Inaczej może stracić bezpowrotnie to uprawnienie (i ten majątek). Wprawdzie sądy cywilne nie zawsze są tak rygorystyczne, ale w tej sprawie akurat były. Co ważniejsze, Sąd Najwyższy (sygnatura akt: CSK 323/11) uznał, że miały rację.
Wspólność i rozwód
Kwestia ta wynikła w sprawie o podział majątku dorobkowego między byłymi małżonkami: Andrzejem i Katarzyną P. Zgodnie z art. 45 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego każde z małżonków może żądać zwrotu wydatków i nakładów ze swego majątku osobistego na majątek wspólny, chyba że chodziłoby o nakłady spożytkowane w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, które nie zwiększyły wartości majątku w chwili ustania wspólności.
Najczęściej wspólność majątkowa ustaje w związku z rozwodem. I tak było tym razem.
Zabrakło roszczenia o nakłady
Sąd rejonowy po ustaleniu, że w skład majątku dorobkowego wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego, dokonał podziału w ten sposób, że mieszkanie przyznał byłej żonie, a na rzecz byłego męża zasądził od niej 269 tys. zł spłaty (z odsetkami, gdyby nie dochowała ustalonych terminów płatności).
Sąd rejonowy nie uwzględnił zgłoszonego przez kobietę w trakcie postępowania roszczenia o zwrot nakładów z jej majątku odrębnego na majątek wspólny, ponieważ nie tylko nie wykazała, ale nawet nie wskazała na czas, że takie roszczenie w ogóle jej przysługuje. Mimo bowiem wezwania sądu nie określiła kwotowo owych nakładów.
Tylko na wniosek w pierwszej instancji
Sąd okręgowy nie uwzględnił jej apelacji i o tyle tylko zmienił wyrok, że zmniejszył spłatę do 200 tys. zł, ponieważ mężczyzna w trakcie procesu zmniejszył swoje żądanie do tej właśnie kwoty, a sąd nie może zasądzić ponad żądania strony. Odnosząc się do kwestii zwrotu nakładów, sąd okręgowy wskazał, że w tym zakresie sąd nie orzeka z własnej inicjatywy (z urzędu), lecz zawsze na wniosek zainteresowanego.
Sąd Najwyższy podzielił to stanowisko.
– Wprawdzie praktyka sądów powszechnych w omawianym zakresie nie jest jednolita, co należy uznać za zjawisko niepożądane – wskazał w uzasadnieniu sędzia Tadeusz Wiśniewski – to jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że o zwrocie wydatków i nakładów z majątku odrębnego na majątek wspólny sąd orzeka wyłącznie na wniosek zgłoszony w I instancji, a domagający się ich zwrotu zobowiązany jest dokładnie określić te żądania zgodnie z art. 187 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten mówi, że pozew powinien zawierać dokładne określenie żądania, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu. Z kolei zgodnie z art. 321 § 1 kodeksu postępowania cywilnego sąd jest związany żądaniem i nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był nim objęty.
Procedura
Podział majątku dorobkowego
Na podstawie art. 43 – 46 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego
