Reklama

Trybunał Konstytucyjny o braku możliwości żądania zwrotu nieruchomości przejętej przez samorząd

Konstytucja nie wymaga aby nieruchomość przeznaczona w planie miejscowym na cel publiczny i przejęta następnie przez podmiot publicznoprawny w drodze podziału dokonanego na wniosek właściciela podlegała zwrotowi na rzecz byłego właściciela.
Trybunał Konstytucyjny o braku możliwości żądania zwrotu nieruchomości przejętej przez samorząd

Foto: Fotorzepa, Jerzy Dudek

Red

Taki wniosek wypływa z wyroku Trybunału Konstytucyjnego (sygn. SK 7/13), który po raz kolejny badał konstytucyjność przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami odnoszących się do zasad zwrotu wywłaszczonych nieruchomości

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że byłemu właścicielowi nieruchomości nabytej z mocy prawa (w okolicznościach, o których mowa w art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami) przez jednostkę samorządu terytorialnego (dotyczy to też nabycia przez Skarb Państwa) nie przysługuje roszczenie o jej zwrot. Okoliczność, że nieruchomość ta nie została w ustawowym terminie wykorzystana na cel publiczny oraz stała się zbędna dla realizacji tego celu, nie ma w tym przypadku żadnego znaczenia.

Skarga konstytucyjna byłej właścicielki nieruchomości została poparta przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Przed wniesieniem skargi bezskutecznie ubiegała się ona o zwrot nieruchomości na drodze postępowania administracyjnego. Prawo własności utraciła w 1998 r. na skutek podziału nieruchomości (dokonanego na jej wniosek) w związku z faktem, że nieruchomość została wcześniej przeznaczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego pod komunikację miejską. Była właścicielka występując o zwrot powoływała się na to, że przez 10 lat inwestycja drogowa nie została zrealizowana (nawet nie została rozpoczęta). Postępowanie dotyczące zwrotu zostało umorzone, ponieważ starosta rozpatrujący wniosek stwierdził, że zakres przedmiotowy ustawy o gospodarce nieruchomościami w kwestii zwrotu nieruchomości obejmuje tylko nieruchomości przejęte na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego na podstawie decyzji o wywłaszczeniu oraz zdarzeń prawnych w sposób wyczerpujący wymieniony w tej ustawie. Skoro zatem działka została przejęta przez gminę na skutek decyzji podziałowej wydanej na wniosek właścicielki – zwrot nie jest możliwy. Decyzji nie udało się podważyć w postępowaniu odwoławczym przed wojewodą. Również sądy administracyjne, w tym Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd drugiej instancji, uznały, że w tej sytuacji brak jest podstaw do zwrotu przejętej nieruchomości.

Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest niezgodny ze wskazanymi w skardze konstytucyjnej wzorcami kontroli (art. 21 ust. 2 w związku z art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji), a w pozostałym zakresie (art. 216 w związku z art. 98 i art. 112 ustawy o gospodarce nieruchomościami) umorzył postępowanie.

W ustnym uzasadnieniu Sędzia sprawozdawca prof. Andrzej Rzepliński podniósł, że ustawodawca wyraźnie rozróżnił instytucję podziału na wniosek i związanych z nią skutków prawnych od instytucji wywłaszczenia; dostrzegalne jest to już w systematyce ustawy gdzie podziały nieruchomości unormowane zostały w rozdziale 1 („Podziały nieruchomości"), zaś wywłaszczenie regulują przepisy umieszczone w rozdziale 4 ustawy („Wywłaszczanie nieruchomości").

Reklama
Reklama

Dokonana przez Trybunał analiza treści art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów ustaw, do których się on odwołuje, prowadzi do wniosku, że nabycie przez podmiot publicznoprawny z mocy prawa i za odszkodowaniem – nieruchomości wydzielonej w drodze podziału – na wniosek właściciela – pod budowę drogi publicznej – nie wywiera skutków konstytucyjnie podobnych do którejkolwiek z regulacji objętych zakresem zastosowania art. 216 tej ustawy o gospodarce nieruchomościami.

W Trybunale Konstytucyjnym na rozpoznanie czeka inna skarga konstytucyjna o zbadanie zgodności art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami z art. 2, art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1-3 Konstytucji (sygn. SK 26/14) a z kolei brzmienie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami i praktyka, jaka się wykształciła na jego tle, budzi uzasadnione wątpliwości Rzecznika Praw Obywatelskich (Irena Lipowicz, „Długa droga do odszkodowań", Rzeczpospolita, 19 października 2012 r.).

Michał Chylak, prawnik w Instytucie Badań nad Prawem Nieruchomości www.ibpn.pl

Podatki
Przelewu od żony lub męża nie musisz zgłaszać. Ale są wyjątki
Materiał Promocyjny
Nowy luksus zaczyna się od rozmowy. Byliśmy w showroomie EXLANTIX w Warszawie
Materiał Promocyjny
Rekordy sprzedaży i większy magazyn w Duchnicach
Prawo drogowe
Duże zmiany dla kierowców. Pojawi się nowa przesłanka zatrzymania prawa jazdy
Prawo w Polsce
Będzie nowy obowiązek dla właścicieli psów. Rząd przyjął projekt ustawy
Materiał Promocyjny
Arabia Saudyjska. W krainie gościnności
Praca, Emerytury i renty
13. emerytura nie dla każdego. Ci seniorzy nie otrzymają świadczenia
Materiał Promocyjny
Dove Self-Esteem: Wsparcie dla nastolatków
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama