Trzy razy nie dla polskich kandydatów na sędziów ETPCz

Czemu trzeci raz nie udało się wybrać polskiego sędziego Trybunału w Strasburgu?

Przecież nie dlatego, że brak w Polsce prawników o odpowiedniej wiedzy, formacie zawodowym, znajomości rzeczy i cieszących się poważaniem. Strasburskie wymogi mówią, że powinny to być osoby „o najwyższym poziomie moralnym i muszą posiadać kwalifikacje do pełnienia wysokiego urzędu sędziowskiego albo być prawnikami o uznanej kompetencji”.

To wotum nieufności dla władz?

Pierwsze odrzucenie listy było z powodów proceduralnych. Nikt tego wprost nie powiedział, ale chodziło o to, że pierwsza tura wyłaniania kandydatur odbyła się niejako pod dywanem. Kandydatów, poza kontrolą społeczną, wysłuchał zespół wyłoniony w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Owszem, konkurs ogłoszono publicznie, ujawniono skład zespołu oceniającego, ale w rozmowach kwalifikacyjnych nie było obserwatorów – i zapewne taki był formalny powód odrzucenia polskiej listy. Dwa następne odrzucenia miały już charakter merytoryczny. Komitet ds. wyboru sędziów ETPC podał: nie wszyscy kandydaci na liście spełniają wspomniane wymogi art. 21 konwencji. Nie dysponujemy narzędziami, by ustalić, kto z trójki kandydatów nie spełnia których wymogów, ale komitet nie zawahał się w ten sposób powiedzieć polskim władzom, że przynajmniej jedna z tych osób nie spełnia przynajmniej jednego z nich. To stawia aparat państwowy w niewygodnej sytuacji.

Przypomnijmy: te wymogi musi spełniać cała lista kandydatów.

Tak. Przy czym różne państwa różnie robią – np. wyłaniają kandydatów, z których jeden jest wyraźnie lepszy od pozostałych, i bywa, że po wyraźnej różnicy formatu między nimi widać, kto jest „wypuszczony na zająca”. Czym innym jest jednak przedstawienie listy, na której wszyscy spełniają wymogi, ale ktoś jest wyraźnie lepszy od innych, a czym innym, gdy odrzuca się listę, bo ktoś z kandydatów ich nie spełnia. I z tym właśnie mamy do czynienia.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Polscy kandydaci na sędziów ETPC odrzuceni po raz trzeci

Komitet ds. wyboru sędziów Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zarekomendował Zgromadzeniu Par...

Przecieramy tu szlaki. Czy jakiś kraj miał już dwukrotnie odrzuconą listę kandydatur?

Z tego co wiem, to nie zdarzyło się jeszcze, by Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy trzykrotnie odrzuciło listę jakiegoś kraju. Bo samo odrzucenie listy się zdarza – gdy procedura była niewłaściwa, nieprzejrzysta. Są to zatem szlaki raczej wstydliwe.

Procedura to najczęściej spotykany grzech?

Tak. Bywało, że zarówno ZP RE wskazywało wręcz, iż Trybunał nie powinien składać się z samych starych białych mężczyzn z establishmentu. Kilkakrotnie zatem odrzucano listy z krajów, które twierdziły, że nie mogą znaleźć kobiet o potrzebnych kwalifikacjach. Ale nigdy trzy razy.