Ceny kakao nurkują. Nadchodzi czas tańszej czekolady?

W 2024 r. ziarna kakao kosztowały ponad 12,2 tys. dol. za tonę, podczas gdy jeszcze w styczniu 2023 r. cenniki opiewały na ok. 2,5 tys. dol. Drastyczny wzrost cen wywołany był niedostatkami towaru z powodu złych warunków pogodowych. Do tego doszło zagrożenie w postaci wirusa atakującego drzewa kakaowca. Wywołuje on zgrubienia pędów i łodyg, deformację liści, hamuje wzrost roślin, przekłada się na spadek plonów, a ostatecznie, w ciągu kilku lat, powoduje obumarcie rośliny.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne

Czekolada, kawa i jajka to liderzy wzrostu cen

W ubiegłym roku najczęściej kupowane...

Pro

Sytuacja od tego czasu jednak się uspokoiła, od maja 2025 ceny kakao wyraźnie spadają i obecnie tona kosztuje już niecałe 3700 dol., co budzi nadzieję na rynkach, w tym u producentów czekolady i konsumentów, ale wywołuje ogromne problemy dla rolników, zwłaszcza z Afryki Zachodniej, borykających się z brakiem popytu, nadmiarem towaru i utratą zarobków.

Drzewa kakaowca lubią stosunkowo wysokie temperatury, z maksymalną roczną średnią 30-32 stopnie Celsjusza i minimalną średnią 18-21 stopni Celsjusza. Zmiany plonów są co roku uzależnione od opadów. Drzewa są niezwykle wrażliwe na niedobory wody w glebie. Okresy suche nie powinny przekraczać trzech miesięcy. Optymalnie jest, gdy opady są obfite i równomiernie rozłożone w ciągu roku. W takim gorącym i wilgotnym klimacie rośliny rosną najlepiej. Największymi producentami kakao są Wybrzeże Kości Słoniowej i Ghana, łącznie oba te kraje odpowiadają za ponad 60 proc. światowej produkcji. Wśród dostawców ziaren są też Indonezja, Nigeria, Kamerun, Ekwador i Brazylia. Kakao ma ogromne znaczenie dla producentów żywności i słodyczy.

Nadwyżka kakao daje się we znaki rolnikom

Obecnie zainteresowanie zakupami słabnie, w wyniku czego rosną zapasy, szczególnie u głównych producentów, na Wybrzeżu Kości Słoniowej i w Ghanie. Perspektywy upraw są dobre. Na rynkach oczekuje się nadwyżki na poziomie 287 tys. ton w sezonie 2025/26 i 267 tys. ton w sezonie 2026/27. Rolnicy odnotowują wystarczającą wilgotność gleby, a nadchodzące opady mają dalej wzmacniać uprawy, co sprzyja produkcji wysokiej jakości ziaren. Choć pewne obawy wiążą się z towarem zalegającym w magazynach – złe warunki przechowywania mogą wpłynąć na jego jakość.

Na skutek spadku cen i ograniczonego popytu rolnicy uprawiający roślinę popadli w ogromne problemy – dotyka ich utrata zysków i niepewność co do przyszłości. Rada ds. Kawy i Kakao Wybrzeża Kości Słoniowej rozpoczęła skup ziaren, zapowiadając, że obejmie on nawet 100 tys. ton, by zapewnić wynagrodzenie producentom. Rządowy program ma na celu powstrzymanie kryzysu społecznego, bo wielu mieszkańców kraju polega na kakao jako źródle dochodu. Kakao odpowiada za 14 proc. krajowego PKB i zapewnia dochód dla 20 proc. populacji.

Czytaj więcej

Opinie Ekonomiczne

Witold M. Orłowski: Mercosur i rolnicy

Widmo krąży po polskich polach i łąkach… widmo wolnego handlu, do którego dąży Unia Europejska. A...

Sytuacja doskwiera też rolnikom z Ghany, gdzie spadła stawka wypłacana rolnikom w wyniku niższych cen i słabego popytu. Następują opóźnienia w płatnościach, tysiące rolników zostało pozbawionych wpływów. I tu władze nakazały regulatorowi rynku opracowanie modelu finansowania, by zabezpieczyć w niezbędne środki plantatorów, którym brakuje pieniędzy na jedzenie i utrzymanie gospodarstwa. Przedstawiły nowy model finansowania oparty na emisji krajowych obligacji zabezpieczonych kakao. Innym rozwiązaniem miałoby być zwiększenie lokalnego przetwórstwa ziaren kakaowca. Obecnie w kraju przetwarzanych jest 30-40 proc., w planach jest zwiększenie tego udziału do minimum 50 proc. w sezonie 2026/27.

Nowe rynki upraw kakao i badania

Stopniowo postępuje rozwój upraw w innych regionach świata, co w przyszłości może zmniejszyć zależność cen kakao od warunków pogodowych w Afryce Zachodniej. Zwiększa się liczba plantacji w Ekwadorze, który jest liderem na rynku kakao w Ameryce Łacińskiej – na rynkach coraz częściej słychać, że może wyprzedzić Ghanę, która jest w tej chwili drugim producentem kakao na świecie. Ale wzrost produkcji zakładany jest także w innych krajach, jak Peru i Brazylia, a także w Afryce Wschodniej (Uganda, Tanzania). Potencjał pojawia się też w Azji Południowo-Wschodniej (Indonezja, Wietnam, Filipiny).

Czytaj więcej

Przemysł spożywczy

Eksport żywności z UE bije rekordy. Powodem głównie wzrost cen

Eksport produktów rolno-spożywczych UE osiągnął w październiku rekordowy poziom 21,7 mld euro, o...