Kto może pytać Trybunał Konstytucyjny

Skarga konstytucyjna to odrębny tryb od składania wniosku o zbadanie, czy ustawa jest zgodna z Konstytucją. Taki wniosek może złożyć do TK:

- prezydent,

- marszałek Sejmu,

- marszałek Senatu,

- premier rządu,

- pierwszy prezesowi Sądu Najwyższego,

- prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, - prokurator generalny (obecnie - minister sprawiedliwości),

- prezes Najwyższej Izby Kontroli,

- rzecznik praw obywatelskich,

- grupa 50 posłów lub 30 senatorów.

[b]Wszystkim im przysługuje inicjatywa powszechna (ogólna)[/b], co oznacza, że mogą kwestionować konstytucyjność każdego aktu normatywnego, niezależnie od tego, czy treść tego aktu jest związana z ich własnym zakresem działania.

[b]Wniosek do Trybunału mogą też składać instytucje, którym przysługuje inicjatywa szczególna[/b], czyli prawo kwestionowania tylko takich aktów czy przepisów, które dotyczą spraw objętych zakresem działania wnioskodawcy. Inicjatywa szczególna przysługuje:

- Krajowej Radzie Sądownictwa, w zakresie spraw dotyczących niezależności sądów i niezawisłości sędziów,

- organom stanowiącym jednostek samorządu terytorialnego (obecnie - radom gmin, powiatów oraz sejmikom województw),

- ogólnokrajowym organom związków zawodowych oraz ogólnokrajowym władzom organizacji pracodawców i organizacji zawodowych,

- kościołom i związkom wyznaniowym.

[b]Oprócz tego, zgodnie z art. 79 Konstytucji, każdy może wnieść skargę konstytucyjną, jeżeli doszło do naruszenia jego konstytucyjnych wolności lub praw[/b]. Przede wszystkim chodzi tu o osoby fizyczne, zarówno obywateli, jak i cudzoziemców, ale z orzecznictwa TK wynika, że prawo skargi konstytucyjnej przysługuje także osobom prawnym (jednak tylko w zakresie wolności i praw ich dotyczących).

Jednak żeby skarga konstytucyjna mogła być rozpatrzona, muszą być spełnione następujące warunki:

- prawa skarżącego musiały zostać naruszone w wyniku orzeczenia sądu lub organu administracji publicznej, w indywidualnej sprawie skarżącego,

- orzeczenie to musiało mieć charakter orzeczenia ostatecznego (art. 79 ust. 1 Konstytucji), co oznacza, że skarżącemu nie przysługuje już żaden środek prawny pozwalający na uruchomienie innego postępowania,

- przedmiotem skargi może być tylko zarzut niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie naruszające konstytucyjne prawa lub wolności skarżącego,

- skarga jest wnoszona nie później niż w ciągu trzech miesięcy od doręczenia skarżącemu prawomocnego wyroku, ostatecznej decyzji lub innego ostatecznego rozstrzygnięcia (art. 46 ustawy o TK); termin ten nie może być przywrócony,