Chorobowe dla wdowy utrzymane. To efekt decyzji TK

Zajmował się on pytaniem prawnym Sądu Rejonowego w Koninie.

Stan faktyczny

Zostało postawione na kanwie sprawy mężczyzny, który złożył wniosek o przyznanie mu zasiłku chorobowego, ale zmarł. Zgodnie z art. 6 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. DzU z 2020 r., poz. 870; dalej: ustawa zasiłkowa) świadczenie to przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Jednak w razie śmierci ubezpieczonego przed podjęciem należnego świadczenia na mocy art. 65 ust. 2, wypłaca się je osobom uprawnionym do podjęcia po nim wynagrodzenia lub dochodu (np. małżonkowi). Warunkiem koniecznym jest wystąpienie o zasiłek za życia ubezpieczonego.

Zdaniem konińskiego sądu zgodność przepisu z art. 67 ust. 1 konstytucji (prawo do zabezpieczenia społecznego) w związku z art. 64 i 21 ust. 1 ustawy zasadniczej (ochrona własności) budzi jednak wątpliwości. Skoro uprawnienie ubezpieczonego do zasiłku chorobowego wygasło na skutek śmierci, to czy podmioty wskazane w art. 65 ust. 2 mogą żądać rekompensaty finansowej od państwa z tego tytułu? Sąd uważa, że nie.

Trybunał Konstytucyjny nie podzielił jednak tych wątpliwości i umorzył sprawę. Powód? W jego ocenie art. 67 ust. 1 w zw. z art. 64 i art. 21 ust. 1 konstytucji nie stanowią adekwatnego wzorca kontroli wątpliwości sądu pytającego, więc wydanie wyroku stało się niedopuszczalne.

Zdaniem TK z dotychczasowego orzecznictwa wynika, iż do naruszenia art. 67 dochodzi, gdy ustawodawca nie przyzna osobom wymienionym w przepisie świadczeń, które zapewnią im utrzymanie przynajmniej na poziomie minimum życiowego. Nie można zatem uznać, że z przepisu wynika zakaz przyznawania bliskim osoby ubezpieczonej niepodjętego przez nią zasiłku, bo wzorzec ten w ogóle się do tego nie odnosi. Dlatego TK uznał go za nieadekwatny w badanej sprawie – tak jak pozostałe przywołane wzorce.

Uzasadniając postanowienie o umorzeniu, TK wskazał, że co prawda środki zgromadzone w Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS) stanowią własność państwową przysługującą Skarbowi Państwa, jednak art. 64 konstytucji odnosi się do wolności, praw i obowiązków „człowieka i obywatela”. Ani państwo, ani jednostki samorządu terytorialnego nie mogą być zatem podmiotami tychże praw oraz wolności. Oznacza to – uznał TK – że art. 64 ustawy zasadniczej jako przepis nieodnoszący się do własności Skarbu Państwa też jest nieadekwatnym wzorcem kontroli w niniejszej sprawie.

Czytaj więcej

Praca, Emerytury i renty

TK oceni konieczność zmian w wypłacie zasiłku. Sejm jest przeciwny

Sejm chce umorzenia postępowania przed TK dotyczącego uprawnień osób bliskich ubezpieczonemu do zasiłku chorobowego.

Państwowe i prywatne

Artykuł 21 ust. 1 konstytucji, w przeciwieństwie do art. 64, obejmuje zarówno własność prywatną, jak i państwową (w tym Skarbu Państwa). Sąd pytający nie udowodnił jednak w uzasadnieniu pytania prawnego niezgodności przepisu ustawy zasiłkowej z tym artykułem. Nie przedstawił uzasadnienia na poparcie swojego zarzutu.

Sygnatura akt: P 9/21