Europa łamie tabu w sprawie broni atomowej. Czy jest w stanie zastąpić USA?

To jest jak stąpanie po cienkim lodzie. W trakcie Konferencji Bezpieczeństwa w bawarskiej stolicy Friedrich Merz przyznał, że prowadził już wstępne, poufne rozmowy z Emmanuelem Macronem w sprawie przystąpienia Niemiec do programu francuskiego odstraszania jądrowego. Jednak jego własny minister obrony Boris Pistorius w tym samym czasie okazał się o wiele bardziej ostrożny.

– Nadal łączy nas sojusz – oświadczył odnosząc się do relacji z Ameryką. – Nie jestem gotowy pogrzebać tego sojuszu zanim sam nie skona. I nie widzę w tej chwili takiego niebezpieczeństwa – dodał. 

W poniedziałek, gdy już wszyscy uczestnicy monachijskiej konferencji się rozjechali, jeden z rzeczników Merza zapewniał w Berlinie, że rozmowy z Francuzami „są na bardzo wstępnym etapie a ich celem w żadnym wypadku nie jest zastąpienie amerykańskiego parasola atomowego”.

Czytaj więcej

Polityka

Ameryka wyciąga rękę do Europy. Co Marco Rubio powiedział w Monachium?

Los Stanów Zjednoczonych i Europy jest powiązany - zapewnił na Konferencji Bezpieczeństwa w Monac...

Ale w tę dyskusję włączyli się nie tylko Niemcy. Prezydent Polski Karol Nawrocki, który w Monachium nie był, powiedział w niedzielę w Polsat News: „zbudowanie bezpieczeństwa Polski nawet w oparciu o potencjał jądrowy jest kierunkiem, który popieram”. Co dokładnie oznaczały plany prezydenta? Czy były wyrazem braku zaufania do amerykańskich gwarancji atomowych? Nie wiadomo. Jednak szef MON dzień później nie chciał w otwarty sposób się od deklaracji głowy państwa odciąć, choć pozostawał bardzo ostrożny. Władysław Kosiniak-Kamysz powiedział, że jest „za rozwojem własnych zdolności badawczych i rozwojowych” gdy idzie o potencjał jądrowy. Jak dodał, w sprawie zdolności nuklearnych „lepiej więcej robić niż komunikować i mówić o planach, i zamierzeniach”.

W skrajnej sytuacji Władimir Putin może użyć broni jądrowej przeciw Europie

Już pod koniec lutego Emmanuel Macron ma wygłosić przemówienie, w którym przedstawi perspektywy uwzględnienia „kluczowych krajów europejskich” w programie francuskiego odstraszania jądrowego.

– Cieszy otwartość prezydenta Francji na temat parasola nuklearnego – oświadczył szef MON.

Z kolei w wywiadzie dla amerykańskiego pisma „The Atlantic” premier Szwecji Ulf Kristersson przyznał, że sonduje możliwość wejścia pod ochronę jądrową Francji, ale także Wielkiej Brytanii. W Monachium w tym samym kierunku szły deklaracje premier Łotwy Eviki Siliny. A także wiceszefowej estońskiego MON Tuuli Duneton. 

W trakcie monachijskiej Konferencji Bezpieczeństwa sekretarz stanu Marco Rubio starał się co prawda być bardziej pojednawczy wobec Europejczyków niż rok wcześniej w tym samym miejscu wiceprezydent JD Vance. A zastępca sekretarza wojny Elbridge Colby jasno wyłożył, jaki ma być nowy podział zadań w czymś, co nazwał NATO 3.0: Europejczycy przejmują zasadniczy ciężar obrony konwencjonalnej swojego kontynentu, podczas gdy Amerykanie koncentrują się na utrzymaniu parasola jądrowego nad europejskimi aliantami. 

Czytaj więcej

Polityka

Merz ostrzega Amerykę

W świecie rywalizacji potęg bez wsparcia europejskich sojuszników Stany Zjednoczone wkrótce dojdą...

Tyle, że wolna Europa już Amerykanom nie wierzy. A przynajmniej nie w takim stopniu, aby nie szykować planu B na wypadek, gdyby Waszyngton jednak zawiódł.

– Więź transatlantycka nie jest już gwarantowana – mówił otwierając konferencję Merz. 

Sprawa odstraszania nuklearnego stała się szczególnie istotna od rosyjskiej inwazji na Ukrainę cztery lata temu. Nie tylko Władimir Putin zaczął straszyć użyciem atomowej broni atomowej, ale też rozmieścił ją na Białorusi, niedaleko granic Polski. Jak wskazują organizatorzy monachijskiej konferencji w specjalnym raporcie poświęconym atomowym opcjom Europy, bilans tej strategii Kremla nie jest jednoznaczny. Z jednej strony Moskwa dzięki temu powstrzymała Zachód przed bezpośrednim zaangażowaniem w starcia zbrojne. Z drugiej jednak nie zapobiegła stopniowemu rozszerzeniu przez Amerykanów i Europejczyków palety broni, jaką przekazują Ukraińcom: dziś obejmuje ona tak czołgi, jak i myśliwce czy pociski precyzyjnego, dalekiego rażenia. Tyle, że jak wskazują autorzy raportu, jeśli rosyjski front w Ukrainie się załamie albo reżim Putina poczuje się bezpośrednio zagrożony, może ponownie zagrozić użyciem broni jądrowej, a nawet tę groźbę spełnić. 

Czytaj więcej

Komentarze

Rusłan Szoszyn: Broń atomowa na Białorusi to problem dla Aleksandra Łukaszenki, nie dla Polski

Paranoja i chęć zachowania władzy. To są prawdziwe powody, dla których Aleksandrowi Łukaszence śp...

Czy Francja byłaby gotowa użyć broni atomowej w obronie Warszawy?

Czy wówczas Amerykanie zaryzykują atomowe starcie z Rosją w obronie Europy? Żadna z alternatywnych gwarancji bezpieczeństwa jądrowego nie jest bardziej wiarygodna – można przeczytać we wspomnianym raporcie. Gdy idzie o Francję, najważniejsze problemy mają charakter doktrynalny. Od czasów generała De Gaulle’a Paryż utrzymuje enigmatyczne stanowisko, że francuska strategia atomowa „ma wymiar europejski”. Czy to jednak oznacza, że Francuzi byliby gotowi użyć sił jądrowych w obronie Warszawy i narazić się na podobną odpowiedź ze strony Rosji – nie wiadomo. Macron wyklucza udział w podejmowaniu w tej sprawie decyzji kogokolwiek innego, niż prezydent republiki. Nie zgadza się też na udział finansowy innych krajów europejskich w finansowaniu francuskiego programu atomowego. I nie posunął się póki co do decyzji o rozmieszczeniu komponentów broni jądrowej Francji i w krajach sojuszniczych.