fbTrack
REKLAMA
REKLAMA

Rachunkowość

Wycena materiałów - surowców w trakcie roku obrotowego

123RF
Rzeczowe składniki aktywów obrotowych wykazuje się na dzień bilansowy w kwocie uwzględniającej zmniejszenie ich wartości użytkowej lub handlowej, czyli po skorygowaniu o ewentualne odpisy aktualizujące.

Na przedsiębiorstwach ciąży obowiązek przeprowadzania na ostatni dzień każdego roku obrotowego inwentaryzacji m.in. rzeczowych składników aktywów obrotowych, w tym także zaliczanych do nich materiałów, drogą spisu ich ilości z natury, wyceny tych ilości, porównania wartości z danymi ksiąg rachunkowych oraz wyjaśnienia i rozliczenia ewentualnych różnic (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości; dalej: uor). Termin i częstotliwość inwentaryzacji zapasów materiałów (wyjątek stanowią materiały odpisane w koszty na dzień ich zakupu i wymagające ustalania ich stanu, jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu, nie później niż na dzień bilansowy) uważa się za dotrzymane, jeżeli ich inwentaryzację rozpoczęto nie wcześniej niż trzy miesiące przed końcem roku obrotowego, a zakończono do 15 dnia następnego roku, a ustalenie stanu nastąpiło przez dopisanie lub odpisanie od stanu stwierdzonego drogą spisu z natury lub potwierdzenia salda – przychodów i rozchodów (zwiększeń i zmniejszeń), jakie nastąpiły między datą spisu lub potwierdzenia a dniem ustalenia stanu wynikającego z ksiąg rachunkowych.

Uwaga! Stan wynikający z ksiąg rachunkowych nie może być ustalony po dniu bilansowym.

Trzeba także pamiętać, że materiały znajdujące się w strzeżonych składowiskach i objęte ewidencją ilościowo-wartościową mogą być inwentaryzowane raz w ciągu dwóch lat (spisywane sukcesywnie lub jednorazowo na określony dzień), natomiast zapasy materiałów (opakowań) objęte ewidencją wartościową w punktach obrotu detalicznego jednostki – raz w roku (niekoniecznie na dzień bilansowy).

Co ustalono podczas spisu

Rzeczowe składniki aktywów obrotowych podlegają wycenie na dzień bilansowy. Wycena ta powinna uwzględniać – zgodnie z wyrażoną w art. 7 ust. 1 pkt 1 uor zasadą ostrożności – ich ewentualną, trwałą utratę wartości użytkowej lub handlowej, uzasadniającą dokonanie (nie rzadziej niż na dzień bilansowy) odpisu aktualizującego, doprowadzającego ich wartość wynikającą z ksiąg rachunkowych do ceny sprzedaży netto, względnie wartości godziwej (art. 28 ust. 1 pkt 6 i ust. 7 uor). Odpisy aktualizujące wartość materiałów, dokonane w związku z utratą ich wartości oraz wynikające z wyceny według cen sprzedaży netto zamiast według cen nabycia (zakupu), zalicza się do pozostałych kosztów operacyjnych. Zgodnie z pkt 1.5 KSR nr 4 „Utrata wartości aktywów", jeżeli na dzień bilansowy wynikająca z ewidencji księgowej wartość wycenianego składnika aktywów (np. materiałów) jest wyższa od korzyści ekonomicznych, jakie on przyniesie, oznacza to wówczas, że taki składnik aktywów utracił – w zależności od sytuacji – całkowicie lub częściowo zdolność do generowania na rzecz podmiotu korzyści ekonomicznych, czego konsekwencją jest konieczność dokonania odpisu aktualizującego, obniżającego jego wartość na dzień bilansowy.

Na tworzenie odpisów aktualizujących wartość rzeczowych aktywów obrotowych, w tym materiałów, mają wpływ przesłanki, uzasadniające potrzebę dokonywania takich odpisów, np.:

- ujawnione podczas inwentaryzacji różnice między ich niższym stanem faktycznym, a wyższym stanem wykazanym w księgach rachunkowych jednostki (będące efektem kradzieży, uszkodzenia lub spowodowane ubytkami naturalnymi, obejmującymi, m.in.: zepsucie, przeterminowanie, parowanie, wysychanie, czy wietrzenie surowców), a także

- w przypadku potencjalnego zbytu materiałów – czynniki determinujące ich sprzedaż, takie jak: popyt rynkowy, postęp techniczny, preferencje nabywców czy sezonowość. Inną przyczyną utraty wartości materiałów może być prawdopodobny na dzień bilansowy wzrost szacowanych nakładów, koniecznych do sfinalizowania ich sprzedaży, czy też fakt, że ceny nabycia (zakupu) materiałów – z uwagi na niekorzystne transakcje albo koszty wytworzenia produktów – z uwagi na rozruch lub wygaszanie procesu produkcji – są wyższe od cen ich sprzedaży netto (pkt 6.3.9. KSR nr 4).

Metoda przyjęta w jednostce

Sposób wykazania w ewidencji księgowej, na dzień bilansowy, korekty wartości zapasów materiałów, wynikającej z ksiąg rachunkowych na ten dzień o odpis aktualizujący – wobec ich wyceny w cenie sprzedaży netto – zależy przyjętego w danej firmie rozwiązani ewidencyjnego.

Odpis aktualizujący może zostać potraktowany jako aktualizacja wyceny materiałów, spowodowanej utratą ich wartości, bądź też wyodrębniony jako odchylenie od cen ewidencyjnych materiałów. W obu przypadkach odpis pomniejsza wynikającą z ksiąg wartość surowców, a ich późniejszy – częściowy lub całkowity rozchód – oznacza konieczność określenia części odpisu, wymagającego wyksięgowania, w następstwie tym rozchodu.

Faktyczne lub ewidencyjne

Na materiały (surowce) składają się te komponenty rzeczowych aktywów obrotowych (zapasów), które są nabywane w celu zużycia na własne potrzeby przedsiębiorstwa (art. 3 ust. 1 pkt 19 uor). Dysponowanie zapasami surowców odgrywa kluczową rolę w procesie zapewnienia ciągłości wytwarzania gotowych produktów. Materiały mogą też stanowić przedmiot obrotu handlowego.

Wycena materiałów w trakcie roku obrotowego może następować przy wykorzystaniu rzeczywistych (faktycznych) cen zakupu lub nabycia, a także według stałych lub zmiennych cen ewidencyjnych. Podmioty mogą również zrezygnować z wyceny i odpisać wartość materiałów bezpośrednio w koszty, na dzień ich zakupu. Wiąże się to jednak z wymogiem określenia stanu materiałów i jego wyceny oraz korekty kosztów o wartość tego stanu, najpóźniej na koniec roku obrotowego. Na dzień bilansowy, materiały należy natomiast doprowadzić do ich wartości realnej, tj. wycenić według cen nabycia (względnie zakupu), nie wyższych jednak od cen ich sprzedaży netto na ten dzień (czyli możliwych do uzyskania na dzień bilansowy cen ich sprzedaży, bez VAT i podatku akcyzowego, pomniejszonych o rabaty, opusty i inne podobne zmniejszenia oraz koszty związane z przystosowaniem materiałów do sprzedaży i dokonaniem tej sprzedaży, a powiększonych o należną dotację przedmiotową). Jeżeli nie jest możliwe ustalenie ceny ich sprzedaży netto (np. w na podstawie cen według własnego cennika jednostki, cen stosowanych przez konkurentów czy cen wynikających z umów zawartych z odbiorcami, jeżeli są one wiarygodne), wówczas należy w inny sposób określić wartość godziwą materiałów na dzień bilansowy (tj. wartość, po której materiały mogłyby zostać zbyte w tej dacie).

Są powiązania

Wycena materiałów jest skorelowana z wartością wytworzonych przy ich użyciu innych aktywów (np. produktów gotowych, środków trwałych w budowie). Służące do produkcji składniki zapasów (np. materiały) wyceniane są w cenach nabycia (zakupu) tylko wówczas, gdy przewiduje się, że inne aktywa (np. wyroby gotowe, środki trwałe w budowie), w skład których takie składniki zapasów (materiały) wejdą w przyszłości, zgodnie z ich przeznaczeniem gospodarczym, wygenerują na rzecz podmiotu oczekiwane korzyści ekonomiczne (zyski). W razie natomiast, gdy przewiduje się, że z aktywów, w skład których wejdą aktualnie wyceniane składniki zapasów (surowce), przyszłe korzyści ekonomiczne będą najprawdopodobniej niższe od pierwotnie planowanych (lub też aktywa te przyniosą straty), wówczas wartość bilansowa takich zapasów (materiałów) powinna być ustalana na poziomie cen sprzedaży netto, pod warunkiem jednak, że są one niższe od cen nabycia lub zakupu tych zapasów. Podobnie, w przypadku, gdy firma utrzymuje zapasy materiałów w ilości przydatnej gospodarczo, to ilości te wycenia się w cenach nabycia (zakupu). Jeżeli natomiast jednostka utrzymuje zapasy surowców w ilości przekraczającej jej potrzeby gospodarcze uznane za normalne, wówczas ilości nadmierne powinny być wyceniane w cenach sprzedaży netto, pod warunkiem że są one niższe od cen nabycia lub zakupu tych składników zapasów (pkt 6.3.12. KSR nr 4 „Utrata wartości aktywów"). ?

Źródło: Rzeczpospolita
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
REKLAMA
NAJNOWSZE Z RP.PL
REKLAMA
REKLAMA