fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Ustrój i kompetencje

Gospodarowanie mieniem gminy należy do kompetencji wójta

Fotorzepa, Magda Starowieyska
Rada gminy ma prawo określić zasady zarządu mieniem. Nie może jednak przejmować uprawnień wykonawczych wójta.

Do zadań wójta (burmistrza, prezydenta miasta) należy m.in. gospodarowanie mieniem komunalnym – tak stanowi art. 30 ust. 2 pkt 3 ustawy o samorządzie gminnym (dalej u.s.g.). Mieniem komunalnym jest własność i inne prawa majątkowe należące do poszczególnych gmin i ich związków oraz mienie innych gminnych osób prawnych, w tym przedsiębiorstw (art. 43 u.s.g.). Uprawnienia wójta dotyczą jednak tylko mienia gminy.

Zasadą jest, że kompetencja do podejmowania wszelkich decyzji w zakresie gospodarowania mieniem gminy należy wyłącznie do wójta, a rada gminy może wypowiadać się w tych sprawach tylko w przypadkach wskazanych w ustawie (np. w art. 18 ust. 2 pkt 9 u.s.g. czy w art. 14 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami - por. tabela). Z uwagi na to, że uprawnienia rady gminy w omawianym zakresie są wyjątkiem od zasady wyłączności wójta, poszczególne przepisy zawierające kompetencje rady do dokonywania określonych czynności należy wykładać ściśle (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 11 lipca 2012 r., sygn. II CSK 621/11, LEX nr 1228434).

Oświadczenie woli w imieniu gminy

Zgodnie z art. 31 u.s.g. to wójt kieruje bieżącymi sprawami gminy i reprezentuje ją na zewnątrz. Oświadczenie woli w imieniu gminy w zakresie zarządu mieniem składa jednoosobowo wójt albo działający na podstawie jego upoważnienia zastępca wójta samodzielnie bądź wraz z inną osobą upoważnioną przez wójta (art. 46 ust. 1 u.s.g.). W przypadku, gdy czynność prawna może spowodować powstanie zobowiązań pieniężnych, do jej skuteczności potrzebna jest kontrasygnata skarbnika gminy (głównego księgowego budżetu) lub upoważnionej przez niego osoby (art. 46 ust. 3 u.s.g.). Nawet wówczas, gdy dokonanie przez wójta określonej czynności dotyczącej mienia gminy wymaga uchwały rady, to ta uchwała jest kierowana tylko do wójta, a nie do osoby trzeciej (np. kontrahenta gminy).

Do zawarcia umowy potrzebne jest złożenie oświadczenia woli przez wójta. Uchwała rady gminy określająca np. zasady zbywania nieruchomości jest wskazówką dla wójta. Uchwała rady nie jest natomiast oświadczeniem woli strony umowy ani przyrzeczeniem zawarcia umowy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 13 grudnia 2007 r., sygn. II SA/Sz 591/07, LEX nr 463857). Podejmowanie czynności z zakresu prawa cywilnego należy do kompetencji wójta, któremu nie można – bez wyraźnego upoważnienia ustawowego - narzucać elementów umowy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 lipca 2014 r., sygn. I OSK 873/14, LEX nr 1573820).

Przykład:

Załóżmy, że rada gminy określiła zasady zbywania gminnych nieruchomości (zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g.), a dana osoba spełnia warunki określone w tej uchwale. Z uchwały rady nie wynika jednak dla tej osoby prawo żądania, aby gmina sprzedała jej nieruchomość. Rada nie może wskazać wójtowi z kim umowa ma być zawarta. Również kształtowanie postanowień umowy powinno mieć miejsce przy jej zawieraniu, a nie w uchwale rady gminy (por. np. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z 28 stycznia 2016 r., znak NK-N.4131.79.1.2015.MC, Dz.Urz. woj. dolno. z 2016 r. poz. 660). Natomiast w razie zawarcia umowy przez gminę oraz późniejszego sporu z kontrahentem, rada nie może np. nakazać wójtowi zakończenia sporu ugodą. W wyroku WSA we Wrocławiu z 11 września 2013 r. (sygn. III SA/Wr 560/13, LEX nr 1380481) zwrócono uwagę, że rada gminy nie jest uprawniona do podjęcia uchwały umocowującej wójta do zawarcia ugody sądowej czy pozasądowej o określonej treści. Nie może także upoważnić wójta do wystąpienia z powództwem – w razie braku możliwości zawarcia ugody bądź upoważnić wójta do udzielenia pełnomocnictwa procesowego w imieniu gminy wskazanemu imiennie adwokatowi.

Zakres zwykłego zarządu

W art. 18 ust. 2 pkt 9 u.s.g. mowa jest o sprawach majątkowych gminy, przekraczających zakres zwykłego zarządu. W rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewody Łódzkiego z 2 października 2008 r. (znak ON-I-0911/405/ 08, LEX nr 492890) zwrócono uwagę, że czynność prawna polegająca na nieodpłatnym przejęciu nieruchomości, niepociągająca za sobą obciążeń ani strat dla gminy, nie wykracza poza zakres zwykłego zarządu, w związku z czym kompetencje w tym zakresie przysługują wójtowi.

Natomiast każda sprzedaż nieruchomości lub jej części należy do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, w związku z czym powstaje podstawa do zastosowania art. 18 ust. 2 pkt 9 lit. a u.s.g. Dotyczy to także wydzierżawienia części nieruchomości (wyrok WSA w Gdańsku z 21 stycznia 2015 r., sygn. II SA/Gd 719/14, LEX nr 1654413). Ograniczenia dotyczące nieruchomości nie dotyczą mienia ruchomego. Rada gminy nie podejmuje więc np. uchwały w sprawie zakupu samochodów przez wójta (por. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Podlaskiego z 22 sierpnia 2007 r., znak NK.II.KK.0911-123/07, www.bip.bialystok.uw.gov.pl).

Rada gminy określa zasady wnoszenia, cofania i zbywania udziałów i akcji przez wójta. W wyroku WSA we Wrocławiu z 11 stycznia 2005 r. (sygn. II SA/Wr 2377/03, LEX nr 144534) zwrócono jednak uwagę, że wykonywanie przysługujących gminie praw z udziałów i akcji należy do kompetencji wójta. To wójt jest wyłącznie uprawniony do podejmowania decyzji dotyczących kandydatów na członków organów kontrolnych w spółkach prawa handlowego, w których gmina posiada udziały lub akcje. Do zakresu uprawnień rady gminy należy także ustalanie maksymalnej wysokości pożyczek i poręczeń udzielanych przez wójta w roku budżetowym. Jednak to wójt decyduje o tym, komu i na jaki okres udzielić poręczenia (por. uchwała Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Opolu z 20 maja 2004 r., znak 10/61/2004, LEX nr 149219).

Uchwalanie zasad przez radę gminy

Zgodnie z art. 40 ust. 2 pkt 3 i 4 u.s.g. rada gminy może wydawać akty prawa miejscowego ustalające zasady zarządu mieniem gminy oraz zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej. Zasady uchwalane przez radę musi cechować pewna doza ogólności. Zasady zarządu mieniem gminy to zbiór podstawowych reguł postępowania wójta, z pominięciem szczegółowych postanowień przewidzianych do konkretyzacji w umowie zawieranej przez gminę reprezentowaną przez jej organ wykonawczy (wyrok WSA w Gliwicach z 5 marca 2012 r., sygn. II SA/Gl 194/12, LEX nr 1138406). Natomiast uprawnienie do ustalania zasad i trybu korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oznacza kompetencję rady do wprowadzenia reguł dotyczących sposobu zachowania się podmiotów, które przebywają na tych terenach lub w obiektach. Dopóki zasady i tryb korzystania z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej nie zostaną uregulowane uchwałą rady, możliwość korzystania z nich ograniczają tylko przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Kwestii tych nie może rozstrzygać wójt zarządzeniem (por. wyrok WSA w Gdańsku z 18 stycznia 2017 r., sygn. II SA/Gd 587/16, LEX nr 2220986). Natomiast rada nie może uregulować zagadnień zastrzeżonych do właściwości wójta.

Przykład:

Rada gminy chce uchwalić regulamin korzystanie z cmentarza komunalnego. Przysługuje jej takie uprawnienie. Rada nie może jednak np. wskazać administratora cmentarza. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn. DzU z 2017 r. poz. 912 ze zm.) utrzymanie cmentarzy komunalnych i zarządzanie nimi należy do właściwych wójtów, na których terenie cmentarz jest położony. Jedynym podmiotem uprawnionym do wyznaczenia administratora jest wójt (por. np. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 8 grudnia 2016 r., sygn. II SA/Go 880/16, LEX nr 2179043).

Autorka jest racą prawnym

art. 18 ust. 2 pkt 9-10, art. 30 ust. 2 pkt 3, art. 31, art. 40 ust. 2 pkt. 3-4, art. 41 ust. 1 art. 43, art. 46 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. DzU z 2019 r. poz. 506)

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA