Materiał powstał we współpracy z BGK

Arabia Saudyjska zajmuje aktualnie 19. miejsce wśród największych gospodarek świata należących do grupy G20 (Polska jest tuż za, na miejscu 20.) z dynamicznie rosnącym PKB, niską inflacją i stabilnym rynkiem pracy. Kraj od lat prezentuje wysokie wskaźniki gospodarcze. Ma też młode społeczeństwo. W 2022 r. Arabia miała najwyższe tempo wzrostu populacji wśród państw G20 i była jednocześnie najszybciej rosnącą gospodarką wśród państw grupy. W 2023 r. zanotowała drugi najniższy wskaźnik relacji długu do PKB wśród państw G20 i jednocześnie najniższy wskaźnik inflacji wśród państw tej grupy, jak też drugie najwyższe PKB na mieszkańca wśród państw grupy G20 oraz siódme najwyższe rezerwy dewizowe na świecie.

Królestwo Arabii Saudyjskiej (KSA) to największy partner handlowy Polski wśród państw arabskich i jeden z wiodących w regionie Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej. W 2024 r. wartość dwustronnej wymiany handlowej sięgnęła 12 mld dol. Arabia Saudyjska eksportuje nad Wisłę głównie produkty mineralne i tworzywa sztuczne, podczas gdy z Polski do KSA trafiają maszyny, wyroby tytoniowe oraz urządzenia mechaniczne, przy czym import z Arabii Saudyjskiej jest wielokrotnie wyższy niż polski eksport, co przekłada się na niekorzystny dla naszego kraju deficyt handlowy z KSA. W 2024 r. polski import, głównie ropa, wyniósł 8,55 mld dol., podczas gdy eksport to zaledwie 806 mln dol. – relacja 1:10.

Królestwo realizuje ambitną strategię Saudi Vision 2030, ogłoszoną w 2016 r., która zakłada dywersyfikację gospodarki, ograniczenie zależności od ropy i rozwój sektorów wysokich technologii. Kluczowe są tzw. gigaprojekty, takie jak np. futurystyczne miasto NEOM (wielkości Belgii, w 100 proc. zależne od energii odnawialnej, wartość inwestycji 500 mld dol.), modernizacja infrastruktury energetycznej i transportowej, rozwój smart cities, transformacja cyfrowa oraz cloud computing. Inne megaprojekty to: QIDDIYA – stolica rozrywki, sportu i sztuki (planowany obszar rozbudowy to 131 km kw.), AMAALA – ultraluksusowy ośrodek nad Morzem Czerwonym z 2800 pokojami hotelowymi, SEDRA by ROSHN – nowoczesna dzielnica mieszkalna w Rijadzie z ponad 30 000 domów, THE RED SEA PROJECT – 48 hoteli z 8000 pokojami na 22 wyspach oraz KING SALMAN PARK – największy park miejski na świecie, cztery razy większy od Central Parku w Nowym Jorku. Dodatkowymi potężnym impulsami rozwoju KSA będą Światowa Wystawa Expo 2030 w Rijadzie i mistrzostwa świata FIFA 2034. Zarówno megaprojekty, jak i te dwie wielkie imprezy przekładają się na ogromne zamówienia publiczne. Korzystają z nich wielkie koncerny międzynarodowe. Rynek saudyjski przyciąga też jednak coraz bardziej polskie przedsiębiorstwa dzięki centralnemu planowaniu inwestycji, wysokim budżetom sektorowym i systemowi ulg podatkowych dla zagranicznego kapitału. Silny popyt dotyczy technologii IT, cyberbezpieczeństwa, smart cities, obronności, agri-tech i infrastruktury. Vision 2030 zakłada zwiększenie udziału sektora prywatnego w gospodarce do 60 proc., redukcję bezrobocia do 7,6 proc. oraz wzrost przychodów niepochodzących z ropy do 267 mld dol.

Historyczna misja

Z początkiem lutego w Rijadzie odbyła się największa w historii wzajemnych relacji misja gospodarcza z udziałem 70 polskich firm z sektorów: energetyki, budownictwa, IT/ICT, fintechu, FMCG, obronności i dual-use. Przewodniczył jej Andrzej Domański, minister finansów i gospodarki. Celem polskiego rządu jest przejście od pojedynczych kontraktów do długoterminowych partnerstw sektorowych. Misja koncentrowała się na czterech filarach współpracy: energetyce i infrastrukturze, technologiach cyfrowych z cyberbezpieczeństwem, sektorze rolno-spożywczym z agri-tech oraz obronności i technologiach dual-use. Odbyły się spotkania z Public Investment Fund (PIF) i National Development Fund (NDF) w sprawie udziału w gigaprojektach Vision 2030. Polskie firmy zaprezentowały się też na World Defense Show. Arabia uznała Polskę za jednego z dziesięciu kluczowych partnerów gospodarczych, co otwiera szanse na dostęp do przetargów i projektów.

Ważna umowa BGK

Kluczowym wydarzeniem misji było podpisanie trójstronnego Memorandum of Understanding (MoU) przez Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), KUKE i Saudi Export-Import Bank (SaudiEXIM). Inicjuje ono instytucjonalną współpracę z saudyjskim systemem rozwoju, ułatwiając polskim firmom dostęp do lokalnych instrumentów finansowych. Zakres MoU obejmuje identyfikację wspólnych projektów inwestycyjnych i infrastrukturalnych, współfinansowanie eksportu, wymianę know-how, szkoleń, warsztatów oraz danych analitycznych. Ułatwia też kontakty B2B i kanały instytucjonalne. Dla BGK to realizacja strategii wsparcia ekspansji na rynki pozaunijne, wzmacniająca pozycję banku jako instytucji rozwoju. KUKE podkreśla, że partnerstwo zwiększa bezpieczeństwo polskich firm, dostęp do przetargów i projektów infrastrukturalnych. – Misja, zorganizowana przez Team Poland (PFR, BGK, KUKE, PAIH), stworzyła spójny przekaz o gotowości Polski do współpracy technologicznej i inwestycyjnej, podnosząc wiarygodność firm – wskazywał minister Domański.

Z Rzeszowa do Rijadu

Przykładem skutecznej ekspansji do KSA jest GRINEA – rzeszowska firma z 50-letnim doświadczeniem w budowie i modernizacji infrastruktury wysokiego i średniego napięcia (HV i EHV do 400 kV). Obecna w KSA od 2017 r., z biurami w Rijadzie, Dammam, Al-Ahsa i Ras Tanura, stosuje strategię stopniowego wchodzenia: od małych kontraktów (14 mln i 28 mln SAR) po większy projekt za 180 mln SAR. Główny klient GRINEA to Saudi Electricity Company (SEC), kontrolowana przez PIF i Aramco, z aktywami wartymi 547 mld SAR. W latach 2023–2025 firma otrzymała 51 zaproszeń do przetargów o wartości 9,5 mld SAR. Aktualne projekty to Chicken Ranch (13,7 mln SAR), Rahimah (26,6 mln SAR) oraz North Mubarraz i Andalus/AlQadisiyah (łącznie 179,35 mln SAR).

Perspektywy ekspansji

Partnerstwo BGK i KUKE z SaudiEXIM minimalizuje bariery finansowe i ubezpieczeniowe, umożliwiając udział w realizacji kontraktów w ramach Vision 2030. W perspektywie 2026–2030 możliwe są duże kontrakty w energetyce, IT, infrastrukturze i obronności. Polska może dostarczać technologie modernizujące saudyjską gospodarkę – od ropy po innowacje. Zachęty saudyjskie – ulgi podatkowe, centralne przetargi – sprzyjają tworzeniu joint venture.

Jednak po misji z udziałem ministra finansów potrzebne są i dalsze kroki. Przedstawiciele GRINEA wskazują, że warunkiem dalszej ekspansji polskich firm w KSA jest obecność oddziału polskiego banku. GRINEA funkcjonuje tam dziś dzięki wsparciu BGK i KUKE, które uwierzyły w strategię wejścia firmy na ten rynek. Jednocześnie gwarancje uzyskiwane w Polsce nie są akceptowane przez saudyjskiego inwestora rządowego – Saudi Electricity Company (odpowiednik polskiego PSE). Akceptowane są wyłącznie gwarancje banków działających lokalnie. W praktyce oznacza to konieczność organizowania regwarancji dla kontraktów, co ponaddwukrotnie podnosi koszt finansowania projektów i wydłuża proces. Eksperci GRINEA są przekonani, że większa obecność polskich firm w KSA zwiększy szanse na pozytywną decyzję dotyczącą wejścia polskiego banku na saudyjski rynek. Naturalnym kandydatem wydaje się BGK, którego misją statutową jest wspieranie ekspansji zagranicznej polskich firm.

Powiedzieli dla „Rzeczpospolitej”

Lech Witecki, dyrektor generalny filii GRINEA w Arabii Saudyjskiej

Gdy kilka lat temu GRINEA rozpoczęła realizację pierwszych projektów energetycznych w KSA, nikt nie spodziewał się, że rynek ten otworzy przed polskimi firmami tak ogromne możliwości. Jeden z naszych pierwszych projektów był dla nas szkołą, dzięki której zrozumieliśmy lokalne procedury, kulturę biznesu i znaczenie prekwalifikacji. Dziś, na tle planowanych na najbliższe pięć lat inwestycji w saudyjskim sektorze energetycznym o wartości 343,4 mld SAR, nasze doświadczenie pozwala dostrzec realny potencjał dla polskich firm.

