fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

ZUS

Gra na automatach pozbawi zasiłku chorobowego

Fotolia.com
Wielogodzinne wyjście z domu, aby grać na maszynach, może zostać uznane za niewłaściwe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego, jeśli negatywnie wpływa na stan zdrowia ubezpieczonego.
Osoba, która w czasie orzeczonej niezdolności do pracy wykonuje pracę zarobkową lub wykorzystuje zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z jego celem, traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres orzeczonej w nim niezdolności do pracy. Taką sankcję przewiduje art. 17 ust. 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn. DzU z 2017 r., poz. 1368 ze zm.). Na gruncie tej regulacji często dochodzi do sporów ubezpieczonych z ZUS.
Wykonywanie w czasie zwolnienia lekarskiego pracy zarobkowej oraz wykorzystywanie tego zwolnienia niezgodnie z celem to dwie alternatywne przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego. Zatem utratę świadczenia spowoduje stwierdzenie przez ZUS tylko jednej z tych okoliczności.

Niezgodnie z celem

Za wykorzystywanie zwolnienia od pracy niezgodnie z jego celem uważa się nieprzestrzeganie wskazań lekarskich, np. nakazu leżenia w łóżku, zakazu wykonywania różnych prac domowych, czy pracy w gospodarstwie rolnym itp. Ubezpieczony nie powinien więc np. dźwigać ciężarów, pomagając przy przeprowadzce, remoncie albo budowie domu, gdy ma chory kręgosłup lub serce, czy też uprawiać sportów wymagających dużego wysiłku niewskazanych przy jego stanie zdrowia. Takie postępowanie jest bowiem sprzeczne z celem, w jakim udzielono zwolnienia lekarskiego. Tym celem jest podjęcie przez ubezpieczonego koniecznego leczenia i wypoczynku prowadzącego do odzyskania zdolności do pracy oraz podjęcia pracy lub działalności zarobkowej.

Zakazana aktywność

Wątpliwości, czy zwolnienie lekarskie było wykorzystywane niezgodnie z jego celem, rozstrzyga właściwy oddział ZUS, uzyskując w miarę potrzeby opinię lekarza leczącego. Natomiast na etapie postępowania sądowego pomocna bywa opinia lekarza biegłego sądowego.
W orzecznictwie sądowym wyraźnie wskazano, że wykonywanie czynności, które mogą przedłużyć okres niezdolności do pracy, zawsze oznacza wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z jego celem. Celem zwolnienia od pracy jest bowiem odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy. Przeszkodę w jego osiągnięciu może stanowić zarówno wykonywanie pracy zarobkowej (co przesądził ustawodawca), jak i inne zachowania ubezpieczonego, utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję (por. wyrok Sądu Najwyższego z 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05).
Za takie zachowanie uznano też kilkugodzinne granie na automatach poza domem. Nie sprzyjało ono bowiem rekonwalescencji ubezpieczonego. Tak wskazał SN w uzasadnieniu wyroku z 26 lipca 2011 r. (I PK 22/11). W tej konkretnej sprawie ustalono bowiem, że przy schorzeniu, na jakie cierpiał chory, chodzenie nie było wskazane i powinno ograniczać się do niezbędnych czynności. Wielogodzinne wyjście do galerii handlowej, w tym długotrwała gra na automatach, nie stanowiły czynności niezbędnych i wpływało to negatywnie na stan zdrowia ubezpieczonego. Takie zachowanie uzasadniało więc pozbawienia go prawa do zasiłku chorobowego.

Wskazanie „może chodzić"

W orzecznictwie wskazywano także, że adnotacja na zwolnieniu lekarskim o treści „pacjent może chodzić" nie usprawiedliwia wykonywania pracy przez pracownika, którego taka adnotacja dotyczy. Taki zapis upoważnia go jedynie do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, np. poruszania się po mieszkaniu, udania się na zabieg czy kontrolę lekarską. Tak wskazywał m.in. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z 12 listopada 2002 r. (III AUa 3189/01).

Kontrola płatnika lub ZUS

Do przeprowadzania kontroli wykorzystywania zwolnień uprawniony jest ZUS oraz ci płatnicy składek, którzy do ubezpieczenia chorobowego zgłaszają więcej niż 20 ubezpieczonych. Kontrola zwolnień lekarskich obejmuje sprawdzenie, czy:
1) zaświadczenie lekarskie jest autentyczne i czy faktycznie wystawił je podpisany na nim lekarz (kontrola formalna),
2) ubezpieczony wykorzystuje zwolnienie lekarskie zgodnie z jego przeznaczeniem (kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień od pracy).

Przykład

Pani Danuta pracuje w hurtowni. Z powodu schorzeń kręgosłupa w odcinku lędźwiowym uzyskała zwolnienie lekarskie na okres trzech tygodni. W piątym dniu tego zwolnienia postanowiła pomóc siostrze przy prowadzeniu sklepu z owocami. Kontrolerzy ZUS zastali ją przy przenoszeniu ciężkich skrzynek z jabłkami. Uznali, że wykorzystuje zwolnienie w sposób sprzeczny z jego przeznaczeniem, gdyż wykonywanie tych czynności wpływało ujemnie na jej stan zdrowia. Oddział ZUS wydał decyzję o pozbawieniu jej zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.
Autor jest sędzią Sądu Okręgowego w Kielcach

Sąd rozpatrzy argumenty w odwołaniu

Ubezpieczony, który otrzymał z ZUS decyzję o pozbawieniu go prawa do zasiłku chorobowego za okres zwolnienia lekarskiego, może się od niej odwołać do właściwego sądu rejonowego, w którym znajduje się wydział pracy i ubezpieczeń społecznych. Pouczenie o tym prawie powinna zawierać treść decyzji ZUS.
Odwołanie wnosi się do sądu, ale za pośrednictwem oddziału ZUS, który wydał zaskarżoną decyzję. Warto podać w nim zarzuty wobec decyzji, czyli wskazać, co kwestionuje się w ustaleniach ZUS, będących podstawą wydania decyzji. Można także wskazać wnioski dowodowe, mające wykazywać wadliwość zaskarżonej decyzji (np. wnioskować o przesłuchanie świadków czy dołączenie dokumentów lekarskich, ewentualnie opinie biegłych).
Sprawa toczy się przed sądem w trybie procesu, gdzie ubezpieczony i ZUS są równorzędnymi stronami. Daje to ubezpieczonemu możliwość wykazywania, że wbrew twierdzeniom ZUS nie wykonywał pracy zarobkowej lub też że nie wykorzystywał zwolnienia lekarskiego niezgodnie z jego przeznaczeniem. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd rozstrzyga, czy oddalić odwołanie, czy też zmienić zaskarżoną decyzję ZUS, uznając, że nie zachodzą podstawy do pozbawienia ubezpieczonego prawa do zasiłku chorobowego za okres zwolnienia lekarskiego.
Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
REKLAMA
REKLAMA