Wiele samorządów chce odzyskać VAT zawarty w cenach towarów i usług

Gmina walcząca o podatki? Jeszcze niedawno takie hasło mogło się kojarzyć z urzędnikami egzekwującymi daninę od nieruchomości od właścicieli gruntów. Od kilku lat jednak samorządy występują w roli nie tyle organu podatkowego, ile podatnika.

Chodzi o VAT. Z wydawanych ostatnio przez samorządy na inwestycje ponad 40 mld zł rocznie kilkanaście procent (a więc kilka miliardów złotych) to właśnie ten podatek, zawarty w cenach towarów i usług związanych z nowymi drogami, szkołami, stadionami itd.  Nic więc dziwnego, że dla doradców podatkowych powstała rynkowa nisza – współpraca z gminami w walce o odzyskanie tego podatku.

Podatnik specyficzny

Angażowanie doradców staje się powszechne – robią to nie tylko tak duże miasta jak Wrocław czy Gliwice, ale też np. Duszniki-Zdrój i Strzelin. Doradzające kancelarie też są różne – od indywidualnych po te ze światowej czołówki. A problem jest wszędzie podobny.

– Polskie przepisy dotyczące pozycji organów samorządu jako podatnika VAT nie są klarowne, a na dodatek trudno przykładać do tych spraw praktykę i interpretacje dotyczące podmiotów biznesowych – mówi Dorota Kamińska, skarbnik miasta Katowice.

I chociaż jej samorząd radzi sobie bez doradców, to inni chętnie po ich pomoc sięgają.

– Sytuacja organów samorządu jako podatnika VAT jest na tyle specyficzna, że wymaga indywidualnego podejścia do każdej sprawy – zauważa Krzysztof Sachs, partner w firmie Ernst & Young. To on jako pełnomocnik wrocławskiego magistratu prowadził w sądzie sprawę, którą wkrótce rozstrzygnie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dotyczącą podstawowej dla samorządów kwestii: które czynności organów gminy są działalnością gospodarczą podlegającą VAT, a które nie mają takiego charakteru.

Procent od wygranej

Oczywiście nie wszystkie spory samorządów z fiskusem mają tak spektakularny, „europejski"  finał, ale pole do współpracy jest spore.

– Gospodarze gmin starają się rozsądnie zarządzać finansami, ale w bardziej skomplikowanych sprawach potrzebują specjalistów. Sprawa odzyskiwania VAT jest właśnie jednym z takich zagadnień – przyznaje Andrzej Porawski, dyrektor Biura Związku Miast Polskich.

Jego zdaniem lepszym sposobem na odzyskiwanie VAT byłyby po prostu jaśniejsze przepisy o tym podatku, ale obecnie wiele gmin musi sięgać po zewnętrznych ekspertów.

Rozliczenia doradców za ich usługi często odbywają się na zasadach tzw. sucess fee:  kilkanaście procent pieniędzy, które wywalczą od fiskusa. Zdarza się, że więcej.

– Pierwsze oferty, jakie otrzymaliśmy, opiewały nawet na 25 proc. odzyskanej kwoty podatku – przyznaje Danuta Kamińska.