Tajemnica projektu alkoholowego Lewicy. Plagiat?

Zakaz reklamy i promocji wszystkich napojów alkoholowych, w tym piwa, zakaz sprzedaży alkoholu na stacjach paliw, w szpitalach oraz nocą na terenie całego kraju, zakaz sprzedaży poniżej sumy podatku akcyzowego i VAT, czyli organizowania głębokich promocji na alkohol oraz uregulowanie sprzedaży internetowej – to główne założenia nowelizacji ustaw o wychowaniu w trzeźwości, którą złożyła we wrześniu w Sejmie Lewica.

Czytaj więcej

Polityka

PO jest przeciw antyalkoholowym pomysłom. Pomocną rękę może jednak wyciągnąć PiS

Rząd nie poprze projektów Lewicy i Polski 2050 ograniczających sprzedaż alkoholu, ale i tak mają...

Kilkanaście dni później swój projekt przedstawiło Ministerstwo Zdrowia, którego główne cele są takie same, poza nocną prohibicją na terenie całego kraju. Co więcej, identyczne są nie tylko założenia projektu, ale też treść zdecydowanej większości proponowanych przepisów. Powód? Bo to w zasadzie te same projekty. Jak ustaliliśmy, Lewica jako swój przedstawiła w Sejmie projekt napisany w Ministerstwie Zdrowia.

– To nadużycie zasobów publicznych – komentuje Szymon Osowski z Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska. – Partie polityczne są finansowane przez tego samego podatnika, co urzędnicy w ministerstwach. Jednak nie oznacza to, że mogą przestawiać jako własny urobek coś powstałe gdzie indziej – dodaje.

A aby zrozumieć, jak do tego doszło, trzeba się cofnąć do połowy września i przenieść z Sejmu do Pałacu Kultury i Nauki przy Placu Defilad w Warszawie.

Poszczególne ugrupowania zaczęły składać antyalkoholowe projekty po zamieszaniu wokół nocnej prohibicji w Warszawie

W tym najbardziej znanym stołecznym budynku obraduje Rada m. st. Warszawy, gdzie 18 września doszło do głośnej na cały kraj awantury. Tego dnia radni mieli zajmować się projektami dotyczącymi wprowadzenia nocnego ograniczenia sprzedaży alkoholu w sklepach na terenie całego miasta. Autorem jednego z nich był prezydent miasta Rafał Trzaskowski, a drugiego – radni Lewicy i stowarzyszenia Miasto Jest Nasze.

Czytaj więcej

polityka

Spór o nocną prohibicję w Warszawie. Koalicja Obywatelska zbiera cięgi

Dymisja wiceprezydenta, ostre słowa od parlamentarzystów, zarzuty od opozycyjnych radnych – odrzu...

Wcześniej, w przeprowadzonych przez miasto konsultacjach, ponad 80 proc. warszawiaków opowiedziało się za wprowadzeniem nocnej prohibicji. Zmiana wydawała się więc pewna, mimo to Trzaskowski wycofał swoją propozycję, co było komentowane jako dowód na niesamodzielność prezydenta i wiceprzewodniczącego PO oraz jego uległość wobec radnych KO. Gdy wybuchła polityczna awantura, ostatecznie rada przyjęła uchwałę w sprawie pilotażowej prohibicji w dwóch dzielnicach: Śródmieściu i na Pradze-Północ.

W trakcie tego zamieszania Lewica i Polska 2050 postanowiły zaprezentować się jako partie bardziej zdecydowane w zakresie ograniczenia dostępu do alkoholu. Złożyły w Sejmie własne projekty ustaw, dotyczące m.in. ograniczenia sprzedaży alkoholu nocą w całym kraju, a wyjątkowo kompleksowe wrażenie mógł zrobić projekt Lewicy.

Został zaprezentowany z dużą pompą podczas konferencji, w której wziął udział sam Włodzimierz Czarzasty, szef Nowej Lewicy, dziś marszałek Sejmu. Głos zabrał też Wojciech Konieczny, senator, który w sierpniu, mimo protestów partii, został odwołany z funkcji wiceministra zdrowia. – Ta ustawa to rozwinięcie projektu, nad którym pracowałem w ministerstwie – ogłosił Konieczny.

Sekwencja dat wskazuje, że projekt alkoholowy Lewicy w rzeczywistości powstał w Ministerstwie Zdrowia

Problem w tym, że projekt jest nie tyle rozwinięciem, ile niemal identyczną kopią. Można było się o tym przekonać 10 października, gdy ministerstwo opublikowało swój projekt nowelizacji ustawy o wychowaniu w trzeźwości. W większości projekty są identyczne, widać tylko minimalne różnice. Do projektu Lewicy dopisano przepisy dotyczące nocnej prohibicji w całym kraju oraz podwyższono kary za reklamę alkoholu. Z kolei w projekcie Ministerstwa Zdrowia pojawił się fragment regulujący opakowania alkoholu. To jednak tylko detale, biorąc pod uwagę, że projekty zawierają siedem stron przepisów.

Czytaj więcej

Edukacja

Plagiaty nie do wychwycenia

Przepisywania cudzych prac nie da się uniknąć – twierdzą eksperci. Nic się nie zmieni, nawet gdy...

Kto z kogo ściągnął? Sekwencja dat wskazuje, że były wiceminister zabrał ze sobą projekt powstały w ministerstwie, zaproponowany potem jako propozycja Lewicy. Bo choć projekt ministerstwa został opublikowany po konferencji Lewicy, widnieje na nim adnotacja: „projekt z dnia 18 lipca 2025 r.”.

Wobec takich projektów nie mają zastosowania przepisy ustawy o prawie autorskim, nie można więc – przynajmniej formalnie – mówić o plagiacie. Czy jednak przedstawianie projektu powstałego gdzie indziej jako własny jest etyczne? Na to pytanie senator Wojciech Konieczny odpowiada: to bardziej skomplikowane.

– Czy można mi zarzucić kradzież projektu? Nie, ponieważ musiałbym, w pewnym sensie, okraść samego siebie. Pracowałem nad tym projektem jako wiceminister, napotykając różne trudności przy próbach wprowadzenia kompleksowych zmian. Część propozycji, które trafiły do projektu, była od lat zgłaszana przez środowiska zajmujące się profilaktyką antyalkoholową, jednak część jest moim pomysłem – mówi „Rzeczpospolitej” senator Konieczny. – Projekt ministerialny dostał tzw. wpis już w marcu, ale w okrojonej formie. Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się na szerszą wersję już po złożeniu przez Lewicę projektu w Sejmie. Można więc powiedzieć, że Lewica zmotywowała ministerstwo do bardziej odważnego działania – dodaje.

Inaczej sprawę ocenia Szymon Osowski. Zauważa, że projekt powstały w ministerstwie nie był wyłącznym dziełem wiceministra, tylko pracowali nad nim rządowi legislatorzy. – Najgorsze, że politycy do tego typu zachowań są przyzwyczajeni od lat – dodaje.

W przeszłości zdarzały się przypadki, gdy politycy zarzucali sobie plagiaty projektów ustaw

To bowiem nie pierwszy podobny przypadek. Do wyjątkowo głośnych sporów o autorstwo projektów ustaw dochodziło za pierwszych rządów PO. Np. w 2008 r. ówczesna minister pracy Jolanta Fedak przedstawiła projekt wydłużenia urlopów macierzyńskich, a posłowie PiS odkryli, że jest on kalką propozycji, którą ich rząd opracował jeszcze przed wyborami. Jak stwierdzili, skopiowano nawet całe akapity uzasadnienia z tą różnicą, że w miejscu, gdzie znajdowało się odwołanie do polityki rodzinnej rządu Jarosława Kaczyńskiego, umieszczono cytat z exposé Donalda Tuska. – Zastanawiamy się nad podaniem rządu Tuska do sądu, bo to ewidentny plagiat! – grzmiał wówczas poseł PiS Joachim Brudziński.

Czytaj więcej

Plus Minus

Polskie partie polityczne wzajemnie się okradają. PiS okrada PO, PO okrada PiS

Polska polityka to ciągłe podbieranie sobie pomysłów. Bo w polityce dobrze jest być ojcem sukcesu...

W rzeczywistości nad projektem pracowała wiceminister Agnieszka Chłoń-Domińczak, która zarówno w rządzie PiS, jak i PO odpowiadała za politykę prorodzinną. A kilka lat później wybuchł kolejny skandal, gdy ówczesny poseł Ruchu Palikota Robert Biedroń oskarżył Artura Dunina z KO o „kradzież” projektu ustawy o związkach partnerskich. Okazało się, że oba projekty złożone w Sejmie opracowywali dwaj łódzcy prawnicy, wzajemnie konsultujący się ze sobą.