W jednobrzmiących pismach RPO Marcin Wiącek zwrócił się listopadzie do organów 24 gmin i 12 powiatów, w których w 2019 i 2020 r. przyjęto - nadal obowiązujące - uchwały „anty-LGBT”. Z tych 36 adresatów, odpowiedzi odesłało 15, w tym 8 gmin i 7 starostw. Jak wynika z nadesłanych pism, w niektórych uchwały "anty-LGBT" są uchylane.
Rzecznik przypomniał, że o dyskryminującym charakterze tych uchwał przesądziły wyroki sądów administracyjnych. Wskazywały one, że nikt, ze względu na swoją orientację seksualną i tożsamość płciową, nie może być dyskryminowany przez władze publiczne, a podejmując tego rodzaju uchwały jednostki samorządu terytorialnego nawoływały do nieprzestrzegania prawa powszechnie obowiązującego.
28 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne złożone od czterech takich wyroków - tym potwierdził, że samorządowe uchwały "anty-LGBT" podjęto bez podstawy prawnej i są nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa.
Czytaj więcej
Przyjęcie deklaracji o nazwie „Gmina Serniki wolna od ideologii LGBT” było nieważne.
Rzecznik stoi na stanowisku, że organy władzy publicznej powinny w swojej działalności uwzględnić dokonaną przez NSA ocenę prawną uchwał. Dalsze ich obowiązywanie w niektórych samorządach naraża mieszkańców nie tylko na nierówne traktowanie, ale także utratę finansowego wsparcia dla samorządu ze środków unijnych - twierdzi RPO w piśmie rozesłanym do 36 gmin i starostw.
Z odpowiedzi organów samorządowych, które Biura RPO publikuje na bieżąco, wynika, że niektóre gminy i powiaty uchyliły uchwały „anty-LGBT” w reakcji na wystąpienie Rzecznika. Rada Powiatu w Zamościu 21 grudnia 2022 r. podjęła uchwałę w sprawie uchylenia uchwały z 26 czerwca 2019 r. dotyczącej stanowiska rady w sprawie powstrzymania promowania ideologii „LGBT”. W czasie dyskusji radni przytaczali przedstawione przez RPO argumenty utraty środków unijnych oraz wskazywali na wyroki sądów administracyjnych w sprawach tych uchwał, na które powoływał się Rzecznik. Również rada gminy Moszczenica uchyliła uchwaloną 8 października 2019 r. deklarację w sprawie sprzeciwu wobec wprowadzania ideologii „LGBT” do wspólnot samorządowych.
Jednak niektóre organy jednostek samorządu stoją na stanowisku, że brak jest aktu, który należałoby uchylić, gdyż przyjęły jedynie "stanowiska" lub "deklaracje" (np. Wójt Gminy Konstantynów czy Starosta Kolbuszowski), a jeśli były to uchwały, to o charakterze deklaratoryjnym, a nie prawotwórczym (np. Starosta Włoszczowski).
- Wbrew zawartym w
niektórych z nich twierdzeniom przypominamy, że sądy administracyjne
rozpoznające skargi RPO wskazywały, że uchwały „anty-LGBT” nie stanowią
deklaracji ideowych, a mają charakter aktów władczych, podjętych bez
właściwej podstawy prawnej oraz dyskryminujących osoby LGBT - podkreśla Biuro RPO.
