Szpitale nie chcą się łączyć

Uchwalenie zmian w prawie, które miały stanowić filar pomysłu koalicji rządzącej na reformę szpitali, poprzedziły burzliwe prace, a treść projektu była kilkakrotnie zmieniana. Chodziło m.in. o kontrowersje wokół potencjalnego ryzyka prywatyzacji szpitali – takie zagrożenie miała generować możliwość łączenia placówek publicznych ze szpitalami działającymi w formie spółek kapitałowych. Ostatecznie w ustawie przewidziano, że łączyć mogą się jedynie SP ZOZ-y (samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej), dotychczas nie odnotowano jednak ani jednego przypadku takiej konsolidacji, choć ustawa weszła w życie 17 września 2025 r. – wynika z informacji uzyskanych przez „Rzeczpospolitą” w Ministerstwie Zdrowia.

Czytaj więcej

Ochrona zdrowia

Szpitale przygotowują się do dużej reformy. Na czym ma polegać?

We wrześniu weszły w życie przepisy tzw. ustawy o reformie szpitali, która ma umożliwić placówkom...

Znaki zapytania

Nowe przepisy miały umożliwić dostosowanie publicznej ochrony zdrowia do rzeczywistych potrzeb społecznych, również z powodu postępujących zmian demograficznych. Obecnie część oddziałów szpitalnych ma niepełne obłożenie. Z danych Głównego Urzędu Statystycznego wynika, że w 2024 r. przeciętne wykorzystanie łóżek w ciągu roku wynosiło 68,6 proc. Optymalna wartość tego wskaźnika to 85 proc.

Oprócz łączenia szpitali publicznych, w ustawie przewidziano możliwość łączenia oddziałów szpitalnych. Tyle że od chwili wejścia w życie przepisów nie odnotowano takiego przypadku – wynika z danych MZ. Pojawiło się za to nikłe zainteresowanie innymi rozwiązaniami, jakie znalazły się w ustawie: trzy podmioty lecznicze zdecydowały się na zamianę trybu realizacji świadczeń z całodobowego na hospitalizację planową lub jednego dnia, a dziewięć placówek zlikwidowało oddział/y.

– Ostateczna wersja przepisów, określana przez (ówczesną – red.) minister zdrowia Izabelę Leszczynę jako tzw. „czwarte okrążenie”, przyniosła słaby efekt, bo ta ustawa jest niedoskonała. Jest zbyt wiele znaków zapytania – komentuje Waldemar Malinowski, prezes Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych (OZPSP). Jak zauważa, w ustawie jest mowa o przygotowywaniu przez szpitale programów naprawczych. Opracowanie takich dokumentów jest trudne, w sytuacji kiedy dyrektorzy szpitali nie wiedzą, jak rozwiązana zostanie kwestia tzw. ustawy podwyżkowej, czyli waloryzacji wynagrodzeń minimalnych pracowników ochrony zdrowia. – Nie wiemy, czy ustawa podwyżkowa zadziała, czy nie zadziała, czyli jakie będą koszty prowadzenia działalności (przez szpital – red.) – mówi Malinowski.

Potyczki międzyresortowe

Prezes OZPSP wskazuje też, że ustawa nie jest wsparta rozporządzeniami. – Wiele osób zwraca uwagę, że była mowa o tym, że jeżeli np. oddział ginekologiczno-położniczy zostanie zlikwidowany, to te środki w jakimś stopniu zostaną w kontrakcie szpitala, a tak nie jest. Z tego, co dyrektorzy zgłaszają, wszystko jest zabierane – mówi. Chodzi o przepisy umożliwiające szpitalom, które zlikwidowały oddział, zachowanie części ryczałtu przypadającego na likwidowaną jednostkę. W praktyce ma to polegać na tym, że szpital likwiduje oddział, ale przez kolejne dwa lata dostaje 40 proc. kwoty ryczałtu, jaką otrzymał za jego prowadzenie w poprzednim okresie rozliczeniowym.

Foto: Paweł Krupecki

Rozporządzenie, które ma regulować te kwestie, nie zostało jednak dotychczas znowelizowane. Dlaczego? Przez trzy miesiące toczyła się korespondencja między ministerstwem zdrowia i ministerstwem finansów, która koncentrowała się na kosztach związanych z kontynuacją wypłaty części ryczałtu. Wiceminister finansów Hanna Majszczyk domagała się „oszacowania skutków finansowych po przyjęciu odpowiednich założeń”. W OSR wskazano, że aktualnie nie jest to możliwe, co Majszczyk oceniła – w piśmie z 22 października 2025 r. – jako „stwierdzenie niedopuszczalne”. Napisała też, że „w przypadku braku możliwości oszacowania skutków finansowych należy poddać pod rozwagę rezygnację z wprowadzania projektowanych zmian”, powołując się w tym kontekście na dodatkowe okoliczności związane ze zwiększonymi potrzebami finansowymi NFZ w 2025 r. i w latach następnych. Przypomnijmy, że projekt przepisów o wypłacie części ryczałtu, to jedyna jak dotąd zarysowana formalnie zachęta finansowa do podjęcia przez szpitale procesów naprawczych.

W kolejnym piśmie, z 26 listopada wiceminister domagała się od MZ m.in. wskazania pozycji planu finansowego NFZ, w ramach której zostaną sfinansowane projektowane zmiany. W piśmie z 19 grudnia podtrzymała wcześniejsze stanowisko, a w tym z 31 grudnia przyjęła informację, że przepisy nie wygenerują dodatkowych kosztów dla sektora finansów publicznych, jednocześnie wskazując jednak, że „istotna byłaby informacja, ile świadczeń nie zostanie wykonanych w okresie porównawczym”. Ostatecznie wiceminister finansów uznała projekt za uzgodniony 13 stycznia. Jak informuje resort zdrowia, prace nad nowelizacją rozporządzenia właśnie się kończą.

Czytaj więcej

Zdrowie

Sondaż: Ochrona zdrowia za dopłatą? Większość Polaków na nie

Niemal jedna trzecia Polaków (31,7 proc.) zdecydowanie sprzeciwia się wprowadzeniu opłat w public...