Nie ma efektu Franciszka

Kilka miesięcy po wyborze w 2013 r. papieża Franciszka lekki wzrost liczby mężczyzn zainteresowanych wstąpieniem do seminariów duchownych okrzyknięto efektem Franciszka. Tymczasem okazuje się, że żadnego efektu nie ma, a liczba kandydatów do kapłaństwa od kilku lat systematycznie spada.

Z najnowszego – wydawanego przez Watykan – Rocznika Statystycznego Kościoła (Annuarium Statisticum Ecclesiae 2013) wynika, że od 2011 do końca 2013 r. liczba seminarzystów na świecie spadła o 2 proc. – ze 120 616 do 118 251.

Największe spadki dotyczą Europy – tu liczba przygotowujących się do kapłaństwa zmniejszyła się o 3,6 proc. Duże spadki odnotowano w Czechach (13 proc.), Wielkiej Brytanii (11,5 proc.), Austrii (10,9 proc.). Z kolei więcej powołań odnotowuje się we Włoszech – wzrost o 0,3 proc., na Ukrainie (4,5 proc.) i w Belgii (7,5 proc.).

– W skali całego Kościoła dynamika powołań zależna jest od regionu – mówi „Rzeczpospolitej" ks. prof. Marek Tatar, krajowy duszpasterz powołań i wykładowca teologii duchowości na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. – Bardzo źle wygląda to w krajach starej Europy. Kontynent podlega bardzo silnym procesom dechrystianizacji, a z drugiej strony bardzo szybko się starzeje. I te czynniki mają ogromny wpływ na to, co się dzieje w seminariach i zakonach.

Jak to wygląda w Polsce? W 2011 r. wszystkich kleryków przygotowujących się do kapłaństwa i życia zakonnego było 5238. Na koniec 2013 r. ich liczba spadła do 4834, a więc o prawie 8 proc.

Jeszcze gorzej sytuacja wygląda, jeśli spojrzymy na pierwszy rok studiów seminaryjnych w dłuższej perspektywie. Możemy to zrobić dzięki ogłoszonym w poniedziałek statystykom Krajowej Rady Duszpasterstwa Powołań.

W latach 2005–2014 liczba młodych mężczyzn wstępujących do seminariów zmniejszyła się w Polsce o ponad 54 proc. W 2005 r. przygotowanie do kapłaństwa rozpoczęło w sumie 1727 kleryków pierwszego roku (1145 w seminariach diecezjalnych i 582 w zakonnych). Jesienią 2014 r. formację rozpoczęło już tylko 784 (589 w diecezjach i 198 w zakonach).

Najmniej kandydatów przyjęły seminaria w diecezjach bydgoskiej i drohiczyńskiej (po trzech). Najwięcej wstąpiło zaś do seminariów w Tarnowie (36) i Katowicach (32).

– Ogromny wpływ na podjęcie decyzji przez młodego człowieka o wejściu do seminarium duchownego ma środowisko, w którym wzrasta. To rodzina, szkoła, parafia, przeróżne wspólnoty – wyjaśnia ks. Tatar. – W dzisiejszym świecie, w którym istnieją przeróżne tendencje antypowołaniowe, coraz trudniej usłyszeć głos Boga.

Wśród owych tendencji krajowy duszpasterz powołań wymienia m.in. relatywizm, indywidualizm, subiektywizm oraz kulturę hedonizmu.

– Proszę zauważyć, że tzw. świat ponowoczesny odszedł od wartości. Młodemu człowiekowi coraz trudniej znaleźć jakiś punkt odniesienia – wyjaśnia kapłan. – Jednocześnie ciągle wmawia się temu człowiekowi, że ma prawo do przyjemności, do samorealizacji. A życie w zakonie czy w kapłaństwie wymaga często samozaparcia, rezygnacji z własnej wizji. Na dodatek w rodzinie, która dziś jest w opłakanym stanie, pojawia się niezrozumienie. Stąd ten młody człowiek ucieka.

Spadki powołań nie dotyczą tylko seminariów duchownych i zakonów męskich. Od lat – i to też jest tendencja światowa – spada liczba zakonnic. Na koniec 2013 r. w 101 zgromadzeniach zakonnych tzw. czynnych (niekontemplacyjnych) było 19,2 tys. sióstr. I choć liczba nowo wstępujących (do nowicjatów i postulatów) w ubiegłym roku wyniosła 509 osób, to jednak na koniec tego roku sióstr było tylko 18,9 tys.

– Liczba nowych sióstr nie jest w stanie zrównoważyć liczby tych, które umierają – wyjaśnia benedyktynka s. Krystiana Chojnacka, przewodnicząca Komisji ds. Powołań przy Konsulcie Zakonów Żeńskich.