Niektórzy adwokaci muszą pracować za połowę stawki. RPO: to niekonstytucyjne

Rzecznik praw obywatelskich przyłączył się do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym dotyczącym niższych stawek dla adwokatów, gdy działają z urzędu niż gdy bronią kogoś z wyboru.

Publikacja: 19.10.2023 14:41

Niektórzy adwokaci muszą pracować za połowę stawki. RPO: to niekonstytucyjne

Foto: Adobe Stock

Skargę do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 78/23) na rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 3 października 2016 r. ws. ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wniosła mecenas, która prowadzi własną kancelarię.

Adwokat podniosła w skardze, że przepisy rozporządzenia ustalają stawki za działanie z urzędu, w tym za obronę obwinionego przed Sądem Rejonowym, jako znacznie niższe niż stawki ustalone dla działania z wyboru. Po drugie, przepisy dają możliwość podwyższenia stawki dla obrońcy/pełnomocnika z urzędu do wysokości maksymalnej tylko 150% stawki minimalnej, podczas gdy przy takich samych kryteriach dla obrońcy/pełnomocnika z wyboru maksymalne podwyższenie wynosi 600%. Trzeci zarzut dotyczy tego, że rozporządzenie nie przewiduje zmian wartości siły nabywczej pieniądza.

Do postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym przyłączył się rzecznik praw obywatelskich. Wskazał, że w przedmiocie kosztów pomocy prawnej zapadło dotychczas pięć wyroków TK.

Powołując się na orzeczenie z 23 kwietnia 2020 r. (SK 66/19) RPO przypomniał pogląd TK, że różnicowanie wynagrodzenia (tj. obniżenie pełnomocnikom z urzędu o połowę wynagrodzenia, które otrzymaliby, gdyby występowali w sprawie jako pełnomocnicy z wyboru) nie ma konstytucyjnego uzasadnienia. Odstępstwo od zasady równości, w tym również równej ochrony praw majątkowych, jest więc niedopuszczalne. 

Za TK podkreślono także, że adwokat jako pełnomocnik z urzędu (a więc działający na podstawie swego rodzaju polecenia państwa) zmuszony jest do pracy za wynagrodzenie o połowę niższe od tego, które otrzymałby jako pełnomocnik z wyboru. 

"Z Prawa o adwokaturze nie można na gruncie językowym ani celowościowym wyprowadzić podstawy dla MS do zróżnicowania w akcie podustawowym wysokości wynagrodzenia od tego, czy adwokat świadczył pomoc prawną jako pełnomocnik z wyboru czy z urzędu. Stanowi to niedopuszczalną w demokratycznym państwie prawa samowolę legislacyjną, w sposób nieproporcjonalny ingerującą w uprawnienia pełnomocników z urzędu do uzyskania wynagrodzenia za ich pracę (wyrok TK z 23 kwietnia 2020 r)" - wskazuje rzecznik praw obywatelskich.

Czytaj więcej

TK: Trzeba uregulować ustawowo stawki pełnomocników

Przypomnijmy, iż w ostatnim czasie Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło projekty nowych rozporządzeń wynagrodzeń za „urzędówki”, zrównując je z kosztami za czynności w sprawach z wyboru.

Czytaj więcej

Dobre wiadomości dla pełnomocników. Stawki z urzędu i z wyboru zostaną zrównane

Skargę do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt SK 78/23) na rozporządzenie ministra sprawiedliwości z 3 października 2016 r. ws. ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wniosła mecenas, która prowadzi własną kancelarię.

Adwokat podniosła w skardze, że przepisy rozporządzenia ustalają stawki za działanie z urzędu, w tym za obronę obwinionego przed Sądem Rejonowym, jako znacznie niższe niż stawki ustalone dla działania z wyboru. Po drugie, przepisy dają możliwość podwyższenia stawki dla obrońcy/pełnomocnika z urzędu do wysokości maksymalnej tylko 150% stawki minimalnej, podczas gdy przy takich samych kryteriach dla obrońcy/pełnomocnika z wyboru maksymalne podwyższenie wynosi 600%. Trzeci zarzut dotyczy tego, że rozporządzenie nie przewiduje zmian wartości siły nabywczej pieniądza.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Sądy i trybunały
Sędzia Sądu Najwyższego skarży Polskę do ETPC. Chodzi o decyzję Andrzeja Dudy
Zawody prawnicze
Prokuratorzy zaniepokojeni poleceniem prokuratora krajowego ws. Andrija K.
Sądy i trybunały
Chaos po wyroku TK. Bez publikacji orzeczenia ustawy jednak niezagrożone
Sądy i trybunały
Bodnar chce dymisji członka nowej KRS. "Chaos w zarządzaniu sądem"
Akcje Specjalne
Firmy chcą działać w sposób zrównoważony
Zawody prawnicze
Nieoczekiwana zmiana miejsc na podium rankingu kancelarii prawniczych
Materiał Promocyjny
Sztuczna inteligencja może być wykorzystywana w każdej branży