Wartość dużych projektów transportowych, energetycznych i związanych z transformacją przemysłu do 2040 r. może sięgnąć około dwóch bilionów złotych – szacuje Jan Styliński, prezes Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa (PZPB). Na inwestycyjnym piku skorzystać mają przede wszystkim przedsiębiorstwa budujące krajowy potencjał gospodarczy. Wskazywali na to premier Donald Tusk i minister aktywów państwowych Wojciech Balczun, zapowiadając strategię local content. Jej celem jest zwiększanie udziału krajowych firm oraz rozwijanie łańcuchów dostaw w Polsce. Szczególne znaczenie ma to mieć przy inwestycjach realizowanych przez spółki Skarbu Państwa.
Jak pomóc krajowym firmom?
Branża budowlana z jednej strony nastawia się na wzmożoną liczbę przetargów, ale z drugiej wskazuje na konieczność odpowiedniego przygotowania ze strony państwa, by wraz z realizacją projektów wzmocnić krajowy przemysł, moce produkcyjne i kompetencje poszczególnych przedsiębiorstw.
Czytaj więcej
W Gdańsku otwarto oficjalnie drugi w Polsce terminal instalacyjny dla morskich farm wiatrowych. Terminal T5 warty 1,2 mld zł posłuży jako baza inst...
– Piętą achillesową kolejnych rządów pozostaje brak otwartej i partnerskiej komunikacji z rynkiem budowlanym, który powinien być traktowany jako strategiczny partner państwa, choćby z tego względu, że sektor budownictwa wraz z branżami powiązanymi wypracowuje kilkanaście procent polskiego PKB. Choć w wielu obszarach dialog z czasem uległ zdecydowanej poprawie, czego dobrym przykładem są relacje branży z GDDKiA, PSE czy PKP PLK, to w rozmowy o usprawnieniu warunków realizacji kontraktów publicznych powinni włączyć się wszyscy zamawiający i nadzorujące ich resorty – wskazuje dr Damian Kaźmierczak, wiceprezes PZPB.
Przestrzega jednak przed „działaniami pozorowanymi”. Jako przykład wskazuje ideę local content, która – jego zdaniem – wymaga prowadzenia spójnej polityki przemysłowej całego rządu. Zwraca uwagę na potrzebę stworzenia dedykowanych instrumentów finansowych wspierających przedsiębiorstwa z polskim kapitałem oraz zmian w systemie zamówień publicznych. W tym drugim przypadku chodzi m.in. o odejście od dominacji kryterium najniższej ceny na rzecz większego uwzględnienia bezpieczeństwa dostaw, jakości wykonania czy rozwoju krajowego potencjału wykonawczego.
– Dziś podejmowane decyzje dotyczące inwestycji na lata określą to, co polskie firmy będą potrafiły zaprojektować, wyprodukować i zbudować. Chciałbym, żeby po otwarciu Portu Polska nasze zespoły mogły ubiegać się o duże kontrakty lotniskowe w Europie. A kiedy pierwszy blok w Choczewie zacznie pracować, chciałbym, żeby część jego polskich dostawców miała już kolejne zamówienia w energetyce jądrowej – wskazuje Artur Popko, prezes Budimeksu.
Czytaj więcej
– Jeśli Saudi Aramco zdecyduje się wyjść z Polski, rząd i Orlen przeanalizują możliwe scenariusze – zapowiada Wojciech Balczun w rozmowie z „Rzeczp...
Doświadczenie zdobyte przy pierwszych tak dużych budowach – zdaniem Popki – powinno zostać wykorzystane przy przygotowywaniu kolejnych etapów inwestycji.
– Państwo powinno odpowiedzieć sobie na pytanie, co chce osiągnąć poprzez realizację inwestycji i wsparcie local content. Nową politykę zakupową odczytujemy w ten sposób, że wskazuje ona na cele bardziej dalekosiężne. To budzi nadzieję, że możemy mówić również o celu, jakim jest realne wsparcie polskiego potencjału wykonawczego. Aby ten potencjał mógł się rozwijać, potrzebne jest jednak wyrównywanie szans i znoszenie barier, które ograniczają udział polskich firm w dużych inwestycjach – wskazuje Małgorzata Winiarek-Gajewska, prezes Grupy NDI.
Wśród proponowanych zmian wymienia m.in. konieczność standaryzacji umów, poprawy dostępu do finansowania i gwarancji kontraktowych dla polskich firm oraz zrównoważonego podziału ryzyk kontraktowych. Po stronie zamawiających prezes NDI oczekuje natomiast lepszej koordynacji inwestycji.
Czytaj więcej
Ruszył nabór wniosków o dotacje do przydomowych magazynów energii i ciepła. Do podziału jest 1 mld zł, a właściciele fotowoltaiki mogą otrzymać naw...
Czy powstanie polski przemysł jądrowy?
Konieczność rozwoju krajowych kompetencji jest niezwykle istotna przy budowie elektrowni jądrowych. Ministerstwo Energii szacuje, że przy wznoszeniu pierwszego reaktora w Lubiatowie-Kopalinie udział rodzimych firm wyniesie nie więcej niż 40 proc. W przypadku kolejnych bloków ma on stopniowo wzrastać, a przy budowie drugiej elektrowni – w Bełchatowie lub Koninie – zdaniem resortu może wynieść do 70 proc.
Zdaniem branży trudno będzie osiągnąć tak wysoki wskaźnik bez stworzenia polskiego przemysłu jądrowego. Wśród propozycji znalazły się m.in. ustalenie minimalnego udziału polskich przedsiębiorstw na kolejnych etapach programu oraz ustanowienie krajowego programu certyfikacji dla sektora jądrowego.
– W energetyce jądrowej szczególnie dobrze widać, jak ważne jest działanie z wyprzedzeniem. Westinghouse złożył Mostostalowi Kraków z naszej grupy kapitałowej warunkowe zamówienie na stalowy moduł ścian pierwszego bloku. Przyznanie pełnego zakresu zależy od uzyskania certyfikatu NQA-1 i pomyślnego wykonania elementów próbnych. Jeżeli pierwsza elektrownia ma dać początek polskiemu przemysłowi jądrowemu, takich dostawców trzeba przygotowywać z wyprzedzeniem. W krajowym programie kwalifikacji inwestor i dostawca technologii powinni określić, jakie elementy będą zamawiać, jakie wymagania trzeba spełnić i ile czasu będzie na przygotowanie zakładu i ludzi – mówi Artur Popko.
Czytaj więcej
Polskie Elektrownie Jądrowe złożyły wniosek o pozwolenie na budowę dotyczący części prac związanych z budową pierwszej polskiej elektrowni jądrowej...
Proponuje też stworzenie przez inwestora „Bilansu Kompetencji”. Przy podejmowaniu decyzji o inwestycji określano by w nim np. to, ilu dostawców z Polski powinno być gotowych do realizacji poszczególnych zadań. Po każdym z ważnych etapów bilans mógłby być aktualizowany o nowe kwalifikacje uzyskane przez dostawców oraz zakres produkcji uruchomionej w kraju. – Po kilku latach wróciłbym do tego bilansu z jednym pytaniem: które firmy dzięki pracy przy tych inwestycjach zdobyły następny kontrakt? – wyjaśnia Popko.