Mali operatorzy pozbawieni wsparcia na zielony prąd

Mechanizm udzielania dotacji na modernizację energetyki faworyzuje państwowe firmy – wskazują niezależni dystrybutorzy prądu.

Publikacja: 07.12.2023 07:17

Mali operatorzy pozbawieni wsparcia na zielony prąd

Foto: Bloomberg

Ponad 4 mld zł z unijnych programów na innowacje energetyczne mogło trafić tylko do państwowych gigantów energetycznych, z pominięciem mniejszych operatorów. Tak wynika ze sformułowania warunków dla podmiotów ubiegających się o wsparcie na zieloną energię. To dyskryminacja – uważa Krajowa Izba Klastrów Energii i Odnawialnych Źródeł Energii (KIKE), organizacja grupująca niezależnych dystrybutorów.

Zarzut Izby dotyczy pięciu programów z tzw. Funduszu Modernizacyjnego, zasilanego przez środki Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) ze sprzedaży uprawnień do emisji dwutlenku węgla przysługujących poszczególnym krajom członkowskim. Programy przewidują wsparcie m.in. przy budowie stacji ładowania aut elektrycznych zakupu inteligentnych liczników, tworzeniu magazynów energii czy modernizacji inteligentnej, elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej.

Teoretycznie dostęp był równy dla wszystkich podmiotów. W praktyce jednak firmy starające się o te środki napotykały w regulaminach naboru dodatkowy warunek. Musiały oświadczyć, że zajmują się wyłącznie dystrybucją prądu. I nie chodziło tylko o niepodejmowanie innej działalności gospodarczej, ale o spełnienie warunku tzw. unbundlingu. To reguła z art. 9d ust. 1h ustawy prawo energetyczne, przewidująca obowiązek oddzielenia produkcji od dystrybucji energii. Dotyczy wyłącznie operatorów, którzy obsługują ponad 100 tys. odbiorców.

W praktyce taki warunek eliminuje zatem mniejsze firmy z ubiegania się o wsparcie. Jak się dowiedziała „Rzeczpospolita”, wnioski takich właśnie mniejszych firm, złożone wiosną 2023 r., nie zostały rozpatrzone. O podstawę takiego różnicowania warunków dostępu zapytaliśmy Ministerstwo Klimatu, a także Narodowy Fundusz Środowiska i Gospodarki Wodnej, który przyjmuje wnioski o wsparcie.

Z odpowiedzi z biura prasowego NFŚiGW wynika, że taki warunek jest nieprzypadkowy, a konsultowano go z EBI oraz z radą konsultacyjną działającą przy ministrze klimatu i środowiska. „Zasada »unbundlingu« w różnej jej formach jest bowiem najsilniejszym gwarantem, że środki z takiej działalności są przeznaczane na inwestycje ściśle związane z dystrybucją energii elektrycznej” – czytamy w wyjaśnieniach z Funduszu.

– Nie uwzględniono głosu i stanowiska małych operatorów, ponieważ wynik konsultacji wyraźnie dyskryminuje tę grupę podmiotów działających na rynku energetycznym – podkreśla Sławomir Nowicki, członek zarządu KIKE. Przypomina on, że cele Funduszu Modernizacyjnego nie są ograniczone do największych podmiotów, lecz dotyczą transformacji całego rynku. Dodaje, że wydawanie pieniędzy z programów wsparcia i tak jest ściśle monitorowane.

– Dokumentacja naborowa bardzo precyzyjnie określa, co może podlegać dofinansowaniu. Proces weryfikacji zasadności wydatków odbywa się na etapie rozpatrywania wniosku, jak również w trakcie realizacji wniosków o płatność. Po wykonaniu zadania następuje kontrola, której negatywny wynik może wymagać zwrotu dotacji – tłumaczy Nowicki.

Takie bariery dla mniejszych operatorów energii mogą naruszać prawo. Jak zauważa dr Magdalena Porzeżyńska, radca prawny w kancelarii Brysiewicz Bokina i Wspólnicy, podstawą programów związanych z nowoczesną energetyką jest osiągnięcie pewnych celów klimatycznych. Wprowadzanie dodatkowych warunków, niezwiązanych z tymi celami, może naruszać podstawowe zasady regulujące korzystanie z funduszy.

– Nawet jeśli w warunkach realizacji programu pojawia się ograniczenie dostępności tylko dla podmiotów podlegających tzw. unbundlingowi, jest to wyraźne i nieuzasadnione pozbawienie dostępu do wsparcia mniejszych podmiotów z rynku energii, które temu obowiązkowi nie podlegają. Może to stać w sprzeczności z zasadami przejrzystości, rzetelności i bezstronności, którymi musi kierować się instytucja wybierająca projekt do dofinansowania zgodnie z tzw. ustawą wdrożeniową – mówi prawniczka.

I wyjaśnia, że chodzi w praktyce o art. 45 ustawy o zasadach realizacji zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021–2027.

Ponad 4 mld zł z unijnych programów na innowacje energetyczne mogło trafić tylko do państwowych gigantów energetycznych, z pominięciem mniejszych operatorów. Tak wynika ze sformułowania warunków dla podmiotów ubiegających się o wsparcie na zieloną energię. To dyskryminacja – uważa Krajowa Izba Klastrów Energii i Odnawialnych Źródeł Energii (KIKE), organizacja grupująca niezależnych dystrybutorów.

Zarzut Izby dotyczy pięciu programów z tzw. Funduszu Modernizacyjnego, zasilanego przez środki Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) ze sprzedaży uprawnień do emisji dwutlenku węgla przysługujących poszczególnym krajom członkowskim. Programy przewidują wsparcie m.in. przy budowie stacji ładowania aut elektrycznych zakupu inteligentnych liczników, tworzeniu magazynów energii czy modernizacji inteligentnej, elektroenergetycznej sieci dystrybucyjnej.

Pozostało 80% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Kup teraz
Sądy i trybunały
Sędzia Barbara Piwnik: To co się dzieje jest dla mnie nie do zniesienia
Materiał Promocyjny
Elektrownie jądrowe to naturalny dla Warty obszar zainteresowań
Prawo karne
Niesłusznie spędził w więzieniu 18 lat. Historia Tomasza Komendy wstrząsnęła Polską
Sądy i trybunały
Rzecznik dyscyplinarny uderza w sędzię SN. Chce ją odsunąć od głośnej sprawy
Spadki i darowizny
Notariusz: Odrzucanie spadków wciąż z pułapkami na obywateli
Prawo dla Ciebie
Sądowa porażka Macieja Wąsika. Jest prawomocny wyrok
Konsumenci
Kredyt na 30 lat spłacony w 19 miesięcy. Czy bank powinien zwrócić prowizję?