Może ściągnąć dług z majątku dorobkowego i jego części, którą z niego (z pokrzywdzeniem wierzyciela) wyprowadzono. Czyli tzw. skarga pauliańska będzie skuteczna wobec rozporządzeń majątkiem wspólnym, chociaż chodzi o dług  jednego małżonka.

To sedno dwóch uchwał, jakie  wydał Sąd Najwyższy (sygnatury akt III CZP 15/11 i III CZP 19/11)

, odpowiadając na pytania prawne sądów w dwóch prawie identycznych sprawach.

Kiedyś nie było co do tego wątpliwości. Pojawiły się  po 20 stycznia 2005 r., gdy znowelizowano art. 41 § 1 kodeksu rodzinnego, który stanowi, że wierzyciel małżonka może żądać zaspokojenia z majątku wspólnego, jeśli dług zaciągnął za zgodą drugiego małżonka. Zniesiono wtedy zasadę odpowiedzialności za dług jednego z małżonków także majątkiem wspólnym.

Małżonkowie dostali więcej swobody w dysponowaniu majątkiem wspólnym, z czego – jak powiedział sędzia SN Mirosław Bączyk w referacie jednej ze  spraw – coraz chętniej korzystają. Efektem są coraz częstsze pozwy wierzycieli.

Chodzi bowiem nieraz o transakcje krzywdzące wierzycieli. Stwierdziły to sądy niższych instancji w sprawie Iwony W., która nie może wyegzekwować od swojej kontrahentki ok. 200 tys. zł za dostawę zabawek, gdyż jedyny łatwy do spieniężenia składnik majątku (mieszkanie spółdzielcze własnościowe) darowała wraz z mężem, gdyż jest to majątek dorobkowy,  dwojgu  ich dzieciom.

Wierzyciel nie jest w takiej sytuacji bezbronny i  Iwona W. wystąpiła ze skargą pauliańską (art. 527 kodeksu cywilnego), która polega na tym, że jeśli na skutek czynności prawnej dłużnika dochodzi do pokrzywdzenia wierzyciela (sprzedaży po zaniżonej cenie, a tym bardziej darowizny), może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną. Przy uwzględnieniu pozwu pozwala to egzekwować należność z rozdysponowanego  składnika (chociaż formalnie jest własnością kogoś innego niż dłużnik).

Pełnomocnik obdarowanych dzieci, adwokat Maciej Pilarz, argumentował, że na transakcje ich matki  dotyczące zabawek  jej mąż nie wydał zgody. To wyłączyło odpowiedzialność majątkiem wspólnym i korzystanie ze skargi pauliańskiej w stosunku do tego majątku.

W pytaniu do SN katowicki sąd apelacyjny nie miał jednak wątpliwości, że celem tej darowizny było wyprowadzenie z majątku dłużniczki jedynego składnika zapewniającego spłacenie długu,  a pozbawienie wierzyciela możliwości zaspokojenia kłóciłoby się z racją skargi pauliańskiej, która ma chronić wierzycieli przed nierzetelnymi dłużnikami.

SN przychylił się do tego stanowiska. Oto jego uchwała: wierzyciel, którego dłużnikiem jest tylko jedno z małżonków, może żądać uznania darowizny własnościowego spółdzielczego mieszkania, dokonanej przez obojga małżonków za bezskuteczną, mimo że drugi małżonek nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązania.

Oczywiście uchwała odnosi się też do innych składników majątku dorobkowego.  SN wydał podobną uchwałę w sprawie (III CZP 19/11), w której chodziło o darowanie nieruchomości synowi przez małżonków, z których jedno zalegało z długiem.

Czytaj też:

 

Zobacz:

» Prawo dla Ciebie » Twoje prawo » Prawo rodzinne » Małżonkowie » Odpowiedzialność za długi

» Małżonkowie » Majątek małżonków

» Wymiar sprawiedliwości » Postępowanie w sądzie » Postępowanie cywilne » Skarga pauliańska