Skarb Państwa zapłaci adwokatom i radcom za sprawy z urzędu

Pełnomocnicy domagają się wprowadzenia zasady, że koszty zasądzane są zawsze od Skarbu Państwa - niezależnie od wyniku sprawy. Dziś w przypadku wygranej, pełnomocnik z urzędu musi dochodzić ich najpierw od strony przeciwnej, co często jest trudne.

Publikacja: 09.01.2024 15:11

Skarb Państwa zapłaci adwokatom i radcom za sprawy z urzędu

Foto: Fotorzepa / Marian Zubrzycki

Opublikowane pod koniec poprzedniej kadencji projekty rozporządzeń ws. stawek za czynności radców prawnych i adwokatów z urzędu, przewidywały ich zrównanie z tymi z wyboru. Dziś są one dwukrotnie niższe, co za sprzeczne z ustawą zasadniczą uznał TK.

Choć samorządy prawnicze doceniają te zmiany, wskazują też, że powinny one iść znacznie dalej, w stronę systemowego uregulowania opłat za pomoc prawną z urzędu. W piątek opinię w tej sprawie opublikował Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji KRRP. Z kolei w poniedziałek NRA podjęła uchwałę również dotyczącą tych stawek.

Punktem wspólnym jest kwestia par. 6 projektowanych rozporządzeń. Przewiduje on, że jeśli strona, która korzystała z pełnomocnika z urzędu wygrała sprawę, to koszty zasądza się od strony przeciwnej, a dopiero w przypadku bezskutecznej egzekucji - od Skarbu Państwa. W pierwotnych projektach zrezygnowano z tego przepisu, jednak na skutek uwag Ministra Finansów został on przywrócony.

- Powrót w projekcie par. 6, jest błędem, gdyż nie zwalnia ministra z obowiązku przeprowadzenia odpowiednich zmian w k.p.c. - mówi Przemysław Rosati, prezes NRA. -My wskazujemy, jak takie zmiany mogłyby wyglądać, żeby skończyć z tą skandaliczną sytuacją, gdy wymaga się od adwokata podjęcia jeszcze dodatkowych czynności poza objętymi pomocą prawną z urzędu. - dodaje.

- Według postulatów OBSiL, w zgodzie z ustawą o radcach prawnych, koszty pomocy prawnej z urzędu powinien pokrywać bezpośrednio Skarb Państwa, a potem mógłby je egzekwować od strony przegranej. Mogłaby to być należność publicznoprawna, co ułatwiałoby jej dochodzenie w dużo prostszych procedurach. W naszej ocenie nie ma żadnych podstaw, by to radca prawny kredytował w tej sytuacji Skarb Państwa. Rozumiemy jednak uwagi, że wymagałoby to zmian na poziomie ustawowym, w tym art. 122 k.p.c.- mówi r. pr. Piotr Gryska, autor wspomnianej opinii OBSiL.

Czytaj więcej

Stawki za pomoc z urzędu nie tylko do podwyższenia, ale i regularnej waloryzacji

Prócz tego w uchwale NRA zwrócono uwagę na konieczność wprowadzenia wynagrodzeń także za dyżury adwokackie w postępowaniu przyspieszonym.

-To też jest świadczenie pomocy prawnej i powinno zostać uregulowane. Nie ma drugiego zawodu, który musiałby dyżurować bezpłatnie. Minister Sprawiedliwości nie może udawać, że problemu nie ma. - mówi prezes NRA.

Oba samorządy są zgodne co do tego, że stawki należy podnieść i dostosować do obecnych realiów, w tym m.in. płacy minimalnej.

-Do rozważenia jest w możliwość rozliczenia godzinowego z odwołaniem do waloryzowanego okresowo wskaźnika. - stwierdza Piotr Gryska. - Takie rozliczenie jest na tyle łatwe, że można je zryczałtować. Przyjąć pewne uproszczenie, które będzie mówiło, że na danego rodzaju sprawy poświęca się daną liczbę godzin. - podkreśla.

Inna propozycja radców prawnych jest wprowadzenie zasady, że jeśli w sprawie wymagane było przeprowadzenie rozprawy, to należy przyznać stawkę wyższą niż minimalna. Dziś sądy mają taką możliwość, ale bardzo rzadko z niej korzystają.

-Orzeczenia w tych sprawach mają raczej charakter negatywny – sądy uzasadniają, dlaczego tych wyższych kwot nie przyznawać. Obserwujemy na co dzień brak prób innego podejścia do tego problemu. - tłumaczy Piotr Gryska.

-Rola profesjonalnego pełnomocnika jest nie do przecenienia i jednocześnie wymagająca dużego nakładu pracy. - mówi z kolei r. pr. Tomasz Scheffler, zastępca kierownika OBSiL -Martwi nas, że ten wysiłek ciągle nie spotyka się należytym uznaniem. Nie chodzi tu już tylko o dolne granice stawek, ale również o reakcje sądów, które nie są skłonne do zasądzania stawek w zwiększonej wysokości. Mamy nadzieję na istotne odwrócenie, pozytywne odwrócenie postaw decydentów w tej kwestii. - dodaje.

Opublikowane pod koniec poprzedniej kadencji projekty rozporządzeń ws. stawek za czynności radców prawnych i adwokatów z urzędu, przewidywały ich zrównanie z tymi z wyboru. Dziś są one dwukrotnie niższe, co za sprzeczne z ustawą zasadniczą uznał TK.

Choć samorządy prawnicze doceniają te zmiany, wskazują też, że powinny one iść znacznie dalej, w stronę systemowego uregulowania opłat za pomoc prawną z urzędu. W piątek opinię w tej sprawie opublikował Ośrodek Badań, Studiów i Legislacji KRRP. Z kolei w poniedziałek NRA podjęła uchwałę również dotyczącą tych stawek.

Pozostało 85% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Nieruchomości
Trybunał: nabyli działkę bez zgody ministra, umowa nieważna
Materiał Promocyjny
Wykup samochodu z leasingu – co warto wiedzieć?
Praca, Emerytury i renty
Czy każdy górnik może mieć górniczą emeryturę? Ważny wyrok SN
Prawo karne
Kłopoty żony Macieja Wąsika. "To represje"
Sądy i trybunały
Czy frankowicze doczekają się uchwały Sądu Najwyższego?
Materiał Promocyjny
Jak kupić oszczędnościowe obligacje skarbowe? Sposobów jest kilka
Sądy i trybunały
Łukasz Piebiak wraca do sądu. Afera hejterska nadal nierozliczona