Podatki

Zyskami z agroturystyki trzeba dzielić się z fiskusem

Rysuje Paweł Gałka
Nieznane
Nie trzeba mieć biura podróży, by żyć z turystyki. Intratnym zajęciem - zwłaszcza w okresie letnim - może być wynajmem pokoi turystom i dodatkowe - związane z zakwaterowaniem - usługi: wyżywienie, wynajem sprzętu, zapewnienie turystycznych atrakcji. Zyskami jednak trzeba podzielić się z fiskusem. Tylko drobna działalność agroturystyczna korzysta tu z pewnych preferencji
Wynajem pokoi turystom może być zorganizowaną działalnością gospodarczą, albo "ubocznym" źródłem dochodów, rozliczanym jako najem. Sposób rozliczenia dla celów podatku dochodowego zależy od intencji podatnika - czy zgłosi on swoją działalność do ewidencji działalności gospodarczej (podając najem jako przedmiot tej działalności), czy nie. Potwierdzają to organy podatkowe (np. pisma Urzędu Skarbowego w Chorzowie z 10 maja 2005 r., USPDI-415/9/2005, i Izby Skarbowej w Gdańsku z 19 sierpnia 2005 r., BI/005-1206/04).
Wprawdzie ustawa o swobodzie działalności gospodarczej w art. 3 przewiduje, że jej przepisów nie stosuje się do wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów (czyli tzw. agroturystyki). Ale oznacza to tylko tyle, że rolnik nie musi takiej działalności zgłaszać w ewidencji działalności gospodarczej. Dochody z agroturystyki mogą być dochodami z działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (updof). Z pewnością nie jest to działalność rolnicza wolna od PIT.
W myśl art. 5a pkt 6 updof działalnością gospodarczą jest działalność zarobkowa (m.in. usługowa i polegająca na wykorzystywaniu rzeczy) wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzona we własnym imieniu bez względu na jej rezultat w sposób zorganizowany i ciągły, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w art. 10 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 - 9. Dochody z takiej działalności mogą być opodatkowane PIT w różnych formach: - ryczałtem ewidencjonowanym, - kartą podatkową, - na zasadach ogólnych (według skali podatkowej - stawka jest zależna od wysokości dochodów i wynosi 19, 30 lub 40 proc.), - 19-proc. podatkiem liniowym. Zanim przejdziemy do omówienia każdej z nich, przyjrzyjmy się najpierw wyjątkowi - kiedy w ogóle ten podatek nie wystąpi. Dochody z wynajmu pokoi gościnnych i wyżywienia letników - prowadzonego na niewielką skalę - są wolne od podatku dochodowego. Z art. 21 ust. 1 pkt 43 updof wynika, że zwolnienie obejmuje "dochody uzyskane z tytułu wynajmu pokoi gościnnych, w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochody uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza pięciu". Identyczną regulację znajdziemy w art. 10 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Przyjrzyjmy się bliżej warunkom zwolnienia. Dotyczy ono nie tylko rolników, ale też innych osób będących właścicielami posiadłości na terenach wiejskich. Z tym że budynek, w którym wynajmowane są pokoje, powinien wchodzić w skład gospodarstwa rolnego. Zgodnie z art. 2 ust. 4 updof, szukając definicji gospodarstwa rolnego, powinniśmy sięgnąć do ustawy o podatku rolnym - jest to obszar gruntów sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne lub jako grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy. Zwolnienie nie obejmuje wynajmu pokoi w innych budynkach poza gospodarstwem rolnym i innych niż mieszkalne (np. w obiekcie hotelowym czy domku kempingowym). Nie przysługuje też, jeśli budynek mieszkalny położony jest na terenie miejskim, nawet jeśli wchodzi w skład gospodarstwa rolnego. Obszarami wiejskimi są: - tereny gmin wiejskich oraz - teren oznaczony jako wiejski w gminach miejsko-wiejskich. Obszary wiejskie oznacza się zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 27 stycznia 2004 r. w sprawie sposobu ewidencjonowania przez służbę geodezyjną i kartograficzną przebiegu granic i powierzchni jednostek podziału terytorialnego państwa (DzU nr 18, poz. 173), wydanym na podstawie art. 26 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (DzU z 2005 r. nr 240, poz. 2027). Prawo do zwolnienia zależy również od liczby wynajmowanych pokoi (nie może być ich więcej niż 5). Nie ma natomiast znaczenia to, ilu turystów z nich korzysta (liczba łóżek), jaka jest ogólna liczba pomieszczeń w budynku mieszkalnym, ani też to, ile osób pomaga przy świadczeniu tych usług. Jeśli wynajmowanych pokoi jest więcej niż 5, dochód z agroturystyki będzie w całości opodatkowany. Do liczby wynajmowanych pokoi nie wlicza się pomieszczeń pomocniczych technicznych i gospodarczych (np. kuchni, łazienki, garderoby). Ważne jest też to, kto wynajmuje pokoje - muszą to być turyści, a nie np. osoby, które przyjechały do pracy czy na szkolenie. Same noclegi i wyżywienie często nie wystarczą, by przyciągnąć klienta. Dlatego właściciele gospodarstw agroturystycznych proponują dodatkowe atrakcje - wynajem sprzętu turystycznego (rowery, kajaki), kursy jazdy konnej, przejażdżki powozem, połów ryb czy nawet mini zoo. Urzędy skarbowe są zgodne co do tego, że te dodatkowe usługi, niewliczone w cenę noclegu, nie są objęte zwolnieniem przewidzianym dla agroturystyki. Nie jest to też wolna od podatku działalność rolnicza. Jak czytamy w piśmie Drugiego Urzędu Skarbowego w Rzeszowie z 30 czerwca 2004 r. (II US.PB.I-415/45/04): "usługi rekreacyjne (jazda konna w siodle, przejażdżki powozem i saniami z zaprzęgiem konnym itp.) należy zakwalifikować do źródła przychodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej, pomimo że wykonywane są przy wykorzystaniu bazy i urządzeń związanych z gospodarstwem rolnym, którego celem jest produkcja rolna (środki transportu, konie), z której dochody nie podlegają zwolnieniu od podatku dochodowego. W związku z tym kalkulacja cenowa tzw. usługi agroturystycznej powinna wyraźnie rozdzielać odpłatność za wynajem pokoi gościnnych i za wyżywienie osób, dla których wynajęto te pokoje (dochód podlegający zwolnieniu od podatku dochodowego) od odpłatności za usługi rekreacyjne, organizowanie nauki jazdy konnej, kursów jeździeckich (dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym). Reasumując - nie ma przeszkód do korzystania ze zwolnienia od podatku dochodu uzyskanego z tytułu wynajmu pokoi gościnnych i wyżywienia osób, podczas gdy dochód z pozostałych usług, które pan wymienia, podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym". Podobnego zdania był Urząd Skarbowy w Koninie (pismo z 24 marca 2005 r., PDI-415/1/05), wypowiadając się na temat usług związanych z promocją regionu wyrobów regionalnego rękodzieła ludowego i kuchni lokalnej, i Izba Skarbowa w Gdańsku w piśmie z 21 stycznia 2004 r. (BI/005/0740/03), odnoszącym się do usług polegających na umożliwieniu turystom łowienia ryb oraz udostępniania do zwiedzania hodowli ptactwa i zwierząt. Owe dodatkowe usługi mogą być opodatkowane na zasadach ogólnych (według skali lub podatkiem liniowym) bądź w sposób zryczałtowany (właściwa stawka ryczałtu zależy od klasyfikacji statystycznej danej usługi). Ze zwolnienia podatkowego nie korzysta też udostępnienie miejsca pod namioty czy przyczepy kempingowe ani wynajem samych przyczep. Opodatkowane będą też dochody z usług gastronomiczych świadczonych klientom zewnętrznym (czyli innym osobom niż wczasowicze mieszkający w wynajmowanych przez podatnika pokojach). Przychody z wynajmu pokoi turystom będącego działalnością gospodarczą w rozumieniu ustawy o PIT mogą być opodatkowane na cztery różne sposoby. Decyzja należy do podatnika. Najwyższe stawki podatkowe będą mieć zastosowanie, gdy wybierzemy zasady ogólne - podatek według skali lub liniowy. Ale w tym wypadku podatek nalicza się od dochodu, którym jest przychód pomniejszony o koszty uzyskania. Do tych ostatnich zaliczymy np. wydatki na utrzymanie pensjonatu, środki czystości, wyposażenie pokoi, media, amortyzację. Przychody i koszty muszą być ewidencjonowane w księdze przychodów i rozchodów. Z tym że dla rolników przewidziano jej uproszczoną wersję - jeśli łączny przychód gospodarza z działalności agroturystycznej nie przekracza rocznie 10 tys. zł a działalność jest wykonywana osobiście lub z udziałem członków najbliższej rodziny. Gdy zdecydujemy się na ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, stawka podatkowa będzie nieco niższa - wyniesie 17 proc. (zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy o ryczałcie). W rachunku podatkowym nie uwzględnimy jednak żadnych kosztów działalności (podatek ten jest pobierany od przychodu). Za to mniej skomplikowana będzie ewidencja podatkowa (zamiast księgi przychodów i rozchodów ewidencja przychodów). Najprostszą formą rozliczenia jest karta podatkowa - podatek nie zależy tu od wysokości wpływów z działalności gospodarczej, lecz jest ustalany w decyzji urzędu skarbowego. Miesięczna stawka karty zależy od wielkości miejscowości, w której prowadzona jest działalność, wynosi w 2007 r.: - w miejscowości do 5 tys. mieszkańców od 52 do 116 zł, - w miejscowości ponad 5 tys. do 20 tys. mieszkańców od 94 do 202 zł, - w miejscowości powyżej 20 tys. mieszkańców od 181 do 363 zł (zob. część XII załącznika nr 3 do ustawy o ryczałcie). Opodatkowane w ten sposób mogą być jednak tylko usługi hotelarskie polegające na wynajmie pokoi gościnnych i domków turystycznych (w tym wydawanie posiłków), pod warunkiem że: - łączna liczba pokoi - także w domkach turystycznych - nie przekracza 12, - działalność jest wykonywana przy zatrudnieniu nie więcej niż dwóch pracowników lub dwóch pełnoletnich członków rodziny (wliczając w to małżonka). Rolnicy prowadzący działalność agroturystyczną i inne osoby udostępniające pokoje letnikom, podobnie jak właściciele większych pensjonatów i hoteli, są podatnikami VAT z tytułu świadczonych przez siebie usług. Jest to bowiem działalność gospodarcza w rozumieniu ustawy o VAT. Ale jeśli będzie prowadzona na niewielką skalę, może być z VAT zwolniona. Inaczej niż w podatku dochodowym, nie ma tu znaczenia liczba wynajmowanych pokoi, nieistotna jest też liczba przyjmowanych gości. Decyduje wielkość uzyskanych w ciągu roku wpływów ze sprzedaży towarów i usług. Zwolnienie przysługuje podatnikom, których roczna sprzedaż mieści się w limicie 10 tys. euro. Jeśli ktoś rozpoczyna działalność w trakcie roku, kwotę tę (w przeliczeniu na złote) ustala się w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży. W latach następnych osoba taka będzie uprawniona do zwolnienia, gdy jej sprzedaż za rok ubiegły nie przekroczyła limitu. Wynajem przez rolników pokoi, połączony z wydawaniem posiłków domowych i świadczeniem innych usług związanych z pobytem turystów wliczonych w cenę noclegu, jest świadczeniem usług sklasyfikowanych w dziale 55 PKWiU Usługi hoteli i restauracji, w grupowaniu 55.23.13. Usługi wynajmu umeblowanych lokali krótkotrwałego zakwaterowania. Podlegają one VAT według stawki 7 proc. (poz. 140 załącznika nr 3 do ustawy o VAT), podobnie jak typowe usługi hotelarskie czy wynajem pokoi w pensjonatach i domkach letniskowych. Gdy oprócz zakwaterowania i wydawania posiłków świadczone są przez wynajmującego pokoje jeszcze inne usługi - niewliczone w cenę noclegu - np. wynajem sprzętu (kajaków, rowerów), to są one opodatkowane stawką właściwą dla tych usług (z reguły 22 proc.). Usługi gastronomiczne są opodatkowane stawką 7 proc. Ale nie obejmuje ona sprzedaży przez prowadzącego kemping, pensjonat, hotel lub gospodarstwo agroturystyczne kawy i herbaty (wraz z dodatkami), napojów bezalkoholowych gazowanych, wód mineralnych, a także sprzedaży w stanie nieprzetworzonym innych towarów opodatkowanych stawką 22 proc. (zob. art. 146 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o VAT). Jeśli rolnik sprzedaje turystom produkty rolne pochodzące z własnego gospodarstwa (np. mleko, miód, warzywa, owoce, mięso) i jest jednocześnie tzw. rolnikiem ryczałtowym, to sprzedaż ta jest zwolniona z VAT. Osoba zwolniona z VAT nie musi (a nawet nie może) wystawiać faktur VAT - ani dla firm, ani dla indywidualnych turystów. Jednak - na żądanie - powinna wystawiać zwykłe rachunki. Ich kopie trzeba przechowywać (uporządkowane według kolejności ich wystawienia) do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego (z reguły przez 6 lat, licząc od końca roku, w którym zostały wystawione). Rachunek taki powinien zawierać co najmniej: - imiona i nazwiska (nazwę albo firmę) oraz adresy sprzedawcy i kupującego bądź wykonawcy i odbiorcy usługi, - datę wystawienia i numer kolejny rachunku, - odpowiednio wyraz "oryginał" albo "kopia", - określenie rodzaju i ilości towarów lub wykonanych usług oraz ich ceny jednostkowe, - ogólną sumę należności wyrażoną liczbowo i słownie, - czytelny podpis wystawcy rachunku oraz odcisk pieczęci wystawcy rachunku, jeżeli się nią posługuje. Prawo a zarazem obowiązek wystawiania rachunków mają również rolnicy prowadzący gospodarstwa agroturystyczne (w tym także korzystający ze zwolnienia z podatku dochodowego). Z art. 87 § 1 ordynacji podatkowej wynika bowiem, że obowiązanymi do wystawiania rachunków - na żądanie klientów - są co do zasady wszyscy podatnicy prowadzący działalność gospodarczą. A działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 3 pkt 9 tej ustawy jest każda działalność zarobkowa w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej, w tym wykonywanie wolnego zawodu, a także każda inna działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, nawet gdy inne ustawy nie zaliczają jej do działalności gospodarczej, lub osoby ją wykonującej - do przedsiębiorców. Potwierdzają to wyjaśnienia organów podatkowych (zob. np. pisma: Urzędu Skarbowego w Złotoryi z 31 marca 2006 r., PD/414/1/6/2/06, i Urzędu Skarbowego w Leżajsku z 19 grudnia 2005 r., US-PDM/415/9/2005). Jedynie sprzedaż letnikom produktów roślinnych i zwierzęcych, pochodzących z własnej uprawy lub hodowli i nieprzerobionych sposobem przemysłowym, nie musi być dokumentowana takim rachunkiem. Jeśli turysta zażąda rachunku przed wykonaniem usługi, trzeba go wystawić najpóźniej w ciągu 7 dni od dnia jej wykonania, jeśli żądanie zgłosi po wykonaniu usługi - w ciągu 7 dni od tego zgłoszenia. Jednak nie ma obowiązku wystawiania rachunku, gdy żądanie zostanie zgłoszone po upływie 3 miesięcy od dnia wykonania usługi. Budynki, budowle i grunty związane z działalnością gospodarczą, w tym także w zakresie usług hotelarskich - są opodatkowane podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek. Nie dotyczy to drobnej działalności agroturystycznej. Zgodnie z ustawą o podatkach i opłatach lokalnych za działalność gospodarczą nie uważa się "wynajmu turystom pokoi gościnnych w budynkach mieszkalnych, znajdujących się na obszarach wiejskich, przez osoby ze stałym miejscem pobytu w gminie położonej na tym terenie, jeżeli liczba pokoi przeznaczonych do wynajęcia nie przekracza 5" (art. 1a ust. 2 pkt 2). W efekcie budynek mieszkalny, w którym prowadzona jest działalność agroturystyczna, będzie opodatkowany według stawki właściwej dla innych budynków mieszkalnych, a nie dla działalności gospodarczej. Jeśli pokoi jest więcej niż 5, to nawet przy spełnieniu pozostałych warunków od powierzchni ich wszystkich należy się podatek według wyższych stawek, jako od części budynku mieszkalnego zajętej na prowadzenie działalności gospodarczej. Mimo że wynajem pokoi turystom ma najczęściej charakter sezonowy, osoba, która prowadzi np. pensjonat czy kemping, podatek od nieruchomości musi płacić według stawek związanych z działalnością gospodarczą przez cały rok (chyba że tę działalność wyrejestruje w urzędzie gminy). - wynajmowane są pokoje w budynkach mieszkalnych - budynki są położone na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym - liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza 5 - korzystają z nich osoby przebywające na wypoczynku - art. 21 ust. 1 pkt 71 updof dotyczący dochodów ze sprzedaży surowców roślin zielarskich i ziół dziko rosnących leśnych, jagód, owoców leśnych i grzybów - ze zbioru dokonywanego osobiście lub z udziałem członków najbliższej rodziny, - art. 21 ust. 1 pkt 72 updof dotyczący dochodów ze sprzedaży produktów roślinnych i zwierzęcych pochodzących z własnej uprawy lub hodowli (jeśli nie jest ona prowadzona w ramach tzw. działów specjalnych produkcji rolnej), przerobionych sposobem przemysłowym, jeśli przerób ten polega na kiszeniu produktów roślinnych lub przetwórstwie mleka albo na uboju zwierząt rzeźnych i obróbce poubojowej tych zwierząt, w tym również na rozbiorze, podziale i klasyfikacji mięsa. Natomiast dochód ze sprzedaży produktów roślinnych i zwierzęcych, pochodzących z gospodarstwa rolnego (także warzyw, owoców, ryb), w stanie nieprzetworzonym w ogóle nie podlega przepisom ustawy o podatku dochodowym. Zatem, oferując takie produkty gościom w gospodarstwie agroturystycznym, nie płaci się podatku dochodowego. - najemcą jest turysta - wynajmujemy budynek mieszkalny - budynek znajduje się na obszarze wiejskim - wynajmującym jest osoba ze stałym miejscem pobytu w gminie położonej na tym terenie, - liczba pokoi przeznaczonych do wynajęcia nie przekracza 5
Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL