Rzecznik praw obywatelskich od lat zwraca uwagę, że właściciel lub posiadacz pojazdu, będący sprawcą wykroczenia zarejestrowanego przez fotoradar, nie może w efektywny sposób skorzystać z prawa do obrony. Dzieje się tak, ponieważ zachowując milczenie (poprzez nieprzyznanie się do popełnienia wykroczenia, do czego ma prawo, lub odmowę udzielenia informacji, kto w czasie popełnienia czynu prowadził pojazd) i tak zostanie ukarany z art. 96 § 3 kodeksu wykroczeń – właśnie za tzw. niewskazanie kierującego.
Dlatego RPO postulował dodanie do art. 96 k.w. nowego § 4, który w sposób jednoznaczny zakazywałby samooskarżania poprzez przesądzenie, że „nie podlega karze z § 3 ten, kto nie wskaże na żądanie uprawnionego organu, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, gdy udzielona w ten sposób informacja mogłaby stanowić dowód w postępowaniu w sprawie o wykroczenie przeciwko niemu samemu”.
Czytaj więcej
Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego jest przeciwna dodawaniu do kodeksu wykroczeń przepisu zakazującego nakładania grzywny na posiadacza pojazdu, k...
Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło ten postulat Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, a ta przedstawiła opinię, z której wynika, iż taka zmiana jest zbędna. W opinii sporządzonej przez prof. Andrzeja Sakowicza, komisja wskazywała, że zgodnie z art. 20 § 3 kodeksu postępowania w sprawach o wykroczeniach do obwinionego w postępowaniach wykroczeniowych stosuje się odpowiednio m.in. art. 74 § 1 kodeksu postępowania karnego. Z niego zaś wynika, że oskarżony nie ma obowiązku dowodzenia swej niewinności ani dostarczania dowodów na swoją niekorzyść.
Taką wykładnię przepisów przyjęto również zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego. W odpowiedzi na taką argumentację RPO wskazuje, że praktyka sądów jest odmienna. Tymczasem zdaniem komisji zamiast zmieniać przepisy, rzecznik powinien raczej zwrócić się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o wydanie uchwały w tej sprawie, dzięki czemu można by ujednolicić orzecznictwo.
