Ceny transakcyjne nieruchomości już jawne. RCN otwarty dla wszystkich

Rejestr Cen Nieruchomości to tak naprawdę 380 rejestrów prowadzonych przez każdy powiat odrębnie. Trafiają tam dane ze wszystkich aktów notarialnych z informacjami o sprzedaży działek, mieszkań, domów i innych nieruchomości z rynku pierwotnego i wtórnego. Korzystający z RCN nie widzą tylko danych osobowych czy danych firmy, które były stroną umowy. Mamy dokładny adres i opis nieruchomości. Jeśli jest to mieszkanie, to w rejestrze znajduje się informacja o jego powierzchni, kondygnacji, na której jest położone, liczbie izb oraz cenie. Choć przed 13 lutego 2026 r. każdy mógł z RCN-u korzystać, to praktycznie robili to zazwyczaj tylko rzeczoznawcy majątkowi. Nowelizacja prawa geodezyjnego i kartograficznego (DzU. z 2025 r., poz. 1542), która weszła w życie 13 lutego pod hasłem uwolnienia danych z RCN zniosła odpłatność za dostęp do rejestru.

Pomysłodawcy (Polska 2050) chcieli w ten sposób zapewnić tzw. przeciętnemu Kowalskiemu dostęp do informacji o cenach transakcyjnych, by bardziej świadomie podejmował decyzje o zakupie nieruchomości, nim zostanie uruchomiony w przyszłym roku portal Dom, który ma podobny cel.

Czytaj więcej

Rynek nieruchomości

Indeks nastrojów deweloperów. „Znika pesymizm”

Deweloperzy w coraz lepszych nastrojach. Oczekują wzrostu sprzedaży mieszkań, ale nie palą się do...

Darmowy Dostęp do Rejestru Cen Nieruchomości

Pierwsze dni działania nowych przepisów pokazały że nie ma wątpliwości tylko co do bezpłatnego dostępu do RCN. Zdania co do tego, czy ma on być udzielany na wniosek, czy wniosek jest zbędny są wśród powiatów i miast na prawach powiatów podzielone.

– Tryb dostępu na wniosek nie został na razie zniesiony, co oznacza, że starosta na wniosek osoby zainteresowanej udostępnia określone dane. Różnica jest taka, że nie możemy pobierać za to opłaty. Opłaty, która szczególnie wysoka nie była. Stawka podstawowa w przypadku przekazywania danych w postaci elektronicznej wynosiła bowiem 8,99 zł, a w przypadku dokumentu drukowanego – 11,99 zł za każdą nieruchomość będącą przedmiotem transakcji. Kwoty te w przypadku większej liczby nieruchomości spadały nawet do poziomu 90 gr za nieruchomość. Podkreślam, że ustawa pozbawiła nas wszystkich wpływów z tego tytułu – mówi Grzegorz Kubalski, zastępca dyrektora biura Związku Powiatów Polskich.

Są jednak urzędy, jak Miasto Stołeczne Warszawa które kierując się ustawą udostępniły na swojej stronie dane RCN. Każdy, bez składania wniosku, może je pobrać.

– Skoro ustawa otwiera dostęp do danych z RCN, to nie można oczekiwać składania wniosków o ich udostępnienie – uważa główny geodeta kraju, Andrzej Żylis.

Z drugiej strony nadal obowiązuje rozporządzenie w sprawie wzorów wniosków o udostępnienie materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, licencji i Dokumentu Obliczenia Opłaty, które Andrzej Żylis planuje zmienić i będzie to zmiana pożądana przez tych, którzy mają w planach zakup nieruchomości i chcieliby skorzystać z uwolnienia danych o cenach transakcyjnych.

– Każdy, kto kiedyś składał taki wniosek, wie, że jego wypełnienie nie jest proste. Nie pisze się w nim: proszę o podanie cen transakcyjnych na ulicy „X”. Dodatkowo każdy powiat przesyła dane w innym układzie, a nieraz i w innym formacie. Dlatego skorzystanie z nich także wymaga pewnego doświadczenia. Jeśli nic się w tej kwestii nie zmieni, czyli jeśli nie zostanie ustandaryzowany sposób prezentacji danych i to w zrozumiałej formie, to na pewno nie można mówić o uwolnieniu danych z RCN dla konsumentów, którzy nim kupią działkę, dom czy mieszkanie, chcą się zorientować w cenach transakcyjnych – mówi Anton Bubiel, ekspert rynku nieruchomości w SonarHome.pl, platformy do wyceny mieszkania online.

Katarzyna Kuniewicz, dyrektorka ds. badań rynku Otodom również uważa, że po RCN trzeba umieć się poruszać.

– Wielka szkoda, że nikt nie zadbał o przygotowanie instrukcji dla tych, którzy mieli na nowelizacji ustawy skorzystać, czyli dla konsumentów. Na ten moment nic się dla nich nie zmieniło – mówi dyr. Kuniewicz.

„Rejestry cen nieruchomości nie stanowią i nie będą stanowiły (…) źródła informacji, które wprost mogą wykorzystywać obywatele na potrzeby miarodajnej oceny aktualnej sytuacji rynkowej. Stawiać taką tezę, co do możliwości zaspokajania potrzeb informacyjnych społeczeństwa za pomocą RCN, można wyłącznie w przypadku, gdy nigdy nie korzystało się z tego zbioru danych” napisał Krzysztof Gabrel, prezydent Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych (PFSRM).

Ewa Palus, główny analityk portalu mieszkaniowego Tabelaofert zwraca uwagę na problem z aktualnością danych w RCN.

– Na rynku pierwotnym należy wyraźnie rozróżnić moment sprzedaży mieszkania od momentu przeniesienia własności. W zdecydowanej większości przypadków umowa deweloperska podpisywana jest na etapie budowy inwestycji, natomiast akt notarialny przenoszący własność zawierany jest dopiero po jej zakończeniu i uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie. W praktyce oznacza to pewnego rodzaju opóźnienie wynoszące od kilku do 24 miesięcy. Dlatego dane o cenach oparte na aktach notarialnych nie pokazują aktualnych warunków rynkowych – mówi ekspertka.

Główny geodeta kraju chce uczynić RCN dostępniejszym przez zamieszczanie na stronie geoportal.gov.pl danych z Rejestru Cen Nieruchomości ze wszystkich 380 powiatów. We wtorek udało się zamieścić dane z 320 powiatów.

Czytaj więcej

Nieruchomości

Rynek mieszkań coraz bardziej posegmentowany. Walka na ceny

Oferta nowych mieszkań na największych rynkach w ciągu dwóch lat wzrosła z 40 tys. do 70 tys. Dew...

Ceny mieszkań mają być w jednym miejscu

– Na ten moment jeszcze nie wszystkie powiaty przesłały nam pliki GML z danymi. Dodatkowo pracujemy nad projektem nowelizacji rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Chcemy, między innymi, dodać obowiązek publikacji przez starostę danych z RCN w postaci zarchiwizowanych plików GML, w formacie ZIP, udostępnianych w portalach internetowych, w szczególności w portalu dane.gov.pl. Ten portal będzie kolejnym miejscem, w którym można będzie te dane znaleźć – mówi Andrzej Żylis.

– Mam nadzieję, że poszukujący informacji o cenach nieruchomości, którzy nie są profesjonalistami, będą umieli skorzystać z tej bazy danych, by znaleźć to, czego potrzebują. Poruszanie się po RCN nie powinno przysparzać większych trudności, ale być może warto będzie opracować instrukcję korzystania z rejestru dla osób, które nigdy nie miały z nimi do czynienia, a teraz chciałyby się dowiedzieć, jakie były ceny transakcyjne np. mieszkań w interesującej ich okolicy – dodaje główny geodeta kraju.

Jednak zdaniem ekspertów, z którymi rozmawialiśmy, w tym byłego głównego geodety kraju, dr hab. Waldemara Izdebskiego, na ten moment na otwarciu dostępu do danych skorzystają profesjonaliści.

– Nie jest prawdą, że darmowy dostęp dotyczy wyłącznie korzystania przez osoby fizyczne na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Darmowy dostęp uzyskali również rzeczoznawcy majątkowi i przedsiębiorcy – mówi dyr. Kubalski.

Potrafią się w tych danych poruszać i nie będą musieli za nie płacić, a w ich przypadku oznacza to oszczędności na poziomie kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie. Pozyskane w ten sposób dane są podstawą przygotowania wycen i analiz udostępnianych odpłatnie klientom. Nie było intencją autorów projektu robienie im takiego prezentu. To skutek dodania nowych przepisów do ustawy, bez wprowadzania zmian do tych już obowiązujących.

Są też tacy, którzy, na razie, cząstkowymi danymi z RCN dzielą się za darmo. To mojgeoportal.pl i deweloperuch.pl.

Czytaj więcej:

Raporty ekonomiczne

Polacy chcą być zapomniani w sieci. Firmy zalewają Google żądaniami

Szybko rośnie fala próśb o usunięcie...

Pro

Transparentność rynku nieruchomości vs ochrona prywatności

– To, co mnie zastanawia, to fakt, że z jednej strony otwarto dostęp do rejestrów, w których, znając adres nieruchomości, ustalimy, za jaką kwotę została kupiona czy sprzedana. Z drugiej strony, w przypadku powstającego portalu Dom przyjęto, że ze względu na potrzebę anonimizacji danych nie będzie tam cen z konkretnych transakcji, bo to pozwoliłoby zidentyfikować np. za ile sąsiad sprzedał mieszkanie, ale średnia z 6 transakcji. A tu, jeśli już ktoś będzie potrafił wyłuskać potrzebne mu dane, to z łatwością ustali, co zechce. Zaskakujące, że w równoległych działaniach dotyczących tego samego obszaru, podejście do otwartości aż tak się różni – uważa Anton Bubiel.

Zwracała na to uwagę także PFSRM.

„Analiza procesu legislacyjnego wskazuje, że przedmiotem rozważań nie było zagadnienie, czy upublicznianie np. przy użyciu sieci Internet, danych transakcyjnych umożliwiających identyfikację sprzedawanej nieruchomości, łącznie z uzyskaną w wyniku sprzedaży ceną, jest prawnie dopuszczalne. Czy są to dane wrażliwe, czy takimi danymi nie są” pisze Krzysztof Gabrel i przypomina, że jednocześnie właśnie w przypadku portalu Dom, projektodawca wprowadza rozwiązania, by wzmocnić ochronę prywatności.