W poniedziałek, 16 listopada, NBP poinformował o zawieszeniu realizacji zleceń płatniczych na rachunkach Trybunału Konstytucyjnego. Decyzja obejmuje wszystkie dyspozycje, bez względu na to, kto je składa. Bank centralny uzasadnił ją przepisami ustawy o usługach płatniczych oraz regulaminem prowadzenia rachunków w NBP. Jak wyjaśnił w komunikacie, uznano za zasadne wątpliwości dotyczące prawidłowej reprezentacji Trybunału w relacjach z NBP. Jednocześnie podkreślono, że rozstrzyganie sporu o to, kto kieruje TK, nie należy do kompetencji banku centralnego.

Decyzję NBP skomentowała sędzia Anna Korwin-Piotrowska. Oświadczyła, że wszystkie zobowiązania TK, w tym wypłaty wynagrodzeń dla zatrudnionych tam osób, zostaną uregulowane w najbliższych dniach.

Czytaj więcej

Ujawniamy nowe informacje o Annie Korwin-Piotrowskiej. Cenzura i blokowanie krytyki rządu

Spór o kierowanie Trybunałem Konstytucyjnym trwa od końca października. Wówczas przedstawiciele grupy sędziów wybranych przez Sejm obecnej kadencji poinformowali, że ze względu na najdłuższy staż sędziowski Korwin-Piotrowska objęła funkcję kierującej TK. Wydała również zarządzenie o przerwie w wykonywaniu obowiązków przez prezesa Trybunału Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego.

NBP wstrzymał operacje na rachunkach TK. Rząd rozważa inne rozwiązania

Minister finansów i gospodarki Andrzej Domański poinformował, że rząd będzie podejmował działania umożliwiające TK wykonywanie jego zadań. Wyraził przy tym nadzieję, że NBP nie zaangażuje się w konflikt dotyczący kierownictwa TK. Jak zaznaczył, rolą banku centralnego jest prowadzenie polityki pieniężnej, a nie politycznej.

Była prezes NBP, obecnie europosłanka KO Hanna Gronkiewicz-Waltz zasugerowała, że minister finansów mógłby przekazać środki przeznaczone dla TK do innego banku, na przykład Banku Gospodarstwa Krajowego. Pytany o taką możliwość Domański odpowiedział, że rząd przeanalizuje wszystkie dostępne rozwiązania.

Czytaj więcej

Tusk krytykuje weto Nawrockiego ws. DSA. „Przecież Pan też ma dzieci”

Do sprawy odniósł się także minister sprawiedliwości Waldemar Żurek, który zapowiedział, że rząd będzie szukał sposobów na przeciwdziałanie temu, co określił jako „swego rodzaju anarchizację działania Trybunału poprzez NBP”. Żurek wskazał, że konieczne jest ustalenie, jakie działania można podjąć w odpowiedzi na decyzję banku.

– My musimy znaleźć odpowiedź, jak na to zareagować, czy prokuratura powinna tutaj wszcząć postępowanie o bezprawne działania [...], czy te osoby rzeczywiście łamią prawo, nie chcąc dać środków Trybunałowi – powiedział.

Prawnicy i przedstawiciele NBP oceniają decyzję

Wątpliwości dotyczące decyzji banku centralnego przedstawiła mec. Karolina Pilawska. Jej zdaniem NBP miał podstawy prawne, by odmówić realizacji konkretnych zleceń, jeżeli nie było pewności co do ich prawidłowej autoryzacji. Prawniczka zwróciła jednak uwagę, że objęcie blokadą wszystkich rachunków i operacji płatniczych budzi poważne zastrzeżenia prawne.

Czytaj więcej

Sędziowie w stanie spoczynku mogą wrócić do orzekania. Układu sił w SN to nie zmieni

Inne stanowisko zaprezentowała prof. Małgorzata Zaleska z SGH, członkini zarządu NBP w latach 2009–2015. Zwróciła uwagę, że banki mogą wykonywać dyspozycje dotyczące środków zgromadzonych na rachunkach tylko wtedy, gdy nie ma wątpliwości co do uprawnień osób składających zlecenia. Dotyczy to również NBP.

Spór o kierownictwo TK trafił do Sądu Najwyższego

Zarządzenia wydane przez Annę Korwin-Piotrowską zakwestionował Bogdan Święczkowski, określając jej działania jako uzurpację. Krytycznie wypowiedział się o nich również prezydent Karol Nawrocki. Jego zdaniem doszło do naruszenia porządku konstytucyjnego państwa i siłowego przejęcia organu władzy publicznej.

Odmiennie sytuację przedstawiał premier Donald Tusk. Przypomniał, że Sejm obecnej kadencji dokonał wyboru nowych sędziów TK, jednak prezydent nie odebrał ślubowania od części z nich. Według szefa rządu prezes Święczkowski uniemożliwiał nowo wybranym sędziom rozpoczęcie pracy, a gdy po wielu tygodniach oczekiwania zdecydowali się podjąć obowiązki, spotkali się z reakcją wymierzoną w ich działania.

Bogdan Święczkowski i Bartłomiej Sochański zaskarżyli zarządzenia Korwin-Piotrowskiej do Sądu Najwyższego. Początkowo SN uznał, że nie jest właściwy do rozpoznania tej sprawy, i przekazał ją TK jako odrębnemu organowi władzy sądowniczej. Postanowienie w tej sprawie wydał 6 listopada sędzia Zbigniew Korzeniowski.

Obaj sędziowie TK złożyli jednak zażalenia. W efekcie 10 listopada Sąd Najwyższy poinformował o uchyleniu wcześniejszego postanowienia z 6 listopada, a także o uchyleniu obu zarządzeń Anny Korwin-Piotrowskiej dotyczących przerwy w czynnościach prezesa i wiceprezesa TK.

Korwin-Piotrowska nie zgodziła się z taką interpretacją skutków orzeczenia Sądu Najwyższego. Oświadczyła, że rozstrzygnięcie SN nie wpływa na obowiązujące zawieszenia, ponieważ ich kontrola należy wyłącznie do sądu dyscyplinarnego TK.