Polskie przedsiębiorstwa będą musiały się zmierzyć z globalnym minimalnym podatkiem

Rok 2024 przyniesie bardzo istotną zmianę w polskim systemie podatkowym. Zgodnie z zapowiedzią rządu, w tym roku ma zostać uchwalona ustawa implementująca postanowienia dyrektywy Rady (UE) 2022/2523 o globalnym podatku minimalnym.

Publikacja: 05.04.2024 04:00

Dr Filip Majdowski, dyrektor, EY Polska, wcześniej związany z Ministerstwem Finansów jako wicedyrekt

Dr Filip Majdowski, dyrektor, EY Polska, wcześniej związany z Ministerstwem Finansów jako wicedyrektor oraz doradca, członek Komitetu Sterującego OECD/G20 projektu BEPS 2.0. w latach 2021–2023, polski negocjator projektu BEPS 2.0.

Foto: mat. pras.

Materiał partnera: EY

Tytułem przypomnienia – w październiku 2021 r. ponad 135 państw zgromadzonych w formacie ram inkluzyjnych OECD przyjęło dwufilarowe porozumienie w sprawie reformy międzynarodowego systemu podatkowego, mające stanowić odpowiedź społeczności międzynarodowej na wyzwania podatkowe związane z digitalizacją i globalizacją światowej gospodarki (projekt BEPS 2.0.). Jeden z filarów tego projektu, tzw. Filar 2, przewiduje możliwość wprowadzenia globalnego minimalnego podatku według określonego wzoru z poszanowaniem wytycznych administracyjnych wypracowywanych w ramach OECD, tak by przedsiębiorstwa o skonsolidowanych przychodach równych bądź wyższych niż 750 mln EUR dopłacały podatek wyrównawczy, jeżeli liczona według nowych zasad efektywna stawka opodatkowania z tytułu działalności w danym państwie (jurysdykcji) jest niższa niż 15 proc.

Reforma znacząca i skomplikowana

Od strony technicznej, zasady Filaru 2 wymagają co do zasady, aby grupy międzynarodowe objęte zakresem globalnego minimalnego podatku obliczały swoje dochody oraz podatki od tego dochodu w ujęciu jurysdykcyjnym, czyli wspólnie dla wszystkich jednostek zależnych działających w danym państwie, na podstawie ujednoliconych danych finansowych. Na potrzeby takiego wyliczenia nie wystarczą zatem obecnie istniejące w grupach dane i procesy podatkowe, lecz potrzebne będzie posłużenie się danymi na potrzeby konsolidacji z dużą liczbą nowego rodzaju korekt. Jeżeli z tego obliczenia wyniknie efektywna stawka opodatkowania dla danej jurysdykcji poniżej 15 proc., to wówczas na grupie międzynarodowej będzie ciążył obowiązek zapłaty podatku wyrównawczego, tak by „uzupełnić” poziom opodatkowania do 15 proc. Filar 2 przewiduje trzy mechanizmy poboru podatku wyrównawczego. W pierwszej kolejności uprawniona do poboru podatku wyrównawczego na podstawie kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego będzie jurysdykcja, w której zlokalizowane są jednostki zależne o niskim poziomie opodatkowania. Jeżeli taka jurysdykcja nie zdecyduje się na wprowadzenie takiego podatku, to wówczas w kolejnym kroku uprawniona do nałożenia podatku wyrównawczego będzie, co do zasady, jurysdykcja podmiotu dominującego w łańcuchu właścicielskim na podstawie zasady włączenia dochodu albo jakakolwiek inna jurysdykcja (jurysdykcja pomocnicza), gdzie grupa międzynarodowa ma jednostki zależne, na podstawie zasady zbyt nisko opodatkowanych zysków.

Reforma ta uznawana jest za jedną z najbardziej znaczących (i jedną z najbardziej skomplikowanych) w historii międzynarodowego systemu podatkowego. Pierwszą organizacją, która przyjęła normatywne przepisy w zakresie globalnego minimalnego podatku, transponując wytyczne OECD w tym zakresie, była Unia Europejska, która pod koniec 2022 r. przyjęła jednomyślnie wspomnianą na wstępie dyrektywę. Państwa członkowskie powinny były zaimplementować jej postanowienia do końca 2023 r., przy czym dziewięć państw członkowskich nie zrobiło tego w tym terminie. Polska, ogłaszając harmonogram prac legislacyjnych nad polską ustawą implementacyjną o podatku wyrównawczym na 2024 rok, była ostatnim z państw, które czyni zadość tej powinności. Założeniem Ministerstwa Finansów jest, by polska ustawa, odrębna od ustawy o CIT, zaczęła obowiązywać od 1 stycznia 2025 r.

Jest kilka aspektów w Filarze 2 oraz w planowanej polskiej implementacji, na które polskie przedsiębiorstwa, zarówno te z centralą w Polsce, jak też polskie spółki zależne zagranicznych grup międzynarodowych, powinny zwrócić szczególną uwagę już teraz. Chodzi mianowicie o rozwiązania łagodzące wpływ globalnego minimalnego podatku, czyli mechanizm kompensaty, mechanizm pomniejszenia dla działalności wykorzystującej substrat majątkowo-osobowy oraz bezpieczne przystanie.

Korzystne rozwiązania

Mechanizm kompensaty zakłada wyliczenie efektywnej stawki opodatkowania poprzez łączenie kwot dochodów i podatków wszystkich jednostek zależnych działających w danej jurysdykcji. W efekcie niskie opodatkowanie jednej spółki zależnej może zostać skompensowane wyższym opodatkowaniem innej spółki zależnej działającej w tym samym państwie. Filar 2 przewiduje ponadto pomniejszenie nisko opodatkowanego dochodu o taką jego część, która dla celów globalnego minimalnego podatku będzie uznawana jako „dochód dobry” pomimo faktu, że taki dochód jest opodatkowany efektywną stawką niższą niż 15 proc. Taka „dobra” część dochodu będzie odpowiadać kwocie wyliczanej na podstawie z góry określonej formuły, czyli określonego procentu wartości rzeczowych aktywów trwałych i kosztów wynagrodzeń. Kwestia wyłączenia z uwagi na substrat majątkowo-osobowy była kluczowa dla państw, które przewidują w swoich systemach podatkowych system zachęt podatkowych, jak zwolnienie strefowe czy ulgę B+R. Odnośnie do bezpiecznych przystani, zasady Filaru 2 przewidują za okres 2024–2026 uproszczenia dla grup międzynarodowych w zakresie weryfikacji czy grupy te podlegać będą nowym zasadom, w dużej części na podstawie danych z już funkcjonującej sprawozdawczości w rozbiciu na poszczególne państwa (country-by-country reporting). Oprócz bezpiecznej przystani o charakterze czasowym, zasady Filaru 2 przewidują również permanentną bezpieczną przystań w postaci kwalifikowanego krajowego podatku wyrównawczego, który zautoryzowany przez OECD będzie z definicji wyłączał pozostałe mechanizmy poboru podatku wyrównawczego. Innymi słowy, Polska, wprowadzając taki rodzaj podatku wyrównawczego, wykluczy możliwość nałożenia podatku wyrównawczego przez inne jurysdykcje, państwo centrali lub jurysdykcje pomocnicze, na podstawie innych mechanizmów poboru podatku. To kluczowy element z perspektywy polskich spółek należących do międzynarodowych grup, ponieważ taki krajowy podatek wyrównawczy będzie wyliczany przez polskie spółki na podstawie lokalnych danych finansowych, zwalniając z tego obowiązku zagraniczne centrale. Innymi słowy, docelowo (za lata objęte przepisami o krajowym podatku wyrównawczym) to polskie spółki, a nie ich zagraniczne centrale, będą prawnie zobowiązane do prawidłowego obliczenia (według polskich zasad) oraz zapłaty ewentualnego podatku lub upewnienia się, że mogą skorzystać z tymczasowych ułatwień. Można oczekiwać zatem, że docelowo ciężar wywiązania się z nowych wymogów i związana z tym odpowiedzialność co do zasady spoczną na polskich spółkach i ich zarządach, które nie powinny automatycznie zakładać, że zagraniczne centrale całościowo uwzględnią obowiązki wynikające z polskiej ustawy. To z kolei oznacza, że polskie spółki już teraz powinny włączać się w grupowe dyskusje i działania przygotowawcze, aby upewnić się, że założenia przyjmowane w ich grupie zapewnią im dostateczne zasoby i komfort celem realizacji tych obowiązków.

Materiał partnera: EY

Materiał partnera: EY

Tytułem przypomnienia – w październiku 2021 r. ponad 135 państw zgromadzonych w formacie ram inkluzyjnych OECD przyjęło dwufilarowe porozumienie w sprawie reformy międzynarodowego systemu podatkowego, mające stanowić odpowiedź społeczności międzynarodowej na wyzwania podatkowe związane z digitalizacją i globalizacją światowej gospodarki (projekt BEPS 2.0.). Jeden z filarów tego projektu, tzw. Filar 2, przewiduje możliwość wprowadzenia globalnego minimalnego podatku według określonego wzoru z poszanowaniem wytycznych administracyjnych wypracowywanych w ramach OECD, tak by przedsiębiorstwa o skonsolidowanych przychodach równych bądź wyższych niż 750 mln EUR dopłacały podatek wyrównawczy, jeżeli liczona według nowych zasad efektywna stawka opodatkowania z tytułu działalności w danym państwie (jurysdykcji) jest niższa niż 15 proc.

Pozostało 88% artykułu
Samorząd
Krzyże znikną z warszawskich urzędów. Trzaskowski podpisał zarządzenie
Prawo pracy
Od piątku zmiana przepisów. Pracujesz na komputerze? Oto, co powinieneś dostać
Praca, Emerytury i renty
Babciowe przyjęte przez Sejm. Komu przysługuje?
Spadki i darowizny
Ten testament wywołuje najwięcej sporów. Sąd Najwyższy wydał ważny wyrok
Sądy i trybunały
Sędzia WSA ujawnia, jaki tak naprawdę dostęp do tajnych danych miał Szmydt