Aplikacje/egzaminy

Egzamin zawodowy 2018: warto ćwiczyć kazusy karne

Fotorzepa, Jerzy Dudek
Rok temu u radców prawnych 38 proc. ocen niedostatecznych padło na prawie karnym. U adwokatów 18 proc.

20 marca 2018 r. o godz. 10 rozpocznie się egzamin zawodowy dla adwokatów i radców prawnych 2018. Na pierwszy dzień zaplanowano zadanie z prawa karnego. Dzień drugi to rozwiązanie zadania z zakresu prawa cywilnego lub rodzinnego. Trzeci dzień egzaminu zaplanowano na zadanie z prawa gospodarczego. I dzień ostatni, a w nim dwie części – czwarta i piąta, obejmująca rozwiązanie zadań z zakresu prawa administracyjnego i z zasad wykonywania zawodu lub zasad etyki. Jak co roku wraz z Wydawnictwem CH Beck pomagamy przygotować się do każdej z części egzaminu. Dziś publikujemy dalszy ciąg kazusów z prawa karnego wraz z prawidłowymi odpowiedziami.

Kazus 1

Marek M. został skazany za to, że 26.5.2014 r. w Warszawie, działając w warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 K.k., wspólnie z innymi osobami dokonał kradzieży dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego o nr rej. XXX. Sąd z mocy art. 275 § 1 K.k w zw. z art. 64 § 1 K.k. wymierzył mu karę 7 miesięcy pozbawienia wolności oraz za to, że w tym samym czasie i miejscu, działając w warunkach powrotu do przestępstwa określonych w art. 64 § 1 K.k., wspólnie z drugą osobą dokonał zaboru w celu krótkotrwałego użycia cudzego, wymienionego wyżej pojazdu samochodowego o wartości 18 tys. zł na szkodę Mieczysława B., który porzucił uszkodzony w rowie, z mocy art. 289 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. skazał na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 85 § 1 K.k. i art. 86 § 1 K.k. wymierzono Markowi M. łączną karę roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności. Na podstawie art. 46 § 1 K.k. Sąd Rejonowy zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Mieczysława B. kwoty 18 tys. zł wraz z ustawowymi odsetkami od 26.5.2014 r. do dnia zapłaty. Oskarżony przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów.

Zadanie

- Czy obrońca oskarżonego powinien zaskarżyć wyrok, a jeśli tak, to w jakiej części i jaki powinien postawić zarzut i wniosek końcowy?

Odpowiedź do kazusu 1

Obrońca oskarżonego powinien zaskarżyć wyrok w zakresie czynu z pkt 1 w całości, zaś w zakresie czynu z pkt 2 w zakresie orzeczenia o karze i środkach. Odnośnie do czynu z pkt 1 powinien postawić zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 275 § 1 K.k., przez błędne zastosowanie tego przepisu, w sytuacji gdy dowód rejestracyjny pojazdu nie stanowi dokumentu stwierdzającego prawa majątkowe do tego pojazdu, a zatem nie jest dokumentem objętym normą zawartą w przedmiotowym przepisie. W zakresie czynu z pkt 2, Sąd Rejonowy dopuścił się zaś obrazy art. 46 § 1 K.k., bowiem zobowiązał oskarżonego do naprawienia szkody w całości przez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego Mieczysława B. kwoty 18 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami, w sytuacji gdy art. 46 § 1 K.k. nie daje podstaw do zasądzenia odsetek. Z wyroku SN z 4.2.2002 r. (II KKN 385/01) wynika bowiem, że szkoda, do której naprawienia sąd zobowiązuje sprawcę, to równowartość rzeczywistej szkody wynikłej bezpośrednio z przestępstwa i nie jest dopuszczalne uwzględnienie przy ustaleniu jej wysokości tych składników i elementów, które wynikły z następstw czynu, np. odsetek. Jest także oczywiste, że dowód rejestracyjny pojazdu stwierdza nie prawo majątkowe osoby związanej z tym pojazdem, tylko administracyjne dopuszczenie pojazdu do ruchu. Zatem dowód rejestracyjny nie należy do kategorii dokumentów stwierdzających prawo majątkowe, dysponowanie którym stanowi przedmiot ochrony wymieniony w tym opisie strony przedmiotowej występku określonego w art. 275 § 1 K.k. Zachowanie oskarżonego należy zatem rozpatrywać w kontekście wypełnienia znamion przestępstwa wymienionego w art. 276 K.k. Działanie oskarżonego polegające na usunięciu spod władztwa osoby uprawnionej dokumentu, którym sprawca nie ma prawa wyłącznie rozporządzać, oznacza pozbawienie dotychczasowego dysponenta dowodu rejestracyjnego władztwa nad nim. Obrońca oskarżonego powinien wnosić o zmianę zaskarżonego wyroku i przyjęcie, że zachowanie oskarżonego w zakresie czynu z pkt 1 wyczerpało dyspozycję określoną w art. 276 K.k. i złagodzenie orzeczonej kary oraz o zmianę wyroku w zakresie czynu z pkt 2 przez uchylenie opartego na treści art. 46 § 1 K.k. orzeczenia w części zasądzającej odsetki od zasądzonej kwoty.

Uwaga!

Należy pamiętać, że od 1 lipca 2015 r. uległa zmianie treść art. 46 § 1 K.k. i od tej daty przy orzekaniu obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonego Sąd stosuje przepisy prawa cywilnego, co oznacza, że może zasądzić określoną kwotę wraz z odsetkami, jak również może określić termin realizacji tego obowiązku. Zatem jeżeli obecnie Sąd na podstawie art. 46 § 1 K.k. zasądzi od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego określoną kwotę wraz z ustawowymi odsetkami, to brak jest podstaw do postawienia zarzutu obrazy prawa materialnego, tj. art. 46 §1 K.k. Jednocześnie jednak należy pamiętać o treści art. 4 §1 K.k.

Kazus 2

Prokurator w trybie art. 335 § 1 K.p.k. uzgodnił z oskarżonym Zenonem Z. wyrok na wymierzenie mu kary bezwzględnej półtora roku pozbawienia wolności. Na to wyraził zgodę oskarżyciel posiłkowy – pokrzywdzony Sławomir K., który zgłosił swój akces do udziału w sprawie w charakterze oskarżyciela posiłkowego. Sąd Rejonowy wyrokiem z 20.4.2015 r. wydanym na posiedzeniu uznał Zenona Z. za winnego popełnienia ciągu 6 przestępstw oszustwa na szkodę Sławomira K. i na podstawie art. 286 § 1 K.k. w zw. z art. 91 § 1 K.k. wymierzył oskarżonemu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie na podstawie art. 69 § 1 i 2 K.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 K.k. warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat, oddając w tym czasie oskarżonego pod dozór kuratora sądowego. Ponadto, odpowiednio na podstawie art. 72 § 2 K.k. i art. 46 § 1 K.k., nałożył na oskarżonego obowiązek naprawienia szkód wyrządzonych przestępstwami, w tym na rzecz pokrzywdzonego Sławomira K. i obciążył oskarżonego kosztami sądowymi.

Zadanie

- Czy jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego widzisz powód zaskarżenia orzeczenia?

Odpowiedź do kazusu 2

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego powinien zaskarżyć przedmiotowy wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na niekorzyść oskarżonego i powinien zarzucić obrazę przepisów postępowania karnego mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 343 § 6 K.p.k., przez orzeczenie wobec oskarżonego w trybie określonym w art. 335 § 1 K.p.k. innej kary niż ta, która została uzgodniona z prokuratorem i na którą wyraził zgodę oskarżyciel posiłkowy, czego sąd w tym trybie nie mógł uczynić i co spowodowało orzeczenie wobec oskarżonego zbyt łagodnej kary pozbawienia wolności. Skarżący powinien wnosić o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu sąd powinien bowiem ustalić, czy oskarżony w dalszym ciągu aprobuje propozycje prokuratora. Artykuł 343 § 6 K.p.k. należy rozumieć w taki sposób, że sąd, wydając wyrok w tym trybie, nie ma możliwości orzeczenia innej rodzajowo kary czy też kary w innym wymiarze niż ta zaakceptowana przez strony. Jeżeli zaś sąd uzna, że uzgodnionej pomiędzy stronami kary nie może zaakceptować, to może wezwać strony do zmiany uzgodnień lub też postąpi w myśl art. 343 § 7 K.p.k., czyli rozpozna sprawę na zasadach ogólnych.

Kazus 3

Zbigniew W. stanął pod zarzutem popełnienia czynu polegającego na tym, że 19.7.2014 r. w D., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego z 22.9.2007 r. za umyślne przestępstwo podobne, zabrał w celu przywłaszczenia dwa żakiety damskie o łącznej wartości 1400 zł, działając tym samym na szkodę Janusza M., to jest dokonania występku z art. 278 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. Podczas tego samego zdarzenia oskarżony dokonał zaboru na szkodę Wiktora Z. trzech par podkoszulek męskich o wartości 180 zł i wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w D. z 13.8.2014 r., za wykroczenie stypizowane w art. 119 § 1 K.w. został prawomocnie skazany na karę grzywny. Wyrokiem z 25.1.2015 r. Sąd Rejonowy rozpoznający zdarzenie z 19.7.2014 r. dotyczące zaboru dwóch żakietów, na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 K.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 K.p.k. umorzył postępowanie karne.

Zadanie

- Czy jako pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego znajdujesz podstawę do zaskarżenia orzeczenia, a jeśli tak, to jakie należy postawić zarzuty?

Odpowiedź do kazusu 3

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego powinien dostrzec zasadność zaskarżenia przedmiotowego wyroku. Sąd Rejonowy błędnie bowiem uznał, że skoro oskarżony został skazany wyrokiem nakazowym za wykroczenie z art. 119 § 1 K.k. popełnione 19.7.2014 r., to tym samym nastąpiła powaga rzeczy osądzonej w zakresie występku z art. 278 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 K.k. Sąd Rejonowy nie miał bowiem podstaw, aby na podstawie art. 439 § 1 pkt 8 K.p.k.w zw. z art. 17 § 1 pkt 7 K.p.k. umorzyć postępowania z uwagi na powagę rzeczy osądzonej, skoro oskarżony popełnił dwa odrębne czyny na szkodę dwóch pokrzywdzonych. Ponadto postępowanie w sprawach o wykroczenia nie może być uznane za „postępowanie karne, w rozumieniu art. 17 § 1 pkt 7 K.p.k". Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego powinien zatem wyrok zaskarżyć w całości na niekorzyść oskarżonego i na podstawie art. 427 § 1 i 2 i art. 438 pkt 2 K.p.k powinien zarzucić obrazę przepisów postępowania karnego mającą wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 17 § 1 pkt 7 K.p.k., przez błędne zastosowanie tego przepisu i uznaniu, że w odniesieniu do zarzucanego oskarżonemu czynu z art. 278 § 1 K.k. w zw. z art. 64 § 1 Kk popełnionego 19.7.2014 r. w D., zaistniała ujemna przesłanka procesowa w postaci res iudicata, podczas gdy uprzednie prawomocne skazanie oskarżonego wyrokiem nakazowym Sądu Rejonowego w D. z 13.8.2014 r. za wykroczenie określone w art. 119 § 1 K.k. popełnione w tym samym miejscu i czasie nie spowodowało stanu powagi rzeczy osądzonej, gdyż dotyczyło czynu popełnionego na szkodę innego pokrzywdzonego. Podnosząc tego rodzaju zarzut, skarżący powinien wnosić o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Polecane publikacje

- Egzaminy Prawnicze Ministerstwa Sprawiedliwości. Tom 1- 4, wydanie 2018

- S. Jaworski, Apelacje cywilne i karne. 69 wzorów pism z omówieniami, 5. wydanie

- S. Jaworski, Apelacje cywilne i karne. Komentarz praktyczny z orzecznictwem. Wzory pism procesowych, 4. wydanie

- Kodeks karny. Orzecznictwo Aplikanta, 2. wydanie

- Kodeks postępowania karnego. Orzecznictwo Aplikanta, 2. wydanie

Źródło: Rzeczpospolita

REDAKCJA POLECA

NAJNOWSZE Z RP.PL