Poszukujemy swojego znaku

Wyraź swoją opinię na blog.rp.pl

Lekcja historii w prestiżowym Liceum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Co jest symbolem Polski? – Godło. Adam Małysz. Tanie wino. Euro 2012. Brak Euro 2012 (śmiech) – odpowiadają uczniowie.

Adam Gajda, członek Stowarzyszenia Grupy Rekonstrukcji Historycznej 3 Bastion Grolman, propaguje dzieje powstania wielkopolskiego: – Dowiedzielibyśmy się, czym jest dla nas Polska, gdyby trzeba było chwycić za broń. To moment graniczny. Chwila, gdy trzeba zdecydować, po której stronie barykady stanąć – tłumaczy. – Dla mnie powstanie wielkopolskie to zapomniany symbol Polski.

Mieszkańcy Wielkopolski mówią też o poznańskim Czerwcu. – Byliśmy pierwsi w bloku wschodnim. Węgrzy brali z nas przykład – opowiada Jan Wieczorek, jeden z uczestników tych wydarzeń. Opowiada o stalinowskim wyścigu pracy, psich zarobkach i lądującym na ulicy portrecie Stalina.

– Polska na Śląsku nie kojarzy się dobrze, bo więcej zabierała, niż dawała. Rozumiem dążenia do przywrócenia autonomii Śląska, której został pozbawiony w latach stalinowskich – twierdzi reżyser i polityk Kazimierz Kutz.

Dlaczego autonomia? – Myślę, że autonomicznemu Śląskowi żyłoby się dziś lepiej. Tak jest w państwach o dużym stopniu decentralizacji – tłumaczy Jerzy Gorzelik, szef Ruchu Autonomii Śląska. Ale dodaje: – Postulowanie autonomii nie przeszkadza mi kibicować w biało-czerwonym szaliku w czasie meczów reprezentacji.

Młodym Ślązakom Polska kojarzy się z Janem Pawłem II, Lechem Wałęsą, ostatnio z Adamem Małyszem z Wisły. Starsi odnoszą się do historii: powstania śląskie, bo one były dowodem na miłość do kraju. – Śląskość została zastąpiona patriotyzmem państwowym – zżyma się Kutz.

A Polska Kazimierza Kutza? – To literatura. Kochanowski, Mickiewicz, Gombrowicz. Mimo wszystko.

– Polska to pewne uniwersalne kody – mówi Elżbieta Berent, dyrektor wrocławskiego Muzeum Etnograficznego. I wymienia: Jan Paweł II, Lech Wałęsa, Chopin, miejsce, w którym mieszkam, znajomi, mała ojczyzna...Dla dolnośląskich radnych oczywistym kodem były biało-czerwone barwy, które siedem lat temu wpisali we flagę regionu, by podkreślić polskość tych ziem. Okazało się, że nielegalnie. W styczniu flagę zakwestionowało MSWiA po konsultacjach heraldycznych. Historycznego podtekstu w tej decyzji nie ma. Podobnie jak w przemianowaniu Hali Ludowej na Halę Stulecia, zgodnie z jej pierwotną nazwą. – Tutaj ludzie budują tożsamość na wielokulturowości i wielonarodowości. Im łatwiej poczuć się najpierw Polakami, a potem mieszkańcami regionu. Są tu zakorzenieni zaledwie od półwiecza – mówi Berent.

– Badając tożsamość lokalnych społeczności w naszym regionie, nie zadawaliśmy tak pryncypialnych pytań – przyznaje prof. Wojciech Sitek z Uniwersytetu Wrocławskiego.

Mieszkańcy Dolnego Śląska, mówiący o symbolach Polski, też nie wypowiadają się pryncypialnie: – Orzeł, flaga i fajni ludzie – wymienia Beata Baca, menedżer w firmie kosmetycznej.

– Dziurawe, wąskie drogi i policja w krzakach z radarami, to jest Polska właśnie – twierdzi Mariusz Dąbrowski, kierowca z Kotliny Kłodzkiej.

– Gdy słyszę Polska, to wiem, że mowa o kraju, w którym znów wyszło jak zawsze... Bałagan, niemożność, brak jasno określonej odpowiedzialności – twierdzi Maciej Dudzik, grafik.

Dla gdańszczanina, znawcy historii miasta prof. Andrzeja Januszajtisa symbolem Polski jest Stocznia Gdańska. – To tam narodziła się „Solidarność”, co doprowadziło do upadku komunizmu – ocenia. Postrzeganie stoczni łączy z jej kondycją ekonomiczną: – Los okazał się dla kolebki „Solidarności” niełaskawy. Kiedy gdańscy politycy awansują do Warszawy, zapominają o swoim mieście.

W sondażu „Rz” wśród najważniejszych symboli Polski respondenci, nie tylko z Gdańska, na jednym z czołowych miejsc wymienili Lecha Wałęsę.

Dyskusja o poszukiwaniu symboli na blog.rp.pl

Symbolami naszego kraju są pomnikowe postacie i wydarzenia historyczne. Czy mogą one promować nasz kraj za granicą? „Rz” wraz z Polskim Forum Obywatelskim (zajmuje się inicjowaniem dyskusji o kierunku rozwoju Polski) sprawdziła, co dla Polaków jest symbolem ojczyzny. Zapytaliśmy 2000 osób o rzeczy lub osoby, które najsilniej kojarzą się z Polską. Najpierw respondenci wymieniali najbardziej charakterystyczne dla naszego kraju symbole w różnych kategoriach. Pytaliśmy m.in. o zwierzę, kwiat, potrawę, drzewo, ale też produkt eksportowy i osiągnięcie techniczne. Następnie spośród najczęściej wymienianych badani wybrali symbole najbardziej charakterystyczne (wykres obok). Badanie pokazało, że o Polsce myślimy poprzez kanon historycznych stereotypów. Nie potrafimy wymienić żadnego współczesnego osiągnięcia technicznego czy kulturalnego, którym chcielibyśmy pochwalić się przed światem. Eksperci przed tym ostrzegają: – Myślenie stereotypami jest przeszkodą w działaniach innowacyjnych i twórczych – mówi prof. Leszek Korporowicz z UW.