fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Sędziowie i sądy

RPO do MS: ograniczenie udziału ławników w orzekaniu łamie konstytucję

Fotorzepa/Marian Zubrzycki
Ograniczenie udziału ławników w rozpoznawaniu spraw sądowych to niekonstytucyjne rozwiązanie, którego nie da się usprawiedliwić stanem zagrożenia epidemicznego - uważa Rzecznik Praw Obywatelskich. Prosi Ministra Sprawiedliwości o rozważenie zmiany przepisów.

Ograniczenie  wprowadził art. 4 pkt 1 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090).  Przepis ten stanowi, że  w pierwszej i drugiej instancji sąd rozpoznaje sprawy w składzie jednego sędziego; prezes sądu może zarządzić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów, jeżeli uzna to za wskazane ze względu na szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy.  Ma to trwać przez rok od zakończenia pandemii.

Krajowe stowarzyszenia ławników sądowych zwraca uwagę na niekonstytucyjność przepisu, gdyż ogranicza on udział czynnika społecznego  w rozpoznawaniu spraw sądowych.

Czytaj też: Ławnicy sądowi: władza chce się nas pozbyć

Już w trakcie prac legislacyjnych  rozwiązanie wzbudziło wątpliwości  Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego, Naczelnej Rady Adwokackiej i Krajowej Izby Radców Prawnych.

Rzecznik Praw Obywatelskich, Naczelna Rada Adwokacka, Stowarzyszenie Sędziów Polskich "Iustitia", Ogólnopolskie Stowarzyszenie Sędziów Sądów Administracyjnych, Stowarzyszenie Sędziów "Themis" oraz Stowarzyszenie Prokuratorów „Lex Super Omnia" w wydanym 7 lipca 2021 r. Memorandum w sprawie prawa obywatela do sądu wskazali m.in., że pod pozorem walki z koronawirusem ustawodawca wprowadza niekonstytucyjne rozwiązania w momencie, kiedy jednocześnie odmraża działalność publiczną. Zwrócono przy tym m.in. uwagę, że zmiany te likwidują zasadę kolegialności składów sądowych, także poprzez odstąpienie od udziału czynnika społecznego w postaci ławników, o czym stanowi art. 182 Konstytucji RP.

- Ławnicy w procesie orzekania mają zasadniczo równe prawa z sędziami i wywierają faktyczny wpływ na kształtowanie się orzecznictwa sądów powszechnych. Ich udział w procesie stosowania prawa pozwala na osiągnięcie większej zgodności wydanego orzeczenia z opinią społeczną. Obecność ławnika w składzie orzekającym związana jest z zasadą kolegialności rozpoznawania spraw sądowych. Kolegialne rozpoznanie sprawy powinno prowadzić do ograniczenia niedokładności w ustaleniu stanu faktycznego, a zapadające orzeczenie powinno być rezultatem dyskusji zwieńczonej ostateczną decyzją większości składu sądzącego - przypomina RPO.

Także w jego ocenie zmiany wprowadzone ustawą z 28 maja 2021 r. są niekonstytucyjne, pozbawiają społeczeństwo istotnych gwarancji proceduralnych, uniemożliwiają ławnikom wykonywanie funkcji, do której zostali powołani, a przy tym nie można ich usprawiedliwić stanem zagrożenia epidemicznego.

- Zgodnie z art. 182 Konstytucji RP, udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości określa ustawa. Należy jednak zauważyć, że wprowadzone ustawą z 28 maja 2021 r. ograniczenia powodują prawie całkowite wydrążenie tej konstytucyjnej normy z treści - podkreśla Rzecznik.

Źródło: rp.pl
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA