Kwota wolna to limit obrazujący, jaką część zasiłku trzeba zostawić pracownikowi dłużnikowi, dokonując z niego obligatoryjnych potrąceń. Stanowi on równowartość 50 proc. najniższej emerytury. Zmienia się więc cyklami od 1 marca do końca lutego następnego roku kalendarzowego.

Od 1 marca 2015 r. do 29 lutego 2016 r. wyniesie 440,23 zł miesięcznie (880,45 zł x 50 proc.). W minionym okresie referencyjnym, przypadającym od 1 marca 2014 r. do 28 lutego 2015 r., było to 422,23 zł w skali miesiąca (844,45 zł x 50 proc.).

Pracodawca o statusie płatnika zasiłków (to ten, który 30 listopada poprzedniego roku zgłaszał do ubezpieczenia chorobowego ponad 20 osób), dokonuje z zasiłków obowiązkowych potrąceń egzekucyjnych alimentów i świadczeń niealimentacyjnych (np. kredyty, pożyczki, zaległe składki i podatki). Pod pojęciem zasiłków z ubezpieczenia chorobowego rozumiemy zasiłki chorobowe, opiekuńcze, macierzyńskie i wyrównawcze oraz świadczenie rehabilitacyjne.

Tych potrąceń szef płatnik zasiłków dokonuje na podstawie art. 139 i następnych ustawy emerytalnej, honorując dwa limity. Dolny to właśnie kwota wolna, która od 1 marca 2015 r. równa się 440,23 zł miesięcznie. Pracownikowi, który pobierał zasiłek za mniej lub więcej niż 30 dni, oblicza się proporcjonalną kwotę wolną. Miesięczną kwotę dzieli się przez 30, a wynik mnoży przez liczbę dni pobytu na zasiłku.

Drugi limit to maksymalna dopuszczalna kwota potrącenia stanowiąca w egzekucji:

- alimentów – 60 proc. kwoty zasiłku brutto,

- innych świadczeń – 25 proc. kwoty zasiłku brutto.

Nową kwotę wolną stosuje się do świadczeń chorobowych przysługujących od marca 2015 r. Jeśli więc zatrudniony pozostawał na zasiłku na przełomie lutego i marca br., odrębnie trzeba ustalić potrącenie dla każdego miesiąca, bo w każdym była inna kwota wolna.

Przykład 1

Autopromocja
TYLKO U NAS

Ambasador Chin w Polsce Sun Linjiang o nowej ofercie współpracy Pekinu z Warszawą

CZYTAJ

Na przełomie lutego i marca

Pracownik przebywał na zasiłku opiekuńczym przez osiem dni lutego, a bezpośrednio po nim na zasiłku chorobowym przez 13 dni marca 2015 r. W marcu w jednym terminie otrzymał 830,40 zł brutto zasiłku opiekuńczego i chorobowego w wysokości 1289,23 zł brutto. W listopadzie 2014 r. komornik zajął jego zasiłki tytułem alimentów na 120 tys. zł. Potrącenia w marcu przedstawiają się następująco >> tabela 1

Etapy potrąceń

Potrącenia z zasiłku opiekuńczego za luty

Potrącenia z zasiłku chorobowego za marzec

Podstawa potrącenia

830 zł x 18 proc. = 149,40 zł ? 149 zł; 830,40 zł – 149 zł = 681,40 zł

1289 x 18 proc. = 232,02 zł ? 232 zł; 1289,23 zł – 232 zł = 1057,23 zł

Kwota wolna

422,23 zł : 30 x 8 dni = 112,59 zł

440,23 zł : 30 x 13 dni = 190,77 zł

Maksymalna dopuszczalna kwota potrącenia

830,40 zł x 60 proc. = 498,24 zł

1289,23 zł x 60 proc. = 773,54 zł

Faktyczna możliwa kwota potrącenia

681,40 zł – 112,59 zł = 568,81 zł Skoro kwota 568,81 zł > 498,24 zł, to FMKP = 498,24 zł

1057,23 zł – 190,77 zł = 866,46 zł Skoro kwota 866,46 zł > 773,54 zł, to FMKP = 773,54 zł

Kwota potrącenia alimentacyjnego

498,24 zł

773,54 zł

Zasiłek na rękę

681,40 zł – 498,24 zł = 183,16 zł

1057,23 zł – 773,54 zł = 283,69 zł

Łącznie w marcu 2015 r. pracodawca na alimenty potrąca 1271,78 zł, a pracownikowi wypłaca 466,85 zł zasiłków na rękę.

Nie ma potrzeby dokonywania osobnych potrąceń przy uiszczaniu zasiłków, choćby różnego rodzaju, należnych za okres od marca 2015 r.

Przykład 2

Różne świadczenia

W marcu 2015 r. zatrudniona otrzymała w jednym terminie zasiłek chorobowy za 15 dni grypy w tym miesiącu (1789,76 zł brutto) i zasiłek macierzyński za siedem dni choroby w tym miesiącu (867 zł brutto).

W lutym 2013 r. naczelnik urzędu skarbowego zajął jej zasiłki z racji zaległych podatków na kwotę 720 tys. zł.

Potrącenia w marcu 2015 r. przebiegają tak >>tabela 2

Etapy potrąceń

Potrącenia z obu zasiłków

Podstawa potrącenia

1789,76 zł + 867 zł = 2656,76 zł 2657 zł x 18 proc. = 478,26 zł ? 478 zł 2656,76 zł – 478 zł = 2178,76 zł

Kwota wolna

440,23 zł : 30 x 22 dni = 322,84 zł

Maksymalna dopuszczalna kwota potrącenia

2656,76 zł x 25 proc. = 664,19 zł

Faktyczna możliwa kwota potrącenia

2178,76 zł - 322,84 zł = 1855,92 zł Skoro kwota 1855,92 zł > 664,19 zł, to FMKP = 664,19 zł

Kwota potrącenia niealimentacyjnego

664,19 zł

Zasiłki na rękę

2178,76 zł – 664,19 zł = 1514,57 zł

W marcu br. z obu zasiłków pracodawca potrąca z racji świadczenia niealimentacyjnego 664,19 zł, zostawiając zatrudnionej 1514,57 zł zasiłków na rękę.

Opisanej kwoty wolnej nie stosuje się w egzekucji z wynagrodzenia chorobowego z art. 92 k.p. Potrąceń z tego wynagrodzenia pracodawca dokonuje bowiem na podstawie kodeksowych przepisów, jak z wynagrodzenia za pracę. Kwota wolna jest zatem proporcjonalna do wymiaru czasu pracy.

Przykład 3

Wynagrodzenie i zasiłek chorobowy

W marcu 2015 r. pracownik (zatrudniony na pełny etat, złożył PIT-2, zwykłe koszty) uzyskał w jednym terminie wynagrodzenie chorobowe (997,24 zł netto) i zasiłek chorobowy za pięć dni zwolnienia lekarskiego w tym miesiącu (678 zł brutto). W lipcu 2014 r. komornik zajął jego wynagrodzenie i zasiłki tytułem niespłaconego kredytu bankowego na kwotę 57 tys. zł. Potrącenia w marcu 2015 r. przedstawiają się następująco >> tabela 3

Etapy potrąceń

Potrącenia z wynagrodzenia chorobowego

Potrącenia z zasiłku chorobowego za marzec

Podstawa potrącenia

997,24 zł netto 678 zł x 18 proc. = 122,04 zł ? 122 zł

678 zł – 122 zł = 556 zł

Kwota wolna

1286,16 zł

440,23 zł : 30 x 5 dni = 73,37 zł

Maksymalna dopuszczalna kwota potrącenia

997,24 zł x 1/2 = 498,62 zł

678 zł x 25 proc. = 169,50 zł

Faktyczna możliwa kwota potrącenia

997,24 zł – 1286,16 zł = -288,92 zł

556 zł – 73,37 zł = 482,63 zł Skoro kwota 482,63 zł > 169,50 zł, to FMKP = 169,50 zł

Kwota potrącenia alimentacyjnego

169,50 zł

Wynagrodzenie / zasiłek na rękę

997,24 zł

556 zł – 169,50 zł = 386,50 zł

W marcu 2015 r. pracodawca na świadczenie niealimentcyjne nic nie może potrącić z wynagrodzenia chorobowego, ponieważ jest ono niższe od kwoty wolnej. Z zasiłku chorobowego potrąca z tej racji 169,50 zł, zostawiając pracownikowi 386,50 zł zasiłku na rękę.