fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Nieruchomości

Sąd Najwyższy: roszczenie właściciela o wykup gruntu, na którym wzniesiono droższe od niego urządzenia bez przedawnienia

Adobe Stock
Właściciel działki, na której posadowiono rurociąg czy sieć energetyczną przekraczającą jej wartość, ma nieprzedawnialne roszczenie o jej wykup.

To najnowsza uchwała Sądu Najwyższego zmieniająca jego dotychczasowe stanowisko, która może wywołać falę nowych roszczeń właścicieli gruntów z instalacjami przesyłowymi.

Gazociąg na działce

Kwestia ta wynikła w sprawie Tadeusza S., który wystąpił o zobowiązanie Polskiej Spółki Gazownictwa do kupna od niego dwóch działek na obrzeżach miasta powiatowego, przez które biegnie po przekątnej gazociąg wysokiego ciśnienia, czyniąc je bezużytecznymi dla zabudowy. Tadeusz S. kupił działki w 2003 r. O gazociągu dowiedział się w 2011 r. i wystąpił do sieci o usunięcie go lub przełożenie do granicy działek. Firma gazownicza wystąpiła z kolei do sądu o ustanowienie na jej rzecz odpłatnej służebności przesyłu. Wykupu Tadeusz S. zażądał na podstawie art. 231 § 1 kodeksu cywilnego, który stanowi, że właściciel gruntu, na którym wzniesiono budynek lub inne urządzenie o wartości przenoszącej znacznie wartość zajętej na ten cel działki, może żądać by ten, kto je wzniósł, nabył działkę za odpowiednim wynagrodzeniem. Wartość rynkowa działek wynosi 260 tys. zł, a wartość instalacji na terenie miasta (gminy) 9 mln zł.

Wzmocniona ochrona

Spółka nie godziła się na wykup, podnosząc, że roszczenie ma charakter majątkowy, w konsekwencji przedawnia się po dziesięciu latach, a gazociąg zbudowano w latach 1999– 2000. Sąd Okręgowy w Słupsku uwzględnił jednak żądanie w całości. W jego ocenie nie ma przedawnienia, a gdyby nawet było, to skorzystanie z niego przez spółkę byłoby nadużyciem prawa. I tak sprawa trafiła do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, a ten uznał, że kwestia przedawnienia tego żądania budzi duże wątpliwości. Zwrócił się więc do SN z pytaniem prawnym.

W uzasadnieniu pytania SA wskazał, że wprawdzie przedawnienie roszczeń majątkowych jest regułą i wyjątki muszą być wskazane w ustawie, jednak w tym wypadku chodzi o specyficzne roszczenie, a ze względu na dużą społeczną doniosłość posadowionej sieci żądanie jej usunięcia będzie raczej oddalone. Można rozważać odstąpienie od przedawnienia, chodzi wszak o ochronę jednego z elementów własności.

Sąd Najwyższy przychylił się do tego stanowiska, podejmując uchwałę, że roszczenie właściciela o wykup gruntu, na którym wzniesiono droższe od niego urządzenia, nie przedawnia się. Jak zaznaczyła w uzasadnieniu uchwały sędzia SN Anna Owczarek, stanowi ona odstępstwo od dotychczasowego stanowiska SN, aby wzmocnić ochronę właściciela. Jest to bowiem uprawnienie ściśle związane z własnością, na dodatek przesłanki skorzystania z niego mogą się pojawić po pewnym czasie i gdyby prawo to się przedawniało, właściciel by na tym tracił.

– Pozytywnie oceniam tę dynamiczną wykładnię SN, która uwzględnia zmiany ekonomiczne i pełniej chroni prawa właściciela – ocenia prof. Bartosz Rakoczy, specjalista od prawa nieruchomości. – Można się zatem spodziewać więcej tego rodzaju roszczeń, bo właściciele nieruchomości uzyskali nowe narzędzie ochrony swoich interesów.

Sygn. akt: III CZP 109/18

Opinia dla „rzeczpospolitej"

Stefan Jacyno, adwokat, kancelaria Wardyński i Wspólnicy

Własność oznacza pełnię praw wobec rzeczy, a zatem i środków ich ochrony. Takie wnioski nie są oczywiste i nie płyną li tylko z literalnej wykładni przepisów. Z uznaniem należy przyjąć wykładnię SN, która dotyka istoty społeczno-gospodarczej regulowanego przepisami stosunku prawnego. Interes właściciela może być zmienny w czasie. Tak jak właściciel może wystąpić o wydanie nieruchomości nawet po 29 latach od jej przejęcia przez posiadacza samoistnego, tak w takim samym stopniu powinien mieć zagwarantowaną ochronę roszczenia o wykup gruntu lub o ustanowienie służebności za wynagrodzeniem. W takim rozumieniu uchwała dotyczyłaby nie tylko art. 231 § 2, ale i art. 151 kodeksu cywilnego, czyli w przypadku wzniesienia budynku z przekroczeniem granicy.

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA