„Rzeczpospolita”: Czym są „Legiony Nawrockiego”? Taki transparent widziałem na Marszu Niepodległości.

Tomasz Synowiec, politolog: To nieformalna grupa sympatyków prezydenta. Odwołanie do legionów jest zarówno historycznie, jak i estetycznie oczywiste dla środowiska Prawa i Sprawiedliwości. Część działaczy postanowiła wykorzystać dużą popularność Karola Nawrockiego i podjęła próbę ogrzania się w jego blasku. Do nich dołączyli oczywiście szeregowi sympatycy, zwerbowani w internecie. 

Reklama
Reklama

Dla takich ludzi funkcjonuje nawet marka odzieży i akcesoriów „Nowrocky”. To bezprecedensowa sytuacja w III RP, że urzędujący prezydent – bezpośrednio czy nie – zamienia swój wizerunek w produkt. O co chodzi z tą celebrycką otoczką wokół prezydenta?

Hasło „Nowrocky” wymyślono już w trakcie kampanii wyborczej. To angielska gra słów, która ma nawiązywać do bokserskiej przeszłości prezydenta. Dziś wiemy, że rodzina Karola Nawrockiego próbuje się dorobić na tym, że urzędujący prezydent stał się figurą popkulturową.

Czytaj więcej

Chiński zegarek marki Nowrocky. Co z patriotyzmem gospodarczym prezydenta?

Piosenki AI i „chady” z TikToka. Tomasz Synowiec: Mainstream przespał moment dużej zmiany w polityce

Figurą popkulturową?

Oczywiście. Żyjemy w świecie, w którym – także w polityce – obowiązuje zasada „stań się ikoną popkultury albo giń”. Jeśli ktoś w 2026 r. zyskuje popularność, to na platformach cyfrowych ma ona formę krótkich filmików, w których ktoś coś naśladuje, wciela się w jakąś rolę, a AI generuje do tego muzykę. Gra idzie o to, by w kulturze internetowej zostać „chadem” – silną postacią, którą się podziwia.

Jakiś przykład?

Po internecie krążą przerobione nagrania z nocy, podczas której Karol Nawrocki wchodził do budynku Trybunału Konstytucyjnego. Wszystko w aurze: decyzyjny, sprawczy przywódca spełnia wolę narodu. Inny filmik, już zupełnie wygenerowany przez AI: prezydent w stylu anime leci samolotem do Senegalu i w pewnym momencie wydaje rozkaz, żeby zawrócić.

I ludzie to lubią?

Tak. Masz miłą muzyczkę, trochę kiczowatą, ale jeszcze nie tak, że cię skręca. Scrollujesz sobie platformę cyfrową, widzisz, co tam słychać u jakiegoś influencera i wyświetla ci się Karol Nawrocki w bojowym nastroju z podkładem „Mieliśmy Chrobrego, mamy Nawrockiego”. I to jakoś w głowie zostaje. Myślę, że mainstream przespał moment, w którym taki rodzaj przekazu zaczął robić poważną karierę. Kiedyś, żeby stworzyć wyborczą piosenkę, trzeba się było nie tylko napracować, ale i solidnie zapłacić. Dziś wystarczy bardziej zaawansowany model językowy. Zresztą TV Republika, jedna z największych stacji informacyjnych, regularnie pokazuje u siebie piosenki wygenerowane przez AI.

Czytaj więcej

Kościół, 72 miliony i grunty w Poznaniu. „Rzeczpospolita” ujawnia kulisy ugody

Dlaczego liberałowie nie mają swoich „chadów”?

To przesada. A czy tak znowu wielu ich jest po prawej stronie? Jakbyśmy rozmawiali dwa lata temu, to bym mógł powiedzieć, że na prawicy jest, okej, Krzysztof Bosak, ale jak przyszło do wyborów, to zrobił 7 proc. Morawiecki nie jest już taką gwiazdą. A po drugiej stronie mamy Donalda Tuska, który mimo wszystko u swoich zwolenników ma taki status, Rafała Trzaskowskiego, który – przed kampanią – kroczył ku prezydenturze jak po swoje, czy Radosława Sikorskiego, zwanego w pewnych kręgach „Czadosławem”. Oczywiście to już dziś tak nie wygląda, ale internetowa popularność nie jest na trwałe dana tylko jednej stronie.

Czy Donald Trump inspiruje polską prawicę?

Ten trend piosenek AI i całej tej popkulturowości w polityce przyszedł ze Stanów Zjednoczonych?

Same piosenki AI są chyba wszędzie, bo na świecie po prostu pojawiło się nowe narzędzie. Ale widać u nas oczywiście coraz więcej inspiracji Donaldem Trumpem, chociaż do amerykańskich standardów w polityce jeszcze nam sporo brakuje. Dopiero nieśmiało doszlusowujemy do tego negatywnego trendu zza oceanu, w ramach którego głowa państwa w trakcie kadencji zarabia na swojej marce osobistej czy opowiada o sobie w internecie w taki sposób, o jakim rozmawiamy.

A skąd na prawicy skupionej wokół Nawrockiego takie zafascynowanie USA? Bo mamy nie tylko markę „Nowrocky”, ale też uroczystość z okazji rocznicy zaprzysiężenia prezydenta, która przypominała obrazki sprzed Białego Domu.

Moim zdaniem to zafascynowanie dotyczy przede wszystkim technologii politycznej. Prawica ucieleśniana przez takich ludzi jak Adam Bielan od lat podpatruje narzędzia PR-owe i kampanijne, które wykorzystuje się w Stanach, po czym próbuje je aplikować do Polski. To nic nowego.

Nic nowego?

A konwencja Andrzeja Dudy w 2015 r.? To wówczas nowy rodzaj tego typu wydarzeń stał się w Polsce normą. Późniejszy prezydent był podczas przemówienia otoczony przez ludzi, a nie wyłącznie przez plansze – jak Bronisław Komorowski. W języku politologii ten zabieg nazywa się „townhall”. Sztabowcy PiS podpatrzyli go w USA. Nie tylko zresztą to – chodzi także o przepych, pewną specyficzną emocję generowaną podczas wydarzenia, dobre kadry czy tak prozaiczne elementy, jak teleprompter zamiast kartki. 

Czyli fascynacja Karola Nawrockiego amerykańską polityką zasadza się na tym, że jego otoczenie kopiuje skuteczne narzędzia marketingowe, a nie na wspólnej z Trumpem ideologii?

Oczywiście prezydent ma punkty wspólne z ruchem MAGA. Skądinąd zapewne więcej niż Prawo i Sprawiedliwość , które jednak w szczegółach ma zupełnie inną wizję państwa niż daleka prawica amerykańska. Nie wiem jednak, na ile zachwyt prawicy Trumpem jest zachwytem ideologicznym, a na ile pragmatycznym.

Czytaj więcej

Donald Trump nie jest prorosyjski, choć mówi do Ukraińców jak Lord Farquaad

Zachwyt pragmatyczny?

Duża część prawicy zachwyca się Trumpem, dopóki ma on znaczenie. Są oczywiście tacy, którzy ideologicznie wierzą w jego przywództwo, ale większość nie będzie po nim płakać. Mimo że Konfederacja też paradowała w czapeczkach MAGA po wygranej Trumpa, to jednak gdy przyszło co do czego, nie miała większych oporów przed odcięciem się od niego. Karol Nawrocki dziś nie może sobie na to pozwolić, bo jego relacje z prezydentem USA są dla niego dużą walutą także w polityce wewnętrznej, ale gdy Trumpa już nie będzie, to skończy się czapkowanie. Jeśli więc widzę w czymś przełom, to nie w czerpaniu z wzorców amerykańskich, a w tym, od czego zaczęliśmy – popularności prezydenta.

Czytaj więcej

Karol Nawrocki dla „Rzeczpospolitej”: Mam żal do polityków, którzy straszą wojną

Dlaczego? Przecież Aleksander Kwaśniewski czy nawet zapomniany dziś Bronisław Komorowski byli oceniani przez Polaków znacznie lepiej.

No tak, tylko jeden i drugi urzędowali w okolicznościach, w których polaryzacja nie była na tym poziomie co dziś, a co za tym idzie – deklaracje zaufania miały bardziej letni charakter. Trochę na zasadzie: „No jest prezydent, chyba dobry, w sumie nic złego nie słyszałem”. Karol Nawrocki funkcjonuje w zupełnie innej rzeczywistości. Gdy dziś ktoś stwierdza, że dobrze ocenia prezydenta, to mamy prawo uważać, że naprawdę twardo za nim stoi. To samo tyczy się oczywiście tych, którzy wypowiadają się o Nawrockim negatywnie. Po drugie, za Kwaśniewskiego czy przede wszystkim Komorowskiego niespecjalnie była opozycja wobec prezydenta. Polaryzacja nie tylko była słabsza, ale też nie wciągała aż tak głowy państwa. Bo kogo byśmy przeciwstawili Komorowskiemu w 2012 r.? Nie było takiej postaci. Dziś oczywiście jest odwrotnie, więc może się okazać, że te 50 proc. zaufania obecnej głowy państwa waży dużo więcej niż 70 proc. Komorowskiego.

Karol Nawrocki jest jak Aleksander Kwaśniewski?

Na ile ten wynik jest efektem autentyczności Karola Nawrockiego, a na ile zdolności PR-owych jego otoczenia z Pawłem Szefernakerem na czele?

Na pewno nie jest to wyłącznie wydmuszka. Gdyby tak było, wiele decyzji, które podjął prezydent, wyglądałoby inaczej. Choćby wybór Zbigniewa Kapińskiego na pierwszego prezesa Sądu Najwyższego odbył się w twardej kontrze względem Jarosława Kaczyńskiego.

Nikt dziś już tego nie pamięta.

Zgoda. Nawet w chwili decyzji nie budziło to powszechnego zainteresowania, więc gdyby kierować się logiką PR-ową, to dałoby się wymyślić takie pola sporu, które budziłyby mniejsze emocje prezesa, a mocniej rezonowałyby w społeczeństwie. Coś podobnego możemy zobaczyć w sprawie Trybunału Konstytucyjnego, gdzie prezydent – także w kontrze do PiS – zdaje się proponować jakąś formę resetu. Inna sprawa, że działania Nawrockiego są fantastycznie opakowane.

Jego historia życia, opowiadana w kampanii wyborczej, że wyrwał się z blokowiska, zrobił doktorat i karierę w państwowych instytucjach, jest powtarzana do dziś, mimo że półtora roku jest już prezydentem.

Otoczeniu Karola Nawrockiego, a nawet jego przeciwnikom udało się wytworzyć przekonanie, że jego kampania była wspaniała, a ta Rafała Trzaskowskiego – tragiczna. Rzeczywistość wyglądała nieco inaczej, ale takie przekonanie panowało w drugiej połowie kampanii, bo w pierwszej dominowała krytyka i głosy, że to „drewniany” kandydat, który może przegrać nawet ze Sławomirem Mentzenem. Różnicę zrobiła właśnie ta historia życia, która zaimponowała wielu grupom na prawicy.

Czytaj więcej

Michał Szułdrzyński: Normalny Polak kontra elity, czyli Przemysława Czarnka gra w klasy

Nawet jeśli zadawano pytania, czy wszystko, co na tej drodze zrobił, było etyczne?

Tym lepiej. Jeśli ktoś nie wygląda na krystalicznie czystego, to znaczy, że jest bardziej ludzki. Poza tym, pamiętajmy, kto te pytania zadawał. Media w rodzaju Onetu czy „Gazety Wyborczej” nie są szczególnie wiarygodne dla potencjalnych wyborców Nawrockiego, a ataki na ich kandydata tylko wzmocniły u nich przekonanie, że to „nasz człowiek”. Wiele osób na prawicy ma doświadczenie osobiste albo gdzieś ze swojego otoczenia nieuczciwego, nierzetelnego potraktowania przez media liberalne, wobec czego byli bezsilni. On w jakimś sensie zagospodarował frustrację części osób, bo media uderzały, a Nawrocki szedł dalej, niczym Rocky, do którego się przecież odwoływał, przyjmując kolejne ciosy.

No dobrze, ale ile można sobie tę historię opowiadać? Jesteś prezydentem, wybrało się ponad 10 mln obywateli, a użalasz się, że cię media atakują?

Zauważmy, że sam prezydent o tym niewiele mówi. Całą robotę robią zwolennicy Nawrockiego, dlatego to nie wygląda śmiesznie. To paliwo będzie się stopniowo wypalać, ale kolejne ataki i przypominanie ich – tak jak to ma miejsce przy okazji procesu z Onetem – sprawią, że nadal to będzie duży zasób, który może pomóc Nawrockiemu wywalczyć reelekcję. Szczególnie że rynek medialny się zmienił i pojawili się gracze, którzy są dla prezydenta oknem wystawowym.

Czytaj więcej

Estera Flieger: Efekt Stanowskiego

Kanał Zero?

Tak. Na tym przykładzie widać, że prezydent potrafi zjednywać sobie ludzi, z którymi rozmawia, a to ważna umiejętność polityczna. Jego urokowi uległ Krzysztof Stanowski, który najpierw był bardzo krytyczny wobec Nawrockiego, później dał mu – jak wszystkim – platformę, a przyszły prezydent z niej skorzystał, przekonując jeszcze nieprzekonanych: młodych, spoza bańki stricte pisowskiej, ale pozostających w prawicowym imaginarium. Jeden program w Zerze pomógł mu zdecydowanie bardziej niż ileś – nawet lepszych – występów w TV Republika.

To już historia. Co dziś Kanał Zero daje Nawrockiemu?

To, że jak prezydent chce sobie zrobić własną wersję Campusu Polska w Juracie, to wie, że może zaprosić Stanowskiego, a ten przyjdzie, pokaże jego willę i miło z nim porozmawia. Niektórzy powiedzą, że to zdrada ideałów dziennikarstwa czy sprzedanie się, ale jeśli ktoś śledzi działalność Stanowskiego dłużej niż dwa lata, to wie, że on tak działa. Jak kogoś polubi, to wybaczy mu więcej niż innym. Podobna historia była z Czesławem Michniewiczem. Jego przychylność wynikała z sympatii, a nie ze sprzedania się. Stanowski być może nawet szczerze tego nie rejestruje. Poza tym, Nawrocki wpisał się w jeszcze jedną emocję bliską imaginarium Kanału Zero – niezadowolenia z klasy politycznej i potrzeby nowej jakości. Jakub Dymek porównał kiedyś Nawrockiego do Kwaśniewskiego – i w tym sensie miał rację. W 1995 r. lider lewicy prezentował się jako powiew świeżości względem starego Lecha Wałęsy, mimo że był to człowiek z postkomunistycznego establishmentu. Podobnie z obecnym prezydentem. Niby pochodził spoza bieżącej polityki, ale wystartował de facto pod egidą partii, która dopiero co skończyła ośmioletnie rządy.

Karol Nawrocki rządzi prawicą? Tomasz Synowiec: Na razie ma rząd dusz

Czemu właściwie wszyscy prawicowi liderzy ostentacyjnie okazują sympatię do Karola Nawrockiego? Intuicyjnie wydaje mi się, że jest w tym coś więcej niż orientowanie się na ośrodek władzy.

Prezydent jest po prostu popularny we wszystkich grupach prawicowego elektoratu. Nawet Krzysztof Bosak nie jest w stanie pochwalić się takim autorytetem.

Czytaj więcej

Jaki plan na prezydenturę ma Karol Nawrocki? Ustalenia „Rzeczpospolitej”

Z czego to wynika? Z tej popkulturowo-celebryckiej otoczki, od której zaczęliśmy?

To też, ale zauważmy, że Karol Nawrocki jest – w warstwie programowej – dla wszystkich miły. Miksuje podejście każdego z prawicowych nurtów. Wiadomo, czasem Mentzen go skrytykuje, czasem PiS, ale w jakiejś mierze to, co mówi Nawrocki, odpowiada każdemu. Jest i trochę socjalny, i trochę wolnorynkowy, i z ludu, i ma pozwolenie na broń. Oczywiście takie bycie dla wszystkich miłym skończy się, jeśli prawica dojdzie do władzy, bo wtedy nadejdzie moment podejmowania decyzji, w tym np. budżetowych, które mogą mocno podzielić ten obóz. Na razie jednak można balansować bez większych konsekwencji. A druga sprawa – sprawczość. Prawicę łączy negatywna ocena tego, co robi rząd, a to Nawrocki jest tym, który te negatywne dla nich zmiany jako jedyny może blokować. Jest dla nich bezpiecznikiem, bez którego Polska w ich optyce szybko zmieniałaby się na gorsze. Nikt inny nie ma takiej możliwości. Jeśli któryś z prawicowych liderów chce coś dziś załatwić, to musi rozmawiać z Nawrockim. A co szkodzi przy okazji zrobić sobie z nim zdjęcie? Swego czasu każdy w Europie chciał mieć zdjęcie z Wołodymyrem Zełenskim. Dziś jakoś nie. Podobnie byłoby z prezydentem, gdyby miał 25 proc. zaufania społecznego.

Czyli Nawrocki już rządzi na prawicy?

Nie. Na razie ma rząd dusz, który daje mu podstawy do tego, żeby ewentualnie kiedyś – w wieloletnim horyzoncie – zawalczyć o realne przywództwo na prawicy. Ma popularność, urząd i decyzyjność, ale nie zarządza na bieżąco żadną z prawicowych części składowych. To się może zmienić, ale raczej nie wcześniej niż w 2035 r. A to zbyt odległy termin na konkretne plany na dziś.

Tomasz Synowiec

Foto: mat. pras.

Rozmówca

Tomasz Synowiec

Politolog, doktorant Uniwersytetu Jagiellońskiego. Członek Klubu Jagiellońskiego, twórca podcastu „Rytm polityki”, znawca polskiej sceny politycznej