Emerytury i renty w górę. Ile wyniosą po podwyżce?

Coroczna waloryzacja świadczeń ma umożliwić zachowanie ich realnej wartości w stosunku do wzrostu cen towarów i usług. W tym roku będzie obowiązywać procentowa formuła podwyżek.

– Czasami waloryzacje były wprowadzane w mechanizmie mieszanym tj. kwotowo-procentowym. Moim zdaniem czysto procentowy mechanizm jest najbardziej racjonalny i spójny z systemem zdefiniowanej składki – mówi Łukasz Kozłowski z Federacji Przedsiębiorców Polskich.

W takim układzie kluczową sprawą jest wskaźnik waloryzacji. To przez niego mnożona jest kwota emerytury lub renty.

Czytaj więcej

Praca, Emerytury i renty

Tyle wyniosą świadczenia po waloryzacji. ZUS podał kwoty

Od 1 marca zwaloryzowane zostaną świadczenia emerytalno-rentowe oraz dodatki wypłacane przez ZUS....

Czym jest wskaźnik waloryzacji rent i emerytur?

Jest to średnioroczny wskaźnik cen towarów i usług dla gospodarstw domowych emerytów i rencistów w poprzednim roku (według GUS wyniósł on 4,2 proc.), zwiększony o co najmniej 20 proc. realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.

Właśnie poznaliśmy ostatnią niewiadomą, która kształtuje jego wysokość. GUS, publikując komunikat na temat realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w 2025 r. w stosunku do 2024 r. (wskaźnik ten wyniósł 5,5 proc.), zakończył (przynajmniej w teorii) spekulacje na temat podwyżki emerytur i rent w tym roku. W efekcie wskaźnik waloryzacji wyniesie 105,3 proc. (podwyżka w wysokości 5,3 proc.).

To więcej niż zakładał rząd. Prognozy mówiły o 4,88 proc.

– Siłą rzeczy prognozy czasami rozmijają się z faktycznymi danymi. Te były tworzone i finalizowane pod koniec wakacji, a w międzyczasie w gospodarce zaszły zmiany. Wynagrodzenia rosły szybciej od przewidywań, podczas gdy inflacja wyhamowała. Jednocześnie inflacja w gospodarstwach emerytów i rencistów okazała się wyższa – a to wskaźnik trudny do przewidzenia, publikowany z opóźnieniem i stosowany tylko wtedy, gdy przewyższa inflację ogólną. To czynniki, które zawsze mogą powodować odchylenia od prognoz. Nie świadczy to o wadliwości systemu, lecz o konieczności planowania z buforem bezpieczeństwa – tłumaczy ekspert.

Jak wyjaśnia, w przypadku Funduszu Ubezpieczeń Społecznych taki bezpiecznik od dawna istnieje.

– Przypomnijmy, że w poprzednim roku około 15 mld zł nie zostało wykorzystane i wróciło do budżetu państwa. Podobne rezerwy są przewidziane także na ten rok, więc waloryzacja powinna zmieścić się w ramach budżetu FUS – mówi Łukasz Kozłowski.

Podwyżka obejmie emerytury i renty w systemie powszechnym, rolniczym i mundurowym, a także świadczenia przedemerytalne, renty socjalne i dodatki do emerytur i rent.

Czytaj więcej

Rzecz o prawie

Obowiązek składkowy obejmuje też prawników. Wyrok ku przestrodze

Aplikant nie może wykpić się od odpowiedzialności za składki do ZUS, powołując się na nieznajomoś...

Ile wyniosą najniższe świadczenia po podwyżce?

Po podwyżce świadczenia wzrosną:

Oznacza to podwyżkę najniższych świadczeń o mniej niż 100 zł. Prezydencka inicjatywa ustawodawcza „Godna emerytura” zagwarantowałaby większy wzrost. Przypomnijmy, że projekt zakładał wprowadzenie podwyżki minimalnej emerytury o 150 zł. Także 13. i 14. emerytura wzrosłaby o tę kwotę. Podwyżki na takim poziomie byłyby gwarantowane ustawą.

– Problem polega jednak na tym, że przy wysokiej inflacji minimalna waloryzacja i tak byłaby wyższa niż gwarantowana kwota, a przy niskiej mamy do czynienia z iluzją wartości nominalnych świadczeń. Emeryci mogą mieć poczucie niskich podwyżek, choć realnie siła nabywcza emerytur i rent się nie zmienia. Odwoływanie się do takiej koncepcji nie jest do końca racjonalne i zaburza działanie systemu zdefiniowanej składki – uważa Łukasz Kozłowski.

Ekspert o propozycji prezydenta Karola Nawrockiego

W efekcie, zdaniem eksperta, może to prowadzić do premiowania osób opłacających minimalne należności do ZUS, które liczą na dopłaty i wyższe waloryzacje, aniżeli ludzi wnoszących do systemu więcej.

– Dlatego do tego rodzaju pomysłów należy podchodzić z dużą ostrożnością. Ja sam uważam, że w obecnym kształcie system działa tak, jak powinien, i nie musimy nadmiernie przy nim majstrować. Takie kwestie projektuje się na dziesięciolecia – doraźne, gwałtowne zmiany nie służą bowiem stabilności – podsumowuje. 

Zdaniem Łukasza Kozłowskiego opublikowane dane nie powodują, że powinniśmy wrócić do tematu waloryzacji przeprowadzanej dwa razy w roku. Powód?

– Ja bym tych kwestii ze sobą nie wiązał. Waloryzacja dwukrotna jest związana z wysoką inflacją, przekraczającą 5 proc. w skali roku, i służy szybszej aktualizacji siły nabywczej emerytur. Docelowy poziom świadczeń pozostaje jednak taki sam. Chodzi jedynie o to, że podwyżki następują szybciej, niż gdyby odbywały się raz w roku – wyjaśnia. 

W ocenie eksperta to rozwiązanie byłoby racjonalne, choć w tym roku i tak nie miałoby zastosowania, bo inflacja na szczęście wyhamowała.

Ostateczny wskaźnik waloryzacji emerytur i rent w 2026 r. zostanie ogłoszony jednak w komunikacie ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego, nie później niż w ciągu 3 dni roboczych od dnia ogłoszenia przez prezesa GUS poniedziałkowych danych. Czyli poznamy go do 13 lutego 2026 r.