Tomasz Zalasiński: skutki uchwały SN, której chce prezes Manowska, byłyby katastrofalne

Kończąca swoją kadencję pierwsza prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Manowska chce, żeby pełny skład tego sądu odpowiedział na zadane przez nią pytanie prawne. Sprowadza się ono do rozstrzygnięcia, czy powołanie sędziego w procedurze uznawanej za wadliwą skutkuje wyeliminowaniem go z orzekania. Według niej odpowiedź na to pytanie raz na zawsze rozwiąże problem statusu tzw. neosędziów. Czy pan też tak uważa?

Mam przeciwne zdanie. Rozwiązanie sprawy statusu tzw. neosędziów, w szczególności tych zasiadających w Sądzie Najwyższym, jest bardzo trudne i wymaga interwencji ustawodawcy. Kolejna uchwała SN nie jest już w stanie go rozwiązać. Prezes Manowska zadała pytanie: czy udział w składzie orzekającym osoby nieprawidłowo powołanej na stanowisko sędziowskie, co stwierdza rozstrzygnięcie trybunału międzynarodowego, może być uznane za wadliwe ukształtowanie składu sądu. Odpowiedź jest oczywista. Kwestię tę rozstrzygnął już SN w uchwale trzech izb w styczniu 2020 r. Mamy zatem do czynienia z ponowieniem pytania. Uważam, że uzyskanie na nie odpowiedzi od pełnego składu SN jest niemożliwe.

Dlaczego?

Powodem jest nieprawidłowe powołanie większości sędziów SN. Aktualnie spośród 91 sędziów SN aż 56 zostało powołanych w sposób nieprawidłowy. Osoby te z mocy prawa są wyłączone z uczestnictwa w podejmowaniu takiej uchwały, gdyż dotyczy ona ich statusu. Stara paremia prawnicza mówi: nomo iudex in causa sua, nikt nie może być sędzią we własnej sprawie.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

I Prezes SN pyta pełny skład SN o status neosędziów

I prezes Sądu Najwyższego Małgorzata Manowska chce, aby pełny skład SN rozstrzygnął, czy okoliczn...

Jaki według pana jest rzeczywisty cel tego zagadnienia prawnego?

Uważam, że celem jest próba odwrócenia tez wyrażonych w uchwale trzech izb SN z 2020 r., poprzez podjęcie uchwały „równoważnej” oraz zalegalizowanie tą drogą obecnego stanu w sądownictwie. Krok ten będzie jednak w świetle prawa nieskuteczny i postawi tzw. neosędziów SN w trudnej sytuacji. Wśród nich są także dobrzy prawnicy i będą musieli odnieść się do retorycznego pytania, które dotyczy ich zawodowego statusu.

Jakie mogą być skutki ewentualnej uchwały pełnego składu SN w sprawie tzw. neosędziów?

Podejrzewam, że w ogóle nie dojdzie do jej podjęcia. A nawet jeśli uchwała taka zapadnie, to będzie ona wadliwa prawnie. Podjęcie uchwały przez sędziów orzekających we własnej sprawie będzie stanowiło potwierdzenie, że w wymiarze sprawiedliwości dzieje się coś złego. Część podzielonego środowiska prawniczego zapewne uzna taką uchwałę. Skutki tego mogą być katastrofalne. Jeżeli bowiem pełny skład SN stwierdzi, że można ignorować orzeczenia europejskich trybunałów, to będzie to ewenement na światową skalę i to o bardzo negatywnym znaczeniu.

Czytaj więcej

Sądy i trybunały

Wybory kandydatów na pierwszego prezesa Sądu Najwyższego. Znamy wyniki

Zgromadzenie ogólne sędziów Sądu Najwyższego wybrało w piątek pięciu kandydatów na pierwszego pre...

Według ministra sprawiedliwości ruch pierwszej prezes SN to prawny polexit, ponieważ Polska ma obowiązek respektowania wyroków europejskich Trybunałów, także tych w sprawie powołań sędziowskich. Czy zgadza się pan z Waldemarem Żurkiem?