Arabia Saudyjska nie jest łatwym rynkiem, wymaga znajomości procedur oraz obecności operacyjnej. Obecność polskiego banku, na wzór niemieckich czy francuskich, zwiększyłoby konkurencyjność polskich firm i pozwoliło wykorzystać potencjał tego rynku. GRINEA pokazuje, że konsekwencja, cierpliwość i praktyczna wiedza otwierają drzwi do współpracy z saudyjskimi partnerami i inwestorami.

Arabia Saudyjska jest dziś jednym z najbardziej dynamicznie zmieniających się rynków na świecie. I choć nadal kojarzy się głównie z wydobyciem ropy naftowej, to od dziesięciu lat w ramach programu Vision 2030 kraj prowadzi szeroką transformację gospodarczą, inwestując w infrastrukturę, przemysł i nowe technologie.

Dla Polski współpraca z KSA to szansa na rozwój w sektorze technologicznym, infrastrukturalnym i finansowym, a dla polskich firm – możliwość udziału w projektach, które będą kształtować gospodarkę regionu w najbliższych latach. 

Piotr Jabłoński, dyrektor zarządzający Pionem Relacji Międzynarodowych BGK

Arabia Saudyjska staje się prawdziwie transformacyjnym rynkiem. Takim, na którym długoterminowa wizja, silny kapitał publiczny i partnerstwa międzynarodowe tworzą bezprecedensowe możliwości. Polskie firmy – innowacyjne, zaawansowane technologicznie i konkurencyjne globalnie – są gotowe wnieść swój wkład.

Podczas jednej z dyskusji na Saudyjsko-Polskim Forum Inwestycyjnym wskazaliśmy nowe obszary saudyjsko-polskiej współpracy w całym łańcuchu wartości sektora energii: w węglowodorach, petrochemii, energetyce odnawialnej, cyfryzacji oraz zaawansowanych technologiach przemysłowych. Arabia Saudyjska realizuje jedną z najbardziej ambitnych transformacji energetycznych na świecie, której celem jest osiągnięcie 50 proc. udziału energii odnawialnej w miksie energetycznym do 2030 r. W tym nie różni się za wiele od Polski. Z naszej debaty wyłaniają się trzy główne konkluzje:

1. Polskie firmy planują nowe inwestycje w chemii specjalistycznej w Arabii Saudyjskiej.

2. Są gotowe uczestniczyć w wielkoskalowych projektach rozbudowy sieci energetycznych.

3. Strona saudyjska wyraziła gotowość pogłębienia współpracy w zakresie rafinacji, chemii, OZE i magazynowania energii.

BGK, wraz z innymi spółkami Team Poland, jest gotowy wspierać polski biznes w realizacji ambitnych planów w Królestwie Arabii Saudyjskiej. 

Michał Nejbauer, prezes Fluence Technology, spółki portfelowej Vinci, wehikułu inwestycyjnego BGK

Jesteśmy spółką, która zajmuje się laserami. Są to lasery femtosekundowe, niezwykle stabilne oraz odporne na wstrząsy i wibracje. Chodzi o bardziej zaawansowane metody produkcji, ale też służą one do nauki. Jest to więc z jednej strony narzędzie w rękach badacza, a z drugiej lasery są stosowane przy bardzo zaawansowanych procesach produkcji w takich krajach, jak Korea Płd., Japonia, Tajwan, USA, ale też w Europie. Rynek saudyjski jest w tym zakresie na bardzo wczesnym etapie. Z jednej strony są już ulice, oświetlenie, drogi, samoloty oraz wielkie uniwersytety, które wizytowałem podczas misji do KSA, ale przemysł dopiero się tam budzi. Nasi klienci są zlokalizowani akurat na uniwersytetach, gdzie są tworzone nowe zastosowania np. dla nowych materiałów. Arabia Saudyjska jest na bardzo wczesnym etapie budowania tych innowacji, głównie na uczelniach, ale te są mocno dotowane. Jesteśmy tam, aby pokazywać nasze rozwiązania właśnie na uczelniach, licząc na to, że wieść o nich rozniesie się wśród przedsiębiorstw, które będą tam powstawać. Władze Arabii Saudyjskiej zdają sobie sprawę, że rozwoju kraju nie mogą opierać tylko na ropie. Dlatego świadomie reformują gospodarkę w ramach programu Vision 2030, przestawiając ją na produkcję i społeczeństwo oparte na wiedzy. My pozyskaliśmy pierwsze zamówienie z Uniwersytetu w Dammam. Realizujemy je przez pośrednika, firmę arabską, która wystartowała w przetargu na uczelni i go wygrała. Dostarczamy nasze rozwiązanie. Jest to zasilanie tej gospodarki nowoczesną technologią. 

Materiał powstał we współpracy z BGK