Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie nieprawidłowości wskazują, że oferta Jacka Kurskiego w konkursie na prezesa TVP została złożona po terminie.
- Co ujawniają nagrania z monitoringu, które potwierdzają spóźnienie, i jak próbowano je ukryć.
- Co zeznali kluczowi świadkowie w prokuraturze i dlaczego postępowanie w tej sprawie dwukrotnie umorzono.
- W jaki sposób Rada Mediów Narodowych uzasadniła przyjęcie oferty mimo poważnych wątpliwości formalnych.
15 września 2016 r., godz. 16.20 – to najbardziej prawdopodobny czas złożenia przez Jacka Kurskiego oferty w konkursie na prezesa TVP. Termin składania ofert upływał tego dnia o godz. 16.00. To oznacza, że oferta powinna zostać odrzucona, a Kurski nie powinien zostać wybrany prezesem publicznej telewizji. To najważniejszy wniosek z nagrań, które publikujemy w rp.pl.
Konkurs na prezesa TVP zorganizowano, by dać pretekst do cofnięcia decyzji Rady Mediów Narodowych
By zrozumieć, co one przedstawiają, trzeba cofnąć się do 8 stycznia 2016 r.. Kilka miesięcy po wyborach parlamentarnych wygranych przez PiS, ówczesny minister skarbu Dawid Jackiewicz, posługując się przepisami tzw. małej nowelizacji ustawy medialnej, powołał Jacka Kurskiego na prezesa TVP. Nominacja dla czynnego polityka, znanego z bezpardonowego atakowania konkurentów, wywołała ogromne kontrowersje.
Wątpliwości wobec tej kandydatury miała nawet Rada Mediów Narodowych, obsadzona w większości przez polityków PiS. 2 sierpnia 2016 r. doszło do próby odwołania Kurskiego przez radę, jednak po kilku godzinach, pod wpływem prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego, zmieniła ona zdanie. Przyjęła nową uchwałę, przewidującą, że Kurski będzie co prawda odwołany, lecz dopiero 15 października 2016 r., a do tego czasu ma odbyć się konkurs na prezesa TVP.
W konkursie, rozpisanym przez Radę Mediów Narodowych, wpłynęły 23 oferty. Jacek Kurski, wybrany potem prezesem TVP, dokumenty złożył jako ostatni. I kluczowe pytanie brzmi, czy nie zrobił tego za późno.
„Pisemne zgłoszenie do konkursu należy złożyć w zaklejonej kopercie z napisem »Zgłoszenie udziału w konkursie na stanowisko Prezesa Zarządu Telewizji Polskiej S.A.«” - brzmiał jeden z przepisów regulaminu konkursu. „Zgłoszenia będą przyjmowane w terminie do dnia 15 września 2016 r. do godziny 16.00 na adres: Kancelaria Sejmu RP, Wydział Podawczy, Rada Mediów Narodowych, 00-902 Warszawa, ul. Wiejska 4/6/8” – głosił inny. W regulaminie można było też przeczytać, że „odrzuceniu podlegają oferty (...) złożone po wyznaczonym terminie do składania ofert”. Z zapisów regulaminu dość jasno wynikało więc, że dokumenty powinny wpłynąć w zaklejonej kopercie do 15 września o godz. 16.00, a w przeciwnym razie oferta będzie odrzucona.
Regulamin konkursu przewidywał, że zgłoszenia należy złożyć do godz. 16 dnia 15 września 2016 roku w zaklejonej kopercie. W tym momencie Kurski był już w Wydziale Podawczym Kancelarii Sejmu, ale oferty jeszcze nie złożył.
Tymczasem, jak „Rzeczpospolita” informowała już w 2016 r., Kurski co prawda pojawił się w Wydziale Podawczym Kancelarii Sejmu tuż przed godz. 16, ale wcale nie położył na ladzie zaklejonej koperty. Jak relacjonowaliśmy, dopiero zaczął kompletować dokumenty, które zostały przyjęte w zaklejonej kopercie ponad 20 minut później. Nasze teksty opierały się na relacjach świadków, którzy obserwowali zdarzenia w Wydziale Podawczym Kancelarii Sejmu przez przeszklone drzwi. Nagrania, do których dotarliśmy, całkowicie potwierdzają nasze tezy.
Pracownica Wydziału Podawczego stemplowała puste koperty
Widać na nich, że Jacek Kurski wszedł do budynku około godz. 15.58 wraz z dwoma współpracownikami: ówczesnym dyrektorem Biura Spraw Korporacyjnych TVP Stanisławem Bortkiewiczem oraz Pawłem Gajewskim. Ten drugi był wówczas szefem gabinetu prezesa, a później pełnił kierownicze funkcje w TVP, mimo – jak donosiły media – braku matury, zdanej dopiero w 2019 r. 15 września 2016 roku Gajewski był w Wydziale Podawczym co najmniej kilka minut przed Kurskim, po czym wyszedł, by się z nim przywitać.
Z nagrań wynika, że Kurski po wejściu, zamiast złożyć ofertę, dopiero przystąpił do jej kompletowania. Pomagał w tym naczelnik Wydziału Podawczego Kancelarii Sejmu, który nawet kserował dokumenty. Kurski kilkakrotnie rozmawiał przez telefon. Dwukrotnie donoszono mu jakieś dokumenty z zewnątrz. Dzwonił też naczelnik i pracownica wydziału.
Ta ostatnia podstemplowała tzw. prezentatą dwie koperty, które były jeszcze puste, więc nie mogła być pewna, czy trafią do nich jakiekolwiek dokumenty. Jednak to niejedyna nieprawidłowość widoczna na nagraniu. Jak już pisaliśmy wcześniej w „Rzeczpospolitej”, innym kandydatom napisano na kopercie długopisem godzinę złożenia oferty obok stempla z datą, zaś Kurskiemu przybito tylko stempel. Dziwne jest też zachowanie Pawła Gajewskiego. Jak widać na nagraniu, około godz. 16.18 ktoś podał przez drzwi dokument. Kurski sięgnął po długopis, jednak podpis ostatecznie złożył Gajewski. Czyim nazwiskiem się podpisał? Na pewno nie swoim, bo, jak ustaliliśmy, w ofercie Kurskiego nie ma dokumentu z podpisem Gajewskiego.
Kurski zaczął wkładać dokumenty do koperty około 16.18, a kompletowanie oferty skończył dwie minuty później. O ile dokładnie przekroczył czas na składanie dokumentów, nie wiadomo. Powodem jest to, że godzina widoczna na taśmach z monitoringu nie jest prawidłowa. Przesunięto ją o około 15 minut wstecz, dzięki czemu spóźnienie Kurskiego wydaje się mniejsze.
wynosi przestawienie zegara na nagraniu względem czasu rzeczywistego
Wiadomo o tym, bo na nagraniu jest widoczny zegar z cyferblatem, wiszący na ścianie. Poza tym na taśmach, rzekomo zaczynających się o 15.39, nie widać innych kandydatów składających papiery przed Kurskim. „Rzeczpospolita” dotarła do listy ofert złożonych tego dnia, opracowanej przez Wydział Podawczy. Wynika z niej, że o godz. 15.45 dokumenty złożyli Andrzej Kozicki, Grzegorz Braun i Krzysztof Skowroński, zaś o 15.50 Bogdan Czajkowski.
Spóźnienie Kurskiego badała prokuratura, ale dwukrotnie umorzyła postępowanie
Kto przestawił zegar? To był jeden z wątków badanych przez prokuraturę. Zawiadomienie w tej sprawie złożył Bogdan Czajkowski, kontrkandydat na prezesa TVP, reżyser teatralny i filmowy, publicysta, magister inżynier elektronik, działacz niepodległościowej opozycji antykomunistycznej. Jak wynika z jego doniesienia do prokuratury, był naocznym świadkiem spóźnienia Kurskiego, bo sam złożył dokumenty niewiele wcześniej.
Czytaj więcej
"Miesięczna kampania, choć intensywna, okazała się zbyt krótka, aby przebić się do świadomości ludzi z moim powrotem do polityki po 10-letniej w ni...
Do materiałów z postępowań prokuratorskich dotarła „Rzeczpospolita”. Wynika z nich, że pierwsze Prokuratura Okręgowa w Warszawie umorzyła po dwóch miesiącach, w grudniu 2016 r., wobec braku znamion czynu zabronionego. Decyzję uchylił Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia, prokuratura została więc zmuszona do wszczęcia dochodzenia, a tym razem przesłuchała kluczowych świadków.
Jednym z nich była pracownica Wydziału Podawczego, która przyjmowała ofertę Kurskiego. „Odnośnie sytuacji z panem Kurskim to naczelnik (Wydziału Podawczego Kancelarii Sejmu – red.) wywierał na mnie dużą presję, aby zarejestrować wszystkie oferty do 16-tej, w tym pana Kurskiego. Pomimo tego, że zarejestrowałam pana Kurskiego o godz. 15.58, to rzeczywisty czas złożenia całej kompletnej koperty był po 16-tej. Naczelnik widział, jak ja to rejestruję w komputerze, czułam, że byłam kontrolowana przez niego w tej sytuacji” – zeznała.
Prokuratura przesłuchała też naczelnika wydziału, który bronił się, że „nie wywierał żadnej presji na pracowniku”. Choć również on przyznał, że oferta Kurskiego wpłynęła po godzinie 16.00. „Procedura składania dokumentacji przez pana Kurskiego trwała do godz. 16.08-16.10, dokładnie nie pamiętam” – dodał. Zaś jeden z funkcjonariuszy sejmowej Straży Marszałkowskiej zeznał, że zmiana stempla czasowego na nagraniu jest możliwa tylko podczas etapu konserwacji systemu, czyli jeszcze przed rozpoczęciem rejestracji.
Naczelnik widział, jak ja to rejestruję w komputerze, czułam, że byłam kontrolowana przez niego w tej sytuacji
Dochodzenie, prowadzone w czasach, gdy prokuratorem generalnym był Zbigniew Ziobro, skończyło się kolejnym umorzeniem w grudniu 2018 r. Prokuratura uznała, że nie doszło do poświadczenia nieprawdy, bo prezentata przybita na kopercie nie wskazuje godziny, lecz tylko datę, a ona się zgadza. Umorzono też sprawę potencjalnego podrobienia podpisu przez Gajewskiego. Ten ostatni zeznał, że nie pamiętał, by cokolwiek podpisywał.
Zdaniem byłego członka Rady Mediów Narodowych, konkurs prowadzono tak, by wygrał Kurski
Juliusz Braun, były członek Rady Mediów Narodowych z rekomendacji PO, mówi „Rzeczpospolitej”, że oferta Kurskiego nie powinna zostać przyjęta jako złożona po upływie terminu wskazanego w regulaminie. – Zapisy regulaminu były bardzo precyzyjne. Zresztą zdawali sobie z tego sprawę także członkowie Rady Mediów Narodowych z rekomendacji PiS. Temat spóźnienia Kurskiego był podnoszony podczas posiedzenia rady. Jej ówczesny przewodniczący, poseł PiS Krzysztof Czabański, nie mógł uznać, że wszystko jest w porządku, dlatego zastosował unik. Stwierdził, że skoro oferta została przekazana radzie z Kancelarii Sejmu, oznacza to, że została złożona prawidłowo – wspomina Juliusz Braun. Dodaje, że od początku był przekonany, iż konkurs jest prowadzony tak, by wygrał w nim Kurski, a członkowie RMN związani z PiS głosowali zgodnie z decyzją, którą podjął faktycznie Jarosław Kaczyński.
Członkowie rady z rekomendacji PiS zdawali sobie sprawę, że oferta Kurskiego powinna zostać odrzucona
Z Krzysztofem Czabańskim nie udało się nam skontaktować. W 2017 roku, gdy o spóźnieniu Kurskiego było głośno wskutek kolejnych publikacji „Rzeczpospolitej”, szef RMN mówił nam: – Z informacji, które mamy z Wydziału Podawczego, wynika, że Kurski zaczął składać dokumenty przed godz. 16. Ten fakt ma decydujące znaczenie.
Z kolei Jacek Kurski zeznał w prokuraturze, że do Wydziału Podawczego Kancelarii Sejmu „przyszedł o czasie”. „Złożyłem dokumenty o czasie, o czym zapewnił mnie strażnik czy urzędnik biura Kancelarii Sejmu, więc ta pierwsza instancja zapewniała mnie, że jestem w prawie i o czasie” – zeznał były prezes TVP. Jak wynika z jego zeznań, nie potrafił sobie przypomnieć, kim był człowiek, który podał mu dokument z zewnątrz i co to było za pismo. Całe postępowanie uznał za wyraz „pieniactwa i frustracji” Bogdana Czajkowskiego, który złożył zawiadomienie do prokuratury.
Rada Mediów Narodowych ogłosiła wyniki konkursu 12 października 2016 r. Zgodnie z przewidywaniami, zwycięzcą okazał się Kurski. – Jacek Kurski przedstawił bardzo ciekawą koncepcję reformy telewizji – uzasadniała ówczesna członkini RMN, posłanka PiS Joanna Lichocka. Nawiązywała tym samym do liczącej ponad 40 stron koncepcji działania TVP na najbliższe lata, jednego z głównych elementów oferty Kurskiego, złożonej 15 września w Wydziale Podawczym Kancelarii Sejmu.
Czytaj więcej
Jeżeli ktoś chciałby zmieniać sytuację w mediach publicznych, to może to robić za pomocą ustawy - powiedziała w Programie 1 Polskiego Radia posłank...
Wybrany prezesem Kurski z krótką przerwą pełnił stanowisko przez sześć lat. W tym czasie często formułowane były zarzuty o skrajne upolitycznienie Telewizji Polskiej, sprzyjanie Prawu i Sprawiedliwości, naruszanie standardów dziennikarskich i wykorzystywanie mediów publicznych w kampaniach wyborczych. Dopiero w 2022 r. Kurskiego na stanowisku prezesa zastąpił Mateusz Matyszkowicz, na rok przed wyborami parlamentarnymi, przegranymi przez PiS.