dla potrzeb tego podatku, usługa jest co do zasady opodatkowana w państwie siedziby. Tym samym, jeśli polski podatnik wystawia fakturę za usługę, wówczas faktura ta nie zawiera polskiego VAT. Jeżeli jednak podatnik zagraniczny odbierający usługę dysponuje tzw. stałym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, wówczas usługodawca powinien wystawić fakturę z polskim VAT. Otwarte pozostaje jednak pytanie czy fakt nabywania usługi toll manufacturingu może oznaczać powstanie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w kraju usługodawcy.

Czytaj więcej

Nasz fiskus też nic nie dostanie. Ważny wyrok TSUE ws. stałego miejsca działalności

Dotychczasowa praktyka w zakresie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej

Przez wiele lat, organy podatkowe zgodne były co do tego, że o stałym miejscu prowadzenia działalności gospodarczej możemy mówić w sytuacji, gdy zagraniczny podatnik dysponuje oddziałem. Sytuacja ta zmieniła się w wyniku sprawy Welmory (C-605/12), zakończonej wyrokiem z 16 października 2014 r. w którym dopuszczono możliwość utworzenia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w związku z funkcjonowaniem spółki zależnej, o ile spółka zagraniczna może kontrolować zasoby ludzkie i techniczne spółki zależnej jak swoimi własnymi. Sprawa dotyczyła bardzo specyficznego przypadku, natomiast wskazany pogląd był wielokrotnie powielany przez organy podatkowe i to również w sytuacji wykonywania usług na rzecz podmiotu niezależnego. W efekcie, przez kolejne lata, wydawane były interpretacje podatkowe, które potwierdzały, że fakt nabywania usług przez podmioty zagraniczne w Polsce może skutkować powstaniem stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Praktyka ta ulegała jednak zmianie w wyniku kolejnych wyroków TSUE np. w sprawie C-931/19 Titanium Ltd. (dot. usługi najmu) czy w sprawie C-547/18 Dong Yang (fakt posiadania spółki zależnej w państwie członkowskim wykonującej usługi na rzecz podmiotu zagranicznego). Stanowisko organów zliberalizowało się wyraźnie po wyroku w sprawie C-333/20 Berlin Chemie, gdzie Trybunał stwierdził, że nie ma stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w kraju, w którym dany podmiot ma spółkę zależną, która na podstawie umów udostępnia jej zaplecze techniczne i personalne, za pomocą których świadczy ona, na zasadach wyłączności, usługi marketingowe, regulacyjne, reklamowe i reprezentacji, mogące mieć bezpośredni wpływ na wielkość sprzedaży.

Czwartkowy wyrok TSUE – Cabot Plastics Belgium

W sprawie Cabot Plastics Belgium, belgijskie organy podatkowe doszły w wyniku przeprowadzonej kontroli do wniosku, że podmiot szwajcarski utworzył tzw. stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej dla celów VAT w Belgii poprzez działalność podmiotu belgijskiego, będącego członkiem tej samej grupy kapitałowej. Co ciekawe, wcześniej, na wniosek belgijskiego świadczeniodawcy organy podatkowe potwierdziły, że podmiot szwajcarski nie dysponuje stałym miejscem prowadzenia działalności dla celów podatku dochodowego oraz umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania pomiędzy Belgią i Szwajcarią.

Zdaniem organów kontrolnych spełnione zostały wszelkie warunki z rozporządzenia unijnego, w którym umieszczona została definicja stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Rozporządzenie wymaga, aby dla utworzenia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej spełnione zostały warunki w postaci posiadania stałych zasobów technicznych i personalnych podmiotu zagranicznego. Odpowiednia struktura tych zasobów powinna jednocześnie zapewniać możliwość odbioru i świadczenia usług. Jak wynika jednocześnie z dotychczasowego orzecznictwa TSUE nie oznacza to, że zagraniczna spółka musi mieć własnych pracowników czy infrastrukturę. Istotne jest to, aby kontrola nad tymi zasobami była taka sama jak gdyby byli to jej pracownicy czy infrastruktura.

Zdaniem organów belgijskich, umowa pomiędzy obiema spółkami potwierdza tego rodzaju kontrolę nad zasobami spółki belgijskiej przez spółkę szwajcarską, ponieważ przewiduje, że sprzęt spółki belgijskiej Cabot Plastics jest wykorzystywany wyłącznie na rzecz spółki Cabot Switzerland i na podstawie jej wytycznych, tak że ta ostatnia może swobodnie dysponować tym sprzętem. Z kolei w zakresie zasobów personalnych, organy uznały, że spółka szwajcarska dysponuje personelem operacyjnym Cabot Plastics, co umożliwia tej ostatniej prowadzenie sprzedaży, w szczególności w Belgii. Dodatkowo, oprócz usług polegających na produkcji z materiałów powierzonych personel ten świadczy niezbędne usługi dodatkowe na rzecz Cabot Switzerland, takie jak odbiór surowców, kontrola jakości, przygotowywanie zamówień, pakowanie gotowych produktów i inwentaryzacja.

TSUE, w ślad za dotychczasowym orzecznictwem potwierdził, że możliwe jest utworzenie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej poprzez działalności innego podmiotu, podkreślił, że jest to możliwe o ile ten podmiot zagraniczny miałby stały i natychmiastowy dostęp do tego zaplecza, tak jakby chodziło o jej własne zasoby. W niniejszej sprawie to usługodawca pozostaje wciąż odpowiedzialny za własne zaplecze i świadczy usługi na własne ryzyko. Co więcej, zdaniem TSUE, nie może być mowy o utworzeniu stałego miejsca w tej sprawie, z uwagi na fakt, że to samo zaplecze nie może być jednocześnie wykorzystywane do świadczenia i odbioru tych samych usług; tymczasem z przedstawionej sprawy nie wynika, aby możliwe było odróżnienie zasobów właściwych dla świadczenia usług i odbioru tych samym usług.

W zakresie istoty samej usługi, polegała ona głównie na wytwarzaniu gotowego produktu w oparciu o powierzone komponenty, natomiast oprócz samej produkcji wykonywanej na wyłączność podmiotu szwajcarskiego, podmiot belgijski wykonywał dodatkowe usługi będące dopełnieniem tej produkcji, ale i wykonywaniu działalności podmiotu szwajcarskiego np. zarządzanie zapasami surowców i produktów gotowych czy przygotowanie zamówień przed wysyłką. W tym kontekście TSUE uznał jednak, że tego rodzaju świadczenia nie mają wpływu na istnienie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej.

Wniosek

Warto zauważyć, że przedmiotem sprawy było efektywna próba odpowiedzi na pytanie dot. możliwości utworzenia stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej przez fakt nabywania przez zagraniczne podmioty popularnej usługi toll manufacturingu. Podkreślenia wymaga jednocześnie fakt, że TSUE wypowiadał się już w sprawach, w których istniało szereg elementów wspólnych jak np. fakt istnienia spółki z grupy tego samego podmiotu mającego siedzibę poza UE (Dong Yang) czy wykonywanie umów na wyłączność zleceniodawcy (Berlin Chemie). Sprawa Cabot Plastics Belgium stanowi więc de facto dopełnienie dotychczasowego orzecznictwa w zakresie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej i ostataczenia powinna zakończyć spór w kontekście nabycia usług toll manufacturingu.

Część podatników, która pozostaje w sporze z organami w zakresie istnienia stałego miejsca otrzymała kolejny argument pozwalający na skuteczną możliwość otrzymania pozytywnych rozstrzygnięć. W zależności of sytuacji możliwe jest wznowienie postępowań, jak również uzyskanie zwrotu nadpłaconego podatku wraz z odsetkami. Z kolei nabywcy zagraniczni, którzy otrzymywali faktury z polskim VAT powinni zastanowić się nad dalszą polityką odliczania VAT z tych faktur jak i strategią dot. przeszłych rozliczeń.

Mateusz Machalski, Counsel, adwokat, doradca podatkowy, kancelaria Dentons

Toll manufacturing z założenia polega na tym, że usługodawca ma do wykonania produkt, który wytwarzany w oparciu o powierzany mu wcześniej materiał i komponenty. Istotą jest również wykonywanie produktu w oparciu o wyraźne zalecenia i instrukcje zleceniodawcy. Często zleceniobiorca wykonuje dodatkowe czynności, które mają nieco uatrakcyjnić swoją ofertę.

Tego rodzaju działalność była wielokrotnie przedmiotem sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi w zakresie VAT. Zgodnie z zasadami ustalenia miejsca opodatkowania dla potrzeb tego podatku, usługa jest co do zasady opodatkowana w państwie siedziby. Tym samym, jeśli polski podatnik wystawia fakturę za usługę, wówczas faktura ta nie zawiera polskiego VAT. Jeżeli jednak podatnik zagraniczny odbierający usługę dysponuje tzw. stałym miejscem prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce, wówczas usługodawca powinien wystawić fakturę z polskim VAT. Otwarte pozostaje jednak pytanie czy fakt nabywania usługi toll manufacturingu może oznaczać powstanie stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w kraju usługodawcy.

Pozostało 87% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Samorząd
Krzyże znikną z warszawskich urzędów. Trzaskowski podpisał zarządzenie
Prawo pracy
Od piątku zmiana przepisów. Pracujesz na komputerze? Oto, co powinieneś dostać
Praca, Emerytury i renty
Babciowe przyjęte przez Sejm. Komu przysługuje?
Spadki i darowizny
Ten testament wywołuje najwięcej sporów. Sąd Najwyższy wydał ważny wyrok
Sądy i trybunały
Sędzia WSA ujawnia, jaki tak naprawdę dostęp do tajnych danych miał Szmydt