Z tego artykułu dowiesz się:

  • Dlaczego najbliższe 10-15 lat to kluczowy i być może ostatni okres wielkich inwestycji w Polsce.
  • Z jakimi barierami mierzą się polskie firmy, konkurując o największe kontrakty publiczne.
  • Jakie mechanizmy w zamówieniach publicznych mogą wzmocnić pozycję rodzimych przedsiębiorstw.
  • Dlaczego budowanie potencjału krajowych firm jest kluczowe dla bezpieczeństwa gospodarczego państwa.

Na przyszły rok branża budowlana patrzy z ostrożnym optymizmem. Przedstawiciele kluczowych spółek zwracają uwagę, że skala planowanych inwestycji jest bezprecedensowa. Z drugiej strony przyznają, że istnieje duża rozbieżność między zapowiedziami a faktycznie ogłaszanymi postępowaniami.

Wskazywała na to w niedawnej rozmowie z „Rzeczpospolitą” Marita Szustak, prezes Izby Gospodarczej Transportu Lądowego (IGTL) oraz prezes zarządu Track Tec Construction. „Branża potrzebuje stabilności finansowej, przewidywalności i planowania” – powiedziała. Na te same kwestie zwraca uwagę inny przedstawiciel branży, Sławomir Nowak, wiceprezes Mirbudu, dodając do nich również sprawne przygotowanie i prowadzenie postępowań.

To ostatnie 10–15 lat wielkich inwestycji? Polskie podmioty liczą na wsparcie

Branża zwraca uwagę również na dalszy horyzont czasowy. Podczas Kongresu Budownictwa Polskiego jasno zaznaczono, że najbliższe 10–15 lat będzie ostatnim okresem wielkich inwestycji w infrastrukturę krajową. Przykładowo, budowa sieci dróg ekspresowych i autostrad, która liczy obecnie 5,6 tys. km, zostanie w ciągu dekady niemal całkowicie ukończona. Do 2040 roku trwać będą wielkie inwestycje kolejowe oraz energetyczne. Następnie, zdaniem branży, należy spodziewać się znacznych spadków.

Zdaniem przedstawicieli zespołu „Wektor: Polska” to ostatni moment, by wesprzeć firmy z polskim kapitałem. Wspomniana inicjatywa została powołana w czerwcu przez Polski Związek Pracodawców Budownictwa (PZPB). W jej skład weszły takie firmy jak m.in. Mirbud, NDI, Budimex czy Doraco.

Czytaj więcej

Pełnomocnik rządu ds. CPK: Najpierw kolej do Wrocławia, potem tunel pod Warszawą

– Równy dostęp do postępowań przetargowych dla polskich podmiotów (obok tych międzynarodowych) jest ważny dla Polski w dłuższej perspektywie. To jedna z dróg do budowania bezpieczeństwa państwa: własne kompetencje i potencjał wykonawczy, które pozostają dostępne w kraju i mogą zostać wykorzystane zarówno do utrzymania nowych obiektów, jak i w sytuacjach kryzysowych. Zdobyte kompetencje pozwolą także polskim firmom w przyszłości na rozwój aktywności na zagranicznych rynkach – przekonuje w rozmowie z „Rzeczpospolitą” Sławomir Nowak, wiceprezes Mirbudu.

Jak wskazuje, rodzime podmioty mają już odpowiednie kompetencje do realizacji inwestycji, jednak mierzą się z trudnościami. Wśród nich wymienia m.in. brak równego dostępu do rynku zamówień ze względu na zbyt wysokie wymagania stawiane polskim firmom. Na bariery ograniczające rozwój wskazują – jednym głosem – wszyscy członkowie zespołu „Wektor: Polska”.

– Wciąż – jako polskie firmy – jesteśmy w gronie średniej wielkości wykonawców. W ciągu ostatnich dekad nie mieliśmy szansy zakumulować dużej ilości kapitału. To bariera wejścia, która powoduje, że nie spełniamy niektórych wymogów referencyjnych. Dotyczy to również realizacji kontraktu. Istotne jest dla nas, czy Zamawiający udziela zaliczki oraz w jaki sposób jest ona zabezpieczona i powiązana z finansowaniem kontraktu – zwracała uwagę Małgorzata Winiarek-Gajewska, przewodnicząca zespołu „Wektor: Polska”, a zarazem prezes Grupy NDI, podczas dyskusji na temat barier rozwoju polskich firm budowlanych.

Bariery dla polskich firm. Jak je usunąć?

Przepisy unijne, które zaimplementowano na rynku krajowym, nie pozwalają bezpośrednio wspierać firm z polskim kapitałem. Agnieszka Olszewska, prezes Urzędu Zamówień Publicznych, wskazuje jednak, że postępowania mają być ukierunkowane na zwiększanie potencjału polskich firm.

Czytaj więcej

Dwa biliony złotych na inwestycje. Branża budowlana wskazuje, co zmienić

Jak tłumaczy, nowa Polityka Zakupowa Państwa do roku 2029, zaprezentowana w listopadzie, ma na celu przede wszystkim wzmocnienie potencjału polskiej gospodarki. To – zdaniem prezes UZP – oznacza także wsparcie rodzimych przedsiębiorstw. Zasugerowała, że kluczowe jest właściwe przygotowanie zamówienia, m.in. poprzez wcześniejszy dialog konkurencyjny czy zwiększenie liczby postępowań, w których wypłacane są zaliczki (obecnie stanowią one ok. 1 proc. zamówień).

W tym samym tonie wypowiadał się Marek Miller, prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Wskazywał na konkretne przykłady – m.in. Tramwajów Warszawskich i CPK. W obu przypadkach spółki w opisach zamówienia postawiły na skracanie łańcuchów dostaw, ograniczenie śladu węglowego czy zatrudnianie polskich menedżerów, co – zdaniem prezesa – zwiększyło szanse rodzimych firm.

– Ze strony zamawiającego istnieje wiele możliwości usuwania barier dla polskich przedsiębiorców. Trzeba zrozumieć to, co zrozumiały gospodarki niemiecka czy francuska. Chodzi o to, by polscy przedsiębiorcy mieli możliwość udziału w zamówieniach. Niestety wciąż widzę setki przypadków złej praktyki: niedzielenie zamówień na mniejsze części czy wymagane doświadczenie nieadekwatne do przetargu. Należy jednak pamiętać, że zamówienia publiczne służą także rozwojowi rynku polskiego – oczywiście bez dyskryminowania podmiotów europejskich – przyznał Marek Miller.