fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Historia

Cmentarze na terenach dawnej Rzeczypospolitej

Kondukt pogrzebowy zmierzający na cmentarz w Lidzie. Na marach niesione są zwłoki zmarłego; zdjęcie z czasu I wojny światowej
Zbiory ŻIH
Najpiękniejsze ze względu na swoje naturalne otoczenie – i najciekawsze ze względu na formy architektury cmentarnej – cmentarze żydowskie znajdują się na Ukrainie.
Łatwo dostępny materiał, jak piaskowiec i wapień, pozwolił wyczarować pomniki nagrobne o pięknej ornamentyce i symbolice. Warto zwiedzić cmentarze żydowskie w Bolechowie, Brodach, Buczaczu, Busku, Delatyniu, Jabłonowie, Kosowie, Kutach, Międzyborzu, Podhajcach, Satanowie.
Na Białorusi nagrobkami są przeważnie kamienie narzutowe, z trudem wyszlifowane, a niekiedy za nagrobek służą zniszczone koła młyńskie. Rozpadły się niestety – ocalałe jedynie na starych fotografiach – drewniane pomniki nagrobne. Najlepiej obecnie zachowane cmentarze znajdują się w Indurze, Wołpie, Mirze, Zdzięciole.
[srodtytul]Lwów (Lviv)[/srodtytul]
Pierwsze wzmianki o starym cmentarzu przy ul. Rapaporta, zamkniętym w 1855 r., pochodzą z 1414 r., choć wiadomo, że gmina żydowska istniała już w XIV w. Powoli popadał w zapomnienie, choć przed II wojną światową można było zobaczyć jeszcze nagrobek z 1530 r., nagrobki na grobach Róży Nachmanowicz zwanej Złotej Różą (zm. 1637 r.), braci Reicesów, męczenników spalonych na stosie w 1728 r., rabinów: Dawida Halewi (zm. 1667 r.), Jozuego Falka (zm. 1614 r.), Abrahama Kohna (zm. 1848 r.).
Pierwsze prace inwentaryzacyjne przeprowadzono dopiero w 1914 r. pod kierownictwem Majera Bałabana; podniesiono i odczytano wówczas napisy na 1400 pomnikach, w tym na najstarszym.Cmentarz został zniszczony przez Niemców w czasie wojny, a macewami wybrukowano liczne lwowskie podwórka – i ten stan trwa do dziś.
[srodtytul]Wilno (Vilnius)[/srodtytul]
Cmentarz na Śnipiszkach naprzeciwko Zamkowej Góry założony został w 1487 r., a najstarszy zachowany nagrobek rabina Chajesa postawiono w 1636 r. Nagrobki swym wyglądem przypominały małe domki i stały się wzorcem dla pomników nagrobnych na terenach Litwy i Białorusi.
Na tym cmentarzu w ohelu w formie pieczary był pochowany Gaon z Wilna (zm. 1797 r.), wielki przeciwnik chasydyzmu. Obok pod drzewem według lokalnej tradycji miał być pochowany Walenty Potocki, zwany Ger Cedek, który w połowie XVIII w. miał przejść na judaizm i za to spłonął na stosie w 1794 r. Drzewo marniało, gdy przychodziła bieda na Żydów, a w czasie II wojny światowej uschło. Cmentarz został zniszczony w latach 1949 – 1950 – na jego miejscu znajduje się Pałac Sportu. Prochy Gaona i Potockiego przeniesiono na cmentarz w Szaszkinie.
Również nowy cmentarz założony w 1829 r. na Zarzeczu został zniszczony w latach 60.
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA