TK: Trzeba uregulować ustawowo stawki pełnomocników

Dopuszczalne jest przyjęcie innych zasad wypłaty pieniędzy za sprawy z urzędu niż za te z wyboru, ale nie ma podstaw do różnicowania ich wysokości – orzekł Trybunał Konstytucyjny w czwartek.

Publikacja: 21.04.2023 07:52

TK: Trzeba uregulować ustawowo stawki pełnomocników

Foto: Adobe Stock

TK rozpatrzył skargę o zbadanie konstytucyjności § 4 ust. 1 rozporządzenia ministra sprawiedliwości ws. ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (DzU z 2019 r., poz. 68) w zakresie, w jakim przewiduje ono te koszty na poziomie niższym niż minimalne opłaty za sprawy z wyboru. Pełnomocnik skarżącej argumentował, że zaskarżony przepis to źródło problemu konstytucyjnego, gdyż zezwala na różnicowanie tych stawek. Z kolei minister sprawiedliwości podnosił, że skarga jest bezzasadna, bo decyzję w sprawie skarżącej podjęto na podstawie § 8 tego rozporządzenia (który zresztą został uchylony wyrokiem TK ze środy).

Czytaj więcej

Włodzimierz Chróścik: Chcemy godnych wynagrodzeń dla pełnomocników

Resort powołał się też na wyrok TK z 2006 r., w którym stwierdzono, że pomoc prawna z urzędu różni się od tej z wyboru i w związku z tym zróżnicowanie stawek jest dopuszczalne, gdyż w tym pierwszym wypadku to Skarb Państwa ponosi koszty. Ponadto zgodnie z tym wyrokiem powinny one być dzielone między państwo a samorząd radców prawnych, gdyż stanowi to element wykonywania zawodu zaufania publicznego (działanie w interesie publicznym). Podobne stanowisko wyraził prokurator generalny.

Skład orzekający TK uznał jednak, iż zaskarżony przepis jest niezgodny z konstytucją. Sędzia sprawozdawca Bartłomiej Sochański wskazał na wstępie ustnych motywów wyroku, iż oceniana norma jest „rozczłonkowana syntaktycznie”. Polega to na tym, że w § 4 ust. 1 wskazano adresatów normy i okoliczności jej stosowania, a w rozdziałach 2 i 4 rozporządzenia (w tym w § 8) przewidziano dyspozycję – czyli jaką konkretnie stawkę sąd ma stosować w danym rodzaju spraw. TK ocenił więc całą normę.

– Problem konstytucyjny sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy MS na podstawie aktu podustawowego może określić stawki wynagrodzeń radców prawnych z urzędu w wysokości niższej niż te przewidziane dla spraw z wyboru. Tak jak w poprzednich orzeczeniach w podobnych sprawach, Trybunał nie znalazł uzasadnienia takiego różnicowania – wskazał sędzia Bartłomiej Sochański. Podkreślił też, że radca prawny z urzędu musi dochować takiej samej staranności jak ten z wyboru. Ich sytuacja i tak się różni, bo za urzędówkę nie można wziąć zaliczki, podzielić jej na raty czy dostać wynagrodzenia przed końcem sprawy. – O ile więc Skarb Państwa ponosi koszty związane z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości, o tyle radca ponosi koszty związane z pewnym sposobem świadczenia pomocy prawnej – przyznał sędzia sprawozdawca.

Czytaj więcej

TK: Stawki „z urzędu” dla radców prawnych są niekonstytucyjne

Te koszty wiążą się m.in. ze zdobyciem określonej wiedzy, zapewnieniem właściwej obsługi kancelarii spełniającej standardy co do tajemnicy zawodowej czy ochrony danych, a także obowiązkowymi składkami samorządowymi i ubezpieczeniem. Jeśli zaś minister sprawiedliwości uważa, że świadczenie pomocy prawnej z urzędu stanowi część istoty zawodu radcy prawnego, to opłaty za to powinny być uregulowane w ustawie.

Sygnatura akt: SK 53/22

TK rozpatrzył skargę o zbadanie konstytucyjności § 4 ust. 1 rozporządzenia ministra sprawiedliwości ws. ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (DzU z 2019 r., poz. 68) w zakresie, w jakim przewiduje ono te koszty na poziomie niższym niż minimalne opłaty za sprawy z wyboru. Pełnomocnik skarżącej argumentował, że zaskarżony przepis to źródło problemu konstytucyjnego, gdyż zezwala na różnicowanie tych stawek. Z kolei minister sprawiedliwości podnosił, że skarga jest bezzasadna, bo decyzję w sprawie skarżącej podjęto na podstawie § 8 tego rozporządzenia (który zresztą został uchylony wyrokiem TK ze środy).

Pozostało 80% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Nieruchomości
Jak kwestionować niezgodne z prawem plany inwestycyjne sąsiada? Odpowiadamy
Materiał Promocyjny
Jak wykorzystać potencjał elektromobilności
Praca, Emerytury i renty
Krem z filtrem, walizka i autoresponder – co o urlopie powinien wiedzieć pracownik
W sądzie i w urzędzie
Jak otrzymać bon energetyczny? Jest wzór wniosku
Nieruchomości
Większe odległości od działki sąsiada. Jakie zmiany się szykują
Administracja
Rzeka zabrała część nieruchomości. Kiedy przysługuje odszkodowanie?