Prawo autorskie: Skończy się zarabianie pieniędzy na nadużywaniu

Pod koniec września Ministerstwo Kultury przedstawiło projekt nowelizacji prawa autorskiego, który przewiduje zmiany zakresu korzystania z utworów. Trudno jednak dostrzec w nim rozwiązania, które miałyby zapobiec nielegalnemu wykorzystywaniu np. artykułów prasowych.

Andrzej Wyrobiec: ?Ta nowelizacja to dopiero pierwszy krok zmieniający prawo autorskie. Propozycjom przyświecały dwa cele: poszerzenie dostępu obywateli do kultury oraz realizacja unijnych zobowiązań. Nowelizacja nie miała nawet w założeniu dotykać np. sfery odpowiedzialności cywilnej czy karnej za naruszenie prawa autorskiego. Nie oznacza to, że nie reguluje zagadnień dotyczących prasy. Znaczącą zmianą jest m.in. usunięcie art. 30, na który niezasadnie powoływały się dotychczas agencje pressclippingowe...

...które korzystają w całości ?z gotowych artykułów.

Już na gruncie obecnego prawa agencje nie powinny się powoływać na ten przepis. Dotyczy on wyłącznie korzystania ?z analogowych egzemplarzy utworów, a nie ich cyfrowych kopii. Nie może więc być podstawą do cyfrowego press clippingu. Poza tym dozwolony użytek nie powinien być w ogóle wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej i zarabiania na cudzej twórczości.

Obowiązujące prawo cytatu zostanie poszerzone przez usunięcie przesłanki cytowania w utworze. Czy to nie za daleko idące rozszerzenie uprawnień?

Zmiany przewidują rezygnację ze zbędnych ograniczeń, które obecnie uniemożliwiają np. zacytowanie utworu fotograficznego. Korzystać ?z utworu będzie można jedynie na zasadzie uczciwych praktyk oraz w zakresie usprawiedliwionym specyficznymi celami cytatu. Celowe kopiowanie całości danego dzieła w celu zarabiania na tym pieniędzy w takich praktykach się nie mieści.

W projekcie przewidziano wiele pojęć nieostrych, np. „samoistna całość" czy wspomniane „uczciwe praktyki".

Część tych pojęć funkcjonuje już na gruncie obecnej ustawy. Oparcie dozwolonego użytku na kazuistycznym wskazaniu dozwolonych form korzystania z utworów nie jest racjonalne ani możliwe.

Wątpliwe jest jednak, czy taki zabieg z dnia na dzień ukróci naruszenia prawa autorskiego.

Prawo materialne nie jest głównym źródłem niedostatecznego poziomu egzekwowania praw własności intelektualnej ?w Polsce. Gros problemów wynika z braku międzynarodowego standardu ochrony tych praw w środowisku cyfrowym, ?a także z niewłaściwego funkcjonowania niektórych regulacji prawa procesowego. Wymiar sprawiedliwości także nie jest dostatecznie przygotowany merytorycznie do orzekania w sprawach ?z zakresu szeroko pojętego prawa własności intelektualnej. Zazwyczaj orzekają w nich sędziowie ?z wydziałów gospodarczych, którzy z tą problematyką stykają się sporadycznie.

Czy uważa pan, że należałoby wyspecjalizować sądownictwo?