Doradca podatkowy – M.M. – został wyznaczony przez Krajową Radę Doradców Podatkowych jako pełnomocnik z urzędu do reprezentowania podatnika w sprawie przed sądem administracyjnym.

Prawnik pojawił się na rozprawie i poparł na niej zaskarżenie wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Dziwna rzecz wydarzyła się później. Jeśli wierzyć dokumentom, M.M. złożył wniosek o zwrot kosztów z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie tylko przed doręczeniem mu uzasadnienia wyroku w sprawie, ale nawet przed datą jego sporządzenia(!).

Takie zachowanie nie umknęło uwadze referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sygn. III SA/Wa 571/14), który nie tylko odmówił pełnomocnikowi przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, ale także nie zostawił na nim suchej nitki w uzasadnieniu swojego postanowienia.

Jego zdaniem, hipotetycznie sporządzona opinia o braku podstaw do wniesienia skargi przed doręczeniem pełnomocnikowi uzasadnienia wyroku i przed zapoznaniem się z tym uzasadnieniem nie powinna być uznana za formę pomocy prawnej w rozumieniu art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, bowiem „brak szczegółowych danych o przyczynach oddalenia skargi oraz brak uzasadnienia wyroku jest okolicznością wyłączającą w ogóle możliwość zakwestionowania orzeczenia w trybie skargi kasacyjnej".

– Nie może zostać uznana za formę pomocy prawnej opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, w której nie zostały poddane przez pełnomocnika analizie wskazania sądu z pisemnego uzasadnienia wyroku w odniesieniu do stanu faktycznego sprawy, przyjętego przez ten sąd. Zwłaszcza ta ostatni okoliczność może wynikać tylko z pisemnego uzasadnienia wyroku – podkreślił referendarz.

Jak wskazał dalej, przy braku pisemnego uzasadnienia nie było możliwe przyporządkowanie stanu faktycznego pod sposób rozumienia przepisu przyjętego przez sąd. Referendarz zastanawiał się też, w jakim celu pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku, skoro nie uczynił lub nie zamierzał z tego uzasadnienia czynić użytku procesowego, względnie wykorzystać przy sporządzaniu opinii?

Referendarz stwierdził również, iż wydanie "opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej" na podstawie ustnych wyjaśnień motywów rozstrzygnięcia przez sąd i przed sporządzeniem uzasadnienia wyroku wydaje się przedwczesne, pomijające jeden z najważniejszych etapów postępowania, skoro, wobec braku pisemnego uzasadnienia, nie istniała prawna możliwość wniesienia skargi kasacyjnej.

- Jeżeli warunkiem wniesienia skargi kasacyjnej jest sporządzenie uzasadnienia wyroku, to sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej przed doręczeniem uzasadnienia wyroku nie jest formą pomocy prawnej z art.250 u.p.p.s.a., ponieważ nie został jeszcze sporządzony przedmiot (warunek) skutecznego sporządzenia skargi kasacyjnej, tj. pisemne uzasadnienie wyroku – wskazał referendarz.

W jego opinii, by rozważać możliwość wniesienia skargi kasacyjnej i – w konsekwencji – sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, powinien zaistnieć wcześniej warunek wniesienia skargi kasacyjnej i przedmiot rozważań, którym jest doręczone uzasadnienie wyroku.

W opisywanej sytuacji referendarz nie ukrywał również wątpliwości, co do tego, na jakiej podstawie M.M. przeprowadził proces rozważań oraz dlaczego wykluczył możliwość naruszenia procedury przez sąd.