15 listopada wchodzą w życie zmiany dotyczące spadków, przede wszystkim odrzucania zadłużonych spadków dla małoletnich dzieci przez ich rodziców. Czy mogą teraz rodzice od razu przyjść do notariusza z taką sprawą?
Rodzice będą mogli odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zezwolenia sądu opiekuńczego pod określonymi warunkami. Nowa ścieżka pomyślana jest z myślą o odrzuceniu spadku, który dziecko nabyło tylko na skutek odrzucenia spadku przez rodzica. Przy odrzuceniu współdziałać muszą oboje rodzice, jeśli przysługuje im władza rodzicielska. Spadek musi być wreszcie odrzucany w imieniu wszystkich dzieci, a nawet wnuków, jeśli rodzic ma zarówno niepełnoletnie dzieci, jak i wnuki. Nowe rozwiązanie wzorowane jest na regulacji od lat sprawnie funkcjonującej w prawie niemieckim.
Znika więc kontrola sądu rodzinnego nad decyzją rodziców dotyczącą spadków dla ich dzieci w większości takich spraw?
Ustawodawca uważa za zbędną kontrolę sądu rodzinnego, jeśli dziecko powołane jest do dziedziczenia wyłącznie na skutek odrzucenia spadku po rodzicach, rodzice współdziałają i wykluczone są konflikty interesów. Jednocześnie nadal istnieje możliwość uzyskania zezwolenia sądu na odrzucenie spadku, np. jeśli rodzice ze sobą nie współdziałają.
Czytaj więcej
Od środy rodzice łatwiej odrzucą przypadający ich małoletnim dzieciom niechciany spadek.
Jakie proceduralne wymagania czekają rodziców chcących skorzystać z nowych rozwiązań?
Jak dotychczas, od chwili odrzucenia spadku przez rodzica będą nowe sześć miesięcy na odrzucenie w imieniu dziecka. Starczy więc czasu na uzgodnienie wszystkich kwestii logistycznych z notariuszem i ustalenie, czy z tej uproszczonej ścieżki będzie można w danej sytuacji skorzystać. Kluczowe jest tu współdziałanie rodziców. Jeśli tak będzie, sprawę da się od początku do końca załatwić u notariusza. Myślę, że z czasem stanie się to regułą, a ścieżka zezwoleń sądowych obejmie skrajne wyjątki. Nowa ścieżka odrzucenia spadku otwiera się 15 listopada i będzie dostępna dla dzieci, którym termin do odrzucenia jeszcze nie minął.
Jeśli np. umiera dziadek mieszkający w Polsce, a dziecko z rodzicami mieszka w Niemczech (albo na odwrót), jak dziecko, a formalnie i praktycznie jego rodzice mogą odrzucić spadek i jaka tu może być rola notariusza?
Nowe przepisy pozwalające na odrzucenie spadku bez zezwolenia sądu będą obowiązywały tylko dla dzieci mieszkających w Polsce. Dzieci mieszkające poza Polską reprezentowane są w polskich sprawach spadkowych zgodnie z prawem rodzinnym kraju zamieszkania. Nowe regulacje będą miały jednak duże znaczenie przy odrzucaniu przez mieszkające w Polsce dzieci zadłużonych spadków po krewnych mieszkających za granicą. Rolą polskiego notariusza jest wtedy przybliżenie w akcie notarialnym polskich rozwiązań np. holenderskiemu czy niemieckiemu sądowi spadku.
Nowela zawęża nieco krąg potencjalnych spadkobierców (o dalszych niż ich wnuki zstępnych dziadków). Czy to ułatwi potwierdzenia prawa do spadku, w szczególności u notariusza?
Notarialne poświadczenie dziedziczenia wymaga osobistej obecności i współdziałania wszystkich spadkobierców i w praktyce raczej nie dotyczy dziedziczenia przez dalszych krewnych. Ograniczenie kręgu osób dziedziczących z ustawy będzie natomiast miało wpływ na krąg osób, które będą musiały pojawić się u notariusza by odrzucić spadek zadłużony.
Czytaj więcej
Zniesienie zgody sądu na odrzucenie spadku dla dziecka będzie ułatwieniem dla rodziców – mówi Anna Begier, sędzia Sądu Rejonowego we Wrześni, z zes...